6. Sınıf Sosyal Bilgiler · Ünite 4
Söz Küçüğün, Karar Hepimizin: Ailede ve Okulda Demokrasi
Ailede, okulda ve ülkemizde alınan kararlara nasıl katılabileceğimizi, haklarımızı ve özgürlüklerimizin sınırlarını öğreniyoruz.
Kazanım SB.6.4.1 · 30 dk okuma
Karar Alma Süreçlerine Katılmak Neden Önemli?
Düşünün ki akşam yemeğinde ne yeneceğine, hafta sonu nereye gidileceğine veya odanızın hangi renge boyanacağına hep başkaları karar veriyor. Bu durum sizi nasıl hissettirirdi? Muhtemelen fikirlerinizin önemsenmediğini düşünürdünüz. İşte bu yüzden, içinde bulunduğumuz gruplarda alınan kararlara katılmak en doğal hakkımızdır.
Ailede Demokrasi ve İletişim
İlk eğitim yuvamız olan aile, demokratik katılımı öğrendiğimiz ilk yerdir. Bir ailede tatil planı yapılırken, ev işleri paylaşılırken veya evle ilgili bir kural konulurken tüm aile üyelerinin fikrinin sorulması gerekir. Herkesin söz hakkına sahip olduğu ailelerde iletişim güçlü olur ve 'aile bütünlüğü' korunur. Fikirlerinizi söylerken çekinmeyin, saygı çerçevesinde düşüncelerinizi azimle savunun!
Okulda Kararlara Katılım ve Özgürlüğün Sınırları
Okulumuzda ve sınıfımızda da birer vatandaş gibi haklarımız vardır. Sınıf başkanını seçmek, kulüp etkinliklerine karar vermek veya sınıf kurallarını belirlemek bu haklara örnektir. Bu süreçlerde fikirlerimizi dile getirmeli ve inandığımız doğruları kararlılıkla savunmalıyız.
Geleceğin Seçmenleri Olmaya Hazırlık
Bugün ailede ve okulda gösterdiğimiz bu demokratik tutumlar, aslında gelecekteki görevlerimiz için bir antrenmandır. Anayasamızın 'Siyasi Haklar ve Ödevleri' bölümüne göre, 18 yaşına gelmiş her birey düzenli aralıklarla yapılan seçimler aracılığı ile yönetime katılır. Yani 18 yaşına bastığınızda oy kullanarak ülkenin karar alma süreçlerinde doğrudan etkili olacaksınız!
- Kararlara katıl ve fikirlerini cesurca söyle.
- Başkalarının özgürlük alanlarına daima saygı duy.
- Seçmen yaşına (18) geldiğinde ülkene karşı sorumluluğunu yerine getir.
Söz Küçüğün, Karar Hepimizin: Ailede ve Okulda Demokrasi: Alıştırma Soruları
1. Anayasamıza göre vatandaşların seçimlerde oy kullanabilmesi için kaç yaşını doldurmuş olmaları gerekir?
- A) 16
- B) 18
- C) 20
- D) 21
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 18
Anayasamıza göre Türkiye'de seçmen yaşı 18'dir. 18 yaşına gelmiş her birey seçimlerde oy kullanabilir.
2. Aşağıdakilerden hangisi ailede demokratik bir karar alma sürecine örnektir?
- A) Babanın tatil yerini tek başına belirlemesi
- B) Çocuğun sadece kendi istediği yemeğin yapılmasında ısrar etmesi
- C) Ev kurallarının tüm aile üyelerinin katılımıyla belirlenmesi
- D) Annemizin kimseye sormadan eve yeni bir eşya alması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ev kurallarının tüm aile üyelerinin katılımıyla belirlenmesi
Tüm aile üyelerinin katılımıyla ve ortak fikirle karar alınması, demokratik bir ailenin ve aile bütünlüğünün en önemli özelliğidir.
3. Sınıf başkanı seçiminde aday olan Ayşe, projelerini anlatırken bir diğer aday olan Ali'nin sözünü sürekli kesmiş ve onun konuşmasına fırsat vermemiştir. Ayşe'nin bu davranışı hangi değeri ihlal etmektedir?
- A) Çalışkanlık
- B) Özgürlük alanlarına saygı
- C) Vatanseverlik
- D) Yardımseverlik
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Özgürlük alanlarına saygı
Ayşe'nin Ali'nin konuşmasını engellemesi, onun söz hakkını yani özgürlük alanını ihlal ettiğini gösterir. Özgürlüğümüz başkalarının haklarının başladığı yerde biter.
4. Aile içinde iletişimin güçlü olması ve herkesin fikrine değer verilmesi, aile bağlarını kuvvetlendirir. Metinde bahsedilen bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
- A) Aile bütünlüğü
- B) Ekonomik bağımsızlık
- C) Siyasi haklar
- D) Bireysel yetenekler
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Aile bütünlüğü
Ailede herkesin söz hakkına sahip olması ve iletişimin güçlü olması 'aile bütünlüğü' değerini korur ve güçlendirir.
5. Öğretmen, sınıf kurallarını belirlerken öğrencilerden fikirlerini azimle savunmalarını istemiştir. Ancak Can, kendi önerisinin kabul edilmesi için masalara vurarak bağırmış ve arkadaşlarını korkutmuştur. Bu durumla ilgili hangi çıkarım doğrudur?
- A) Can, fikrini azimle savunduğu için tam anlamıyla demokratik bir tutum sergilemiştir.
- B) Sınıf kuralları sadece öğretmen tarafından belirlenmelidir.
- C) Can inandığı fikri savunurken diğer öğrencilerin özgürlük sınırlarını aşmış ve haklarını ihlal etmiştir.
- D) Karar alma süreçlerinde en çok ses çıkaranın dediği olmalıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Can inandığı fikri savunurken diğer öğrencilerin özgürlük sınırlarını aşmış ve haklarını ihlal etmiştir.
Fikirleri azim ve kararlılıkla savunmak önemlidir ancak bunu yaparken başkalarını korkutmak veya haklarını çiğnemek diğerlerinin özgürlük sınırlarını ihlal etmektir.