7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Ünite 2
Dünyanın Çözüm Merkezi: Türkiye
Küreselleşen dünyada bölgesel ve küresel sorunları tanımlayarak, Türkiye'nin bu sorunların çözümünde üstlendiği arabulucu ve yardımsever rolü inceleyeceğiz.
Kazanım SB.7.2.2 · 25 dk okuma
Küçülen Dünya: Küreselleşme
Merhaba gençler! Hiç dünyanın öbür ucunda yaşanan bir olayın saniyeler içinde telefonlarımıza nasıl düştüğünü düşündünüz mü? Veya binlerce kilometre uzaktaki bir ekonomik dalgalanmanın marketteki fiyatları nasıl değiştirdiğini? İşte ulaşım, iletişim ve ticaretin gelişmesiyle dünyadaki tüm ülkelerin birbirine daha çok bağlanmasına 'küreselleşme' diyoruz. Dünya artık sınırların şeffaflaştığı dev bir köy haline geldi.
Bölgesel ve Küresel Sorunlar Nelerdir?
Sınırların kalkması güzel olsa da, sorunların da hızla yayılmasına neden olur. İklim değişikliği, salgın hastalıklar, göç dalgaları, terör ve uluslararası anlaşmazlıklar artık sadece bir ülkeyi değil, tüm dünyayı etkileyen 'küresel sorunlar'dır. Bazen de birbirine komşu ülkeler arasında yaşanan krizler 'bölgesel sorunlar' olarak karşımıza çıkar.
Türkiye'nin Çözümdeki Aktif Rolü
Türkiye, coğrafi konumu gereği üç kıtanın kesişim noktasında, birçok kriz bölgesinin tam kalbinde yer alır. Ancak ülkemiz sadece sorunları izleyen değil, onlara çözüm üreten bir devlettir. Dış politikamız insan odaklıdır ve krizlerin çözümünde girişimci bir ruh taşır. Ülkemizin bu rolünü üç ana başlıkta toplayabiliriz:
- 1Arabuluculuk ve Diplomatik Çözüm: Çatışan ülkeler arasında iletişim kurarak barışı sağlamaya çalışırız. Örneğin; Rusya-Ukrayna savaşı sırasında yaşanan gıda krizini önlemek için ülkemizin önderliğinde imzalanan 'Tahıl Koridoru Anlaşması', dünya çapında bir açlık krizini engellemiştir.
- 2İnsani Yardım: Nerede bir deprem, sel veya kıtlık varsa Türkiye oradadır. TİKA (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı), AFAD ve Türk Kızılayı aracılığıyla din, dil, ırk ayrımı yapmadan milyonlarca insana yardım eli uzatıyoruz.
- 3Barışı Koruma Gücü: Birleşmiş Milletler ve NATO gibi uluslararası kuruluşlar aracılığıyla dünyanın çeşitli bölgelerinde (örneğin Kosova, Bosna Hersek) barışı sağlamak ve korumak için asker ve polis görevlendiriyoruz.
Özetle
Küreselleşen dünyada hiçbir ülke diğerlerinden tamamen bağımsız hareket edemez. Türkiye; girişimci diplomasisi, insan hayatına verdiği değer ve güçlü kurumlarıyla küresel ve bölgesel sorunlara kalıcı çözümler üreten, dünyada barışın ve umudun temsilcisi olan kilit bir ülkedir.
Dünyanın Çözüm Merkezi: Türkiye: Alıştırma Soruları
1. İletişim ve ulaşım teknolojilerindeki hızlı gelişmeler sayesinde ülkeler arasındaki siyasi, ekonomik ve kültürel etkileşimin artarak dünyanın adeta büyük bir köye dönüşmesine ne ad verilir?
- A) Küreselleşme
- B) Arabuluculuk
- C) Sömürgecilik
- D) Yerelleşme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Küreselleşme
Dünyanın ekonomik, kültürel ve iletişimsel olarak birbirine daha çok bağlanması ve mesafelerin önemini yitirmesi durumuna küreselleşme denir.
2. Türkiye, dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşanan savaşlar, doğal afetler veya kıtlıklar nedeniyle zor durumda kalan insanlara yardım ulaştırmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi ülkemizin sınır ötesine insani yardım taşıyan ve kalkınma projeleri yürüten kuruluşlarından biri değildir?
- A) Türk Kızılayı
- B) TİKA
- C) TÜBİTAK
- D) AFAD
Cevabı göster
Doğru cevap: C) TÜBİTAK
TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu) bilim ve teknoloji alanında çalışmalar yürütür. İnsani ve uluslararası yardımlarda aktif olan kurumlar Kızılay, TİKA ve AFAD'dır.
3. Rusya ve Ukrayna arasında başlayan savaş sonrasında, dünyada büyük bir gıda krizinin yaşanması tehlikesi ortaya çıkmıştı. Türkiye'nin çabaları ve ev sahipliğinde, tahıl yüklü gemilerin güvenli bir şekilde Karadeniz'den geçmesini sağlayan 'Tahıl Koridoru' anlaşması imzalandı. Bu durum Türkiye'nin bölgesel sorunlarda hangi rolü üstlendiğine örnek gösterilebilir?
- A) Askeri müdahale ve sınır güvenliği
- B) Diplomatik çözüm ve arabuluculuk
- C) Ekonomik yaptırımlar uygulama
- D) Kültürel asimilasyon
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Diplomatik çözüm ve arabuluculuk
Türkiye'nin kriz yaşayan iki tarafı bir araya getirerek bir anlaşma zemini oluşturması, diplomatik çözüm yeteneğinin ve arabuluculuk rolünün bir göstergesidir.
4. Türkiye, dış politikasında daima sorunların diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesini savunur. Uluslararası alanda huzurun sağlanması için atılan bu adımlar, aşağıdaki Atatürk ilkelerinden veya sözlerinden hangisiyle en çok ilişkilidir?
- A) Yurtta sulh, cihanda sulh
- B) Ne mutlu Türk'üm diyene
- C) Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir
- D) Hayatta en hakiki mürşit ilimdir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yurtta sulh, cihanda sulh
Atatürk'ün 'Yurtta sulh, cihanda sulh' (barış) ilkesi, Türkiye'nin dünya üzerindeki sorunlara barışçıl ve diplomatik çözüm arama çabasının temelini oluşturur.
5. Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan COVID-19 virüsünün hava yolu ulaşımı ve uluslararası ticaret ağları sebebiyle aylar içinde tüm dünyaya yayılması, küreselleşmenin hangi özelliğiyle doğrudan açıklanabilir?
- A) Kültürel etkileşimi sınırlandırmasıyla
- B) Ülkeler arası karşılıklı bağımlılığı ve etkileşimi artırmasıyla
- C) Bölgesel sorunların çözümünü kolaylaştırmasıyla
- D) Uluslararası hukukun önemini azaltmasıyla
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ülkeler arası karşılıklı bağımlılığı ve etkileşimi artırmasıyla
Küreselleşme sayesinde ülkeler arası etkileşim ve insan hareketliliği çok arttığı için, bir bölgedeki olay (salgın, ekonomik kriz vb.) zincirleme bir şekilde tüm dünyayı hızla etkilemektedir.