4. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 5
Gizemli Çekim Gücü: Mıknatıslar Neleri Çeker?
Mıknatısların hangi maddeleri çekip hangi maddeleri çekmediğini keşfettiğimiz, demir, nikel ve kobaltın sırrını öğrendiğimiz eğlenceli bir bilim yolculuğu.
Kazanım FB.4.5.2 · 40 dk okuma
Gizemli Çekim Gücü: Mıknatıslar Neleri Çeker?
Hiç buzdolabının kapağına yapıştırdığınız o renkli süsleri düşündünüz mü? Neden orada düşmeden durabiliyorlar? Ya da neden aynı süsü ahşap bir dolaba veya cam bir pencereye yapıştıramıyoruz? İşte bunun sırrı mıknatısların sihirli gibi görünen ama aslında tamamen bilimsel olan çekim gücünde saklı!
Tahmin Zamanı!
Bilim insanları her zaman önce tahmin eder, sonra deney yaparak bu tahminlerini test ederler. Şimdi sen de bir bilim insanı gibi düşün: Elinde güçlü bir mıknatıs var. Sence bu mıknatıs silgini, kurşun kalemini, demir ataşları, plastik su şişeni veya metal bir çiviyi çeker mi?
Deney ve Gözlem
Sınıfımızda gruplar halinde çalıştığımızı hayal edelim. Masamızda çeşitli eşyalar var: Demir çivi, plastik cetvel, kâğıt parçaları, alüminyum folyo, nikel para ve kobalttan yapılmış küçük bir saat pili. Mıknatısımızı sırayla hepsine yaklaştırıyor ve sonuçları çalışma yaprağımıza kaydediyoruz.
Gözlemlerimiz sonucunda harika bir şey fark ediyoruz! Mıknatıs; kâğıdı, plastik cetveli, tahta kalemi ve hatta alüminyum folyoyu bile çekmiyor. Ama demir çiviyi ve çelik ataşı (çeliğin içinde demir vardır) şipşak kendine yapıştırıyor!
Mıknatısın Seçici Davranışı
Arkadaşlarımızın gözlem kağıtlarıyla kendi kağıtlarımızı karşılaştırdığımızda genel bir sonuca varıyoruz: Mıknatıslar seçicidir, her şeyi çekmezler. Sadece yapısında üç özel madde bulunan cisimleri çekerler. Bu maddeler şunlardır:
- Demir: İnşaatlarda, çivilerde, iğnelerde ve ataşlarda sıkça bulunur.
- Nikel: Bazı madeni paraların içinde ve paslanmaz çelik eşyalarda bulunur.
- Kobalt: Genellikle bataryaların yapımında ve güçlü mıknatısların üretilmesinde kullanılır.
Özetle...
Bugün bir bilim insanı gibi çalıştık. Mıknatısın sadece demir, nikel ve kobalttan yapılmış veya bu maddeleri içeren cisimleri çektiğini keşfettik. Cam, tahta, plastik, altın veya kâğıt gibi maddelerin mıknatıstan etkilenmediğini gözlem verilerine dayanarak ispatladık.