Online Kolej
Kayıt Ol

11. Sınıf Kimya · Ünite 2

Suda Az Çözünen Tuzlar: Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler

Le Chatelier ilkesi ışığında, sıcaklık ve ortak iyonun suda az çözünen tuzların çözünürlüğüne etkilerini inceliyoruz.

Kazanım KİM.11.2.14 · 40 dk okuma

Giriş: Çözünürlüğün Sınırları

Günlük hayatta mağaralardaki devasa sarkıt ve dikitlerin, hatta Pamukkale travertenlerinin nasıl oluştuğunu hiç düşündünüz mü? Hepsinin temelinde suda az çözünen tuzların çökelme ve çözünme dengeleri yatar. Bu dersimizde, bu hassas dengeyi değiştiren iki önemli aktörü inceleyeceğiz: Sıcaklık ve Ortak İyon.

Le Chatelier İlkesi ve Denge

Çözünürlük dengesindeki bir sisteme dışarıdan bir etki yapıldığında, sistem bu etkiyi azaltacak yönde tepki verir. Fransız kimyager Henry Le Chatelier tarafından ortaya konan bu ilke, sıcaklık ve derişim değişimlerinin çözünürlüğe etkisini anlamamızda en büyük rehberimizdir.

Katı TuzÇözünmüş İyonlar

1. Sıcaklığın Çözünürlüğe Etkisi

Katıların suda çözünmesi genellikle endotermiktir (ısı alan). Yani sıcaklık arttıkça çözünürlükleri de artar. Endotermik çözünen bir tuzun denklemi şöyledir:

XY(k)+Isı⇌X+(suda)+Y−(suda)XY(k) + Isı \rightleftharpoons X^+(suda) + Y^-(suda)

Le Chatelier ilkesine göre, bu sisteme ısı verdiğimizde (sıcaklığı artırdığımızda) sistem ısıyı harcamak için ürünler yönüne (sağa) kayar. Daha çok katı çözünür ve iyon derişimi artar. Ekzotermik (ısı veren) çözünmelerde ise tam tersi geçerlidir; sıcaklık artışı dengeyi girenler yönüne kaydırır ve çözünürlük azalır.

2. Ortak İyon Etkisi

Saf suda çözünmeye çalışan bir tuzun işi nispeten kolaydır. Ancak çözeltide zaten tuzun iyonlarından biri varsa, çözünürlük ciddi şekilde düşer. Buna ortak iyon etkisi diyoruz.

AgCl(k)⇌Ag+(suda)+Cl−(suda)AgCl(k) \rightleftharpoons Ag^+(suda) + Cl^-(suda)

Örneğin, AgCl tuzunu saf su yerine NaCl çözeltisinde çözmeye çalışırsak, ortamda zaten Cl- iyonları bulunduğu için denge girenler (katı) yönüne kayar. Sistem, 'Zaten yeterince klor var, daha fazla çözünmene gerek yok' der gibi davranır. Eklenen ortak iyon, çözünürlüğü azaltır.

Özet

Çözünürlük dengesi hassas bir terazidir. Sıcaklık değişimi terazinin dengesini bozar ve Kçç değerini yeniden tanımlar. Ortak iyon ise Kçç değerini değiştirmeden sadece çözünebilen madde miktarını sınırlandırır.

auto_awesome

Suda Az Çözünen Tuzlar: Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler: Alıştırma Soruları

  1. Soru 1

    1. Sıcaklık değişimi suda az çözünen bir tuzun çözünürlük çarpımı (Kçç) değerini nasıl etkiler?

  2. Soru 2

    2. AgI tuzunun aşağıdaki sıvıların hangisinde çözünürlüğünün en az olması beklenir?

  3. Soru 3

    3. Bir X2Y tuzunun sudaki çözünme denklemi 'X2Y(k) = 2X+(suda) + Y2-(suda) + Isı' şeklindedir. Buna göre sıcaklık artırılırsa aşağıdakilerden hangisi yanlış olur?

  4. Soru 4

    4. PbSO4 tuzunun saf sudaki çözünürlüğü s1, 0.1 M Na2SO4 çözeltisindeki çözünürlüğü s2 ve 0.1 M Pb(NO3)2 çözeltisindeki çözünürlüğü s3'tür. Buna göre çözünürlüklerin sıralaması nasıldır?

  5. Soru 5

    5. AgCl tuzunun 25 derecede Kçç değeri 1.0 x 10^-10'dur. Bu tuzun aynı sıcaklıkta 0.01 M NaCl çözeltisindeki molar çözünürlüğü kaç molar olur?

1 soru daha seni bekliyor

Ücretsiz kaydol; Suda Az Çözünen Tuzlar: Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler testini puanlı çöz, XP kazan ve takıldığın yeri yapay zeka öğretmenine sor.

Ücretsiz Kaydol