5. Sınıf Sosyal Bilgiler · Birlikte Yaşamak
Hayatımdaki Gruplar, Rollerim ve Sorumluluklarım
Ortaokula geçişle birlikte hayatımızdaki grupların, bu gruplardaki rollerimizin ve bu rollerin getirdiği hak ve sorumlulukların nasıl değiştiğini keşfediyoruz.
Kazanım SB.5.1.1 · 30 dk okuma
Merhaba Ortaokul, Merhaba Yeni Roller!
Sevgili arkadaşlar, artık 5. sınıftasınız ve ortaokullu oldunuz! Hayatınızda pek çok şey değişiyor. Yeni dersler, yeni öğretmenler ve yeni arkadaşlarla tanışıyorsunuz. Büyüdükçe içinde bulunduğunuz gruplar da artıyor ve değişiyor. Peki, hiç düşündünüz mü; günlük hayatımızda hangi grupların içindeyiz ve buralarda kim oluyoruz?
Grup ve Rol Ne Demek?
Ortak bir amacı olan, birbirlerini tanıyan ve etkileşim içinde olan insanların oluşturduğu topluluğa 'grup' diyoruz. Ailemiz, sınıfımız veya okuldaki satranç kulübü birer gruptur. Bu grupların içinde bizden beklenen davranışlara ise 'rol' denir.
- Aile grubunda rolümüz: Evlat veya kardeş. Okul grubunda rolümüz: Öğrenci, sınıf başkanı veya kulüp üyesi. Mahalle grubunda rolümüz: Komşu çocuğu veya oyun arkadaşı.
Haklar ve Sorumluluklar
Her rol, beraberinde bazı haklar ve sorumluluklar getirir. Hak, o grupta yer almamızdan dolayı sahip olduğumuz ayrıcalıklardır. Örneğin, okulda eğitim görmek ve anlamadığınızı öğretmene sormak sizin hakkınızdır. Sorumluluk ise o grupta üstlendiğimiz görevleri yerine getirmektir. Okula zamanında gitmek, çöpleri çöp kutusuna atmak ve derse hazırlıklı gelmek sorumluluğumuzdur.
Farklı Gruplar, Farklı Roller
Gün içinde birden fazla grupta yer alırız. Evde ailenizle kahvaltı yaparken 'çocuk' rolündesiniz. Okul servisine bindiğinizde 'yolcu', sınıfa girdiğinizde 'öğrenci', teneffüste bahçeye çıktığınızda ise 'oyun arkadaşı' olursunuz. Bazen bu rollerin sorumlulukları birbirine çok benzer. Örneğin hem sınıfta hem de mahalledeki oyun grubunda kurallara uymak, dürüst olmak ve arkadaşlarımıza saygılı davranmak değişmeyen ortak sorumluluklarımızdır.
Hayatımdaki Gruplar, Rollerim ve Sorumluluklarım: Alıştırma Soruları
1. Aşağıdakilerden hangisi bir 'grup' örneğidir?
- A) A) Durakta otobüs bekleyen kalabalık
- B) B) 5/A sınıfı öğrencileri
- C) C) Kırmızı ışıkta bekleyen sürücüler
- D) D) Markette alışveriş yapan birbirini tanımayan insanlar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) B) 5/A sınıfı öğrencileri
Grup, ortak bir amacı olan, birbirini tanıyan ve etkileşim halinde olan insanların oluşturduğu topluluktur. Sınıf öğrencileri bir gruptur, ancak durakta veya ışıkta bekleyenler sadece bir kalabalıktır.
2. Ayşe evde kardeşine oyunlarda yardımcı olurken, okulda müzik kulübü başkanıdır. Buna göre Ayşe'nin evdeki ve okuldaki 'rolü' sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
- A) A) Abla - Başkan
- B) B) Öğrenci - Abla
- C) C) Komşu - Arkadaş
- D) D) Evlat - Yolcu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) A) Abla - Başkan
Ayşe'nin evde kardeşine karşı rolü abla (veya kardeş), okulda müzik kulübündeki rolü ise kulüp başkanıdır.
3. Rollerimiz bize bazı haklar ve sorumluluklar getirir. Aşağıdakilerden hangisi 5. sınıf öğrencisi için bir 'hak' değil, bir 'sorumluluktur'?
- A) A) Okuldaki kütüphaneden kitap ödünç almak
- B) B) Teneffüslerde oyun alanını kullanmak
- C) C) Ders araç gereçlerini yanında eksiksiz getirmek
- D) D) Düşüncelerini sınıfta özgürce ifade etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) C) Ders araç gereçlerini yanında eksiksiz getirmek
Kitap ödünç almak, oyun alanını kullanmak ve düşünceyi ifade etmek öğrencinin haklarıdır. Ancak ders araç gereçlerini getirmek öğrencinin yerine getirmesi gereken bir sorumluluktur.
4. 'İlkokuldayken okul çantama eşyalarımı annem koyardı. Ancak ortaokula geçince bu görevi tamamen ben üstlendim.' Bu ifadeyi kullanan bir öğrenci için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) A) Büyüdükçe sahip olduğu hakların sayısı azalmıştır.
- B) B) Ortaokula geçmekle birlikte sorumlulukları değişmiş ve artmıştır.
- C) C) Ailesiyle olan ilişkisi tamamen bitmiştir.
- D) D) Okuldaki gruplardan ayrılmak zorunda kalmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) B) Ortaokula geçmekle birlikte sorumlulukları değişmiş ve artmıştır.
Öğrencinin kendi çantasını hazırlamaya başlaması, ortaokula geçişle birlikte bağımsızlığının ve sorumluluklarının arttığını gösterir.
5. Sınıftaki öğrenciler gruplara ayrılmış ve her grubun rolleri tartışılmıştır. Ali, 'Oyun arkadaşı olarak oyunun kurallarına uymalıyım, sınıf başkanı olarak ise sınıfın düzenini sağlamalıyım. Her iki rolde de dikkatli ve adil olmam gerekiyor' demiştir. Ali'nin bu sözleri, roller ve sorumluluklarla ilgili hangi durumu kanıtlamaktadır?
- A) A) Rollerimiz arasında hiçbir benzerlik bulunmadığını
- B) B) Sadece okul grubunda sorumluluklarımız olduğunu
- C) C) Farklı gruplardaki farklı rollerimizin bazen benzer beceri ve sorumluluklar gerektirebileceğini
- D) D) Rollerin doğuştan kazanılıp sonradan asla değişmediğini
Cevabı göster
Doğru cevap: C) C) Farklı gruplardaki farklı rollerimizin bazen benzer beceri ve sorumluluklar gerektirebileceğini
Ali, farklı rollerde (oyun arkadaşı ve sınıf başkanı) olmasına rağmen her ikisinde de adil olma ve kurallara uyma gibi benzer sorumlulukları olduğunu fark etmiştir.