5. Sınıf Türkçe · Sağlıklı Yaşıyorum
Sağlıklı Yaşamı Dinlemek ve İzlemek
Sağlıkla ilgili doğru bilgilere ulaşmak için amacına uygun videoları seçmeyi ve etkili dinleme yöntemlerini öğreneceksin. Ayrıca videolardaki görsellerin, renklerin ve yüz ifadelerinin sana anlatmak istediği gizli mesajları kolayca fark edeceksin.
Kazanım TUR.5.6.D · 30 dk okuma
Sağlıklı Yaşam İçin Gözler ve Kulaklar Açık!
Merhaba sevgili öğrenciler! 'Sağlıklı Yaşıyorum' temamızda sadece spor yapmak veya iyi beslenmek değil, doğru bilgileri bulmak da çok önemlidir. Her gün internette, televizyonda veya radyoda sağlıkla ilgili pek çok şey duyuyor ve izliyoruz. Peki, izleyeceğimiz videoları neye göre seçmeli ve bu içerikleri nasıl dinlemeliyiz?
1. Materyal ve Strateji Seçimi
Diyelim ki diş sağlığı hakkında bir araştırma yapacaksınız. Rastgele bir eğlence videosu mu izlersiniz, yoksa uzman bir diş hekiminin hazırladığı bir belgeseli mi? Amacınıza en uygun materyali seçmek işinizi çok kolaylaştırır. Ayrıca, videoyu izlerken önemli kısımları akılda tutmak için 'not alarak dinleme' veya sadece işinize yarayacak bilgileri aradığınız 'seçici dinleme' yöntemlerini kullanabilirsiniz.
2. İçeriği Tahmin Etme ve Yüzey Anlam
Bir videoyu başlatmadan önce başlığına veya kapak resmine bakarak ne anlatıldığını tahmin edebilirsiniz. Başlığı 'Mikropların Gizli Dünyası' olan ve kapağında ellerini yıkayan bir çocuk bulunan videoda temizlik kurallarından bahsedileceğini tahmin etmek hiç de zor değildir. İzlediğimiz veya dinlediğimiz bir cümlenin doğrudan verdiği mesaja ise 'yüzey anlam' deriz. 'Sağlığınız için bol su için' cümlesinin yüzey anlamı, doğrudan su tüketiminin gerekliliğini belirtmesidir.
3. Görsellerin Bize Söyledikleri
İzlediğimiz videolarda kelimeler kadar görseller de konuşur. Videoda hiç ses olmasa bile, çimlerde neşeyle koşan ve elma yiyen birini gördüğünüzde 'sağlıklı beslenmek ve hareket etmek insanı mutlu eder' mesajını kolayca alırsınız. Yüz ifadeleri, ekrandaki renkler ve simgeler, verilmek istenen mesajı çok daha güçlü hale getirir.
- İzleyeceğiniz materyalin amacınıza uygun ve güvenilir olduğundan emin olun.
- İzlemeye başlamadan önce kendinize her zaman 'Bu videoda bana ne anlatılacak?' diye sorup tahminde bulunun.
- Sadece söylenenlere değil; yüz ifadelerine, renklere ve hareketlere de odaklanarak görselin ilettiği anlamı bulmaya çalışın.
Sağlıklı Yaşamı Dinlemek ve İzlemek: Alıştırma Soruları
1. 'Sağlıklı beslenme çantasında neler olmalıdır?' konulu bir araştırma yapan Ayşe, aşağıdaki videolardan hangisini izlerse amacına uygun bir materyal seçmiş olur?
- A) En Hızlı Arabalar Belgeseli
- B) Okul Çantası Nasıl Düzenlenir?
- C) Uzman Diyetisyenden Beslenme Çantası Önerileri
- D) Dünyanın En İlginç Meyveleri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Uzman Diyetisyenden Beslenme Çantası Önerileri
Ayşe'nin amacı sağlıklı beslenme çantası hazırlamaktır, bu yüzden bir uzman diyetisyenin önerilerini içeren video en uygun materyaldir.
2. Sessiz bir kamu spotu (bilgilendirici video) izliyorsunuz. Videoda bir çocuk meyve tabağına gülümseyerek bakıyor, hemen ardından asitli bir içecek görünce yüzünü buruşturup eliyle 'hayır' işareti yapıyor. Bu görsel bize hangi mesajı iletmektedir?
- A) Meyveler çok pahalı yiyeceklerdir.
- B) Sağlıklı yiyecekleri tercih edip zararlı içeceklerden uzak durmalıyız.
- C) Asitli içecekler insanı her zaman mutlu eder.
- D) Meyvelerin tadı asitli içeceklerden daha kötüdür.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sağlıklı yiyecekleri tercih edip zararlı içeceklerden uzak durmalıyız.
Çocuğun meyveye gülümsemesi ve asitli içeceğe hayır demesi, sağlıklı besinlerin tercih edilmesi gerektiğini kelime kullanmadan görsel olarak anlatır.
3. Başlığı 'Görünmez Tehlike: Mikroplar' olan ve kapağında büyüteçle ellerine bakan bir bilim insanı resmi bulunan bir videoyu izlemeden önce, içeriği hakkında hangi tahminde bulunmak en mantıklı olur?
- A) Bilim insanlarının laboratuvarda hangi aletleri kullandığını anlatacaktır.
- B) Gözle göremediğimiz mikropların ellerimizde nasıl yaşadığını ve hastalıklara yol açtığını anlatacaktır.
- C) Büyüteçlerin tarihte ilk kez nasıl icat edildiğini anlatacaktır.
- D) Sağlıklı meyvelerin vücudumuza faydalarını anlatacaktır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Gözle göremediğimiz mikropların ellerimizde nasıl yaşadığını ve hastalıklara yol açtığını anlatacaktır.
Başlık ve kapak görseli birleştirildiğinde, ellerimizdeki görünmez mikroplardan ve bunların tehlikelerinden bahsedileceği kolayca tahmin edilebilir.
4. Öğretmeni Ali'ye, 'İzlediğin sağlık belgeselindeki en önemli 3 altın kuralı yarın sınıfta arkadaşlarına anlatmanı istiyorum' dedi. Ali'nin bu belgeseli izlerken hangi dinleme/izleme stratejisini kullanması en doğru olur?
- A) Sadece görsellere odaklanarak izleme
- B) Başka bir işle uğraşırken arka planda dinleme
- C) Not alarak dinleme ve izleme
- D) Sadece tahmin ederek dinleme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Not alarak dinleme ve izleme
Ali'nin belgeseldeki en önemli 3 kuralı unutmaması ve ertesi gün eksiksiz aktarabilmesi için not alarak dinleme/izleme stratejisini seçmesi en doğrusudur.
5. Bir sağlık videosunda dış ses 'Düzenli uyku, vücudumuzun tamircisidir.' derken, ekranda yatağında huzurla uyuyan bir çocuğun üzerinde küçük sevimli işçilerin (hücrelerin) hasarlı yerleri onardığı bir animasyon gösterilmektedir. Bu videodan hem yüzey anlam hem de görsel mesaj dikkate alındığında aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılamaz?
- A) Uyku sırasında vücudumuz kendini yeniler ve iyileştirir.
- B) Günde en az 10 saat uyumak zorundayız.
- C) Hücrelerimiz uyku vaktinde vücudumuzdaki hasarları onarmak için çalışır.
- D) Uyku, sadece dinlenmek değil aynı zamanda sağlığımızı koruyan bir bakım sürecidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Günde en az 10 saat uyumak zorundayız.
Metin ve görseller uykunun vücudu onardığını çok güzel ifade etmektedir. Ancak günde kaç saat uyunması gerektiğiyle ilgili doğrudan veya dolaylı bir bilgi verilmemiştir.