7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Ünite 1
İletişimin Gücü: Anlamak ve Anlaşılmak
Günlük hayatta ailemizle, arkadaşlarımızla ve çevremizle nasıl sağlıklı iletişim kurabileceğimizi; empati, ben dili ve etkin dinleme kavramları üzerinden öğreniyoruz.
Kazanım SB.7.1.1 · 30 dk okuma
İletişim Hayatımızın Her Yerinde!
Sabah uyanıp ailene 'Günaydın' dediğinde, okulda arkadaşına gülümsediğinde, trafikte birine yol verdiğinde veya internette bir oyun grubunda mesajlaştığında sürekli iletişim hâlindesindir. Peki, her iletişim olumlu mudur? Bazen ne demek istediğimizi tam anlatamayız ya da karşımızdakini yanlış anlarız. İşte bu derste, toplumsal hayatta ve dijital dünyada olumlu iletişimin sırlarını keşfedeceğiz.
Etkili İletişimin Sihirli Anahtarları
İyi bir iletişimci olmak için bazı özel becerilere ihtiyacımız vardır. Bunların en önemlileri empati kurmak, doğru kelimeleri seçmek ve karşımızdakine saygı duymaktır.
- Empati: Kendimizi karşımızdaki kişinin yerine koyarak onun duygularını ve düşüncelerini anlamaya çalışmaktır. 'Onun yerinde olsaydım ne hissederdim?' sorusu empatinin temelidir.
- Etkin Dinleme: Karşımızdaki konuşurken başka şeylerle ilgilenmemek, onun gözlerine bakarak ve anladığımızı hissettirerek (baş sallamak gibi) onu dinlemektir.
- Beden Dili: Sözcükler kadar jestlerimiz, mimiklerimiz ve duruşumuz da karşı tarafa mesaj verir. Asık bir suratla 'Seni dinliyorum' demek pek inandırıcı olmaz, değil mi?
Sen Dili mi, Ben Dili mi?
İletişimdeki en büyük tuzaklardan biri suçlayıcı konuşmaktır. Karşımızdakini suçlayan, eleştiren ve genellikle 'sen' ile biten cümlelere 'Sen Dili' denir. Duygularımızı ve düşüncelerimizi karşımızdakini suçlamadan ifade etmeye ise 'Ben Dili' denir. Ben dili, saygı değerini yansıtır ve iletişimi güçlendirir.
Farklı Çevrelerde İletişim Örnekleri
Şimdi bu kavramları günlük hayatımızdaki farklı alanlarda nasıl kullandığımıza veya hatalar yaptığımıza bakalım:
- Dijital İletişim: Bir arkadaşına mesaj yazdığında ses tonun duyulmaz ve yüz ifaden görülmez. Sadece büyük harflerle yazdığın bir mesaj (örn. 'GEL BURAYA') arkadaşın tarafından kendisine bağırılıyormuş gibi algılanabilir. Bu olumsuz bir örnektir. Emojilerle duyguyu desteklemek ise iletişimi olumlu kılar.
- Trafikte İletişim: Yaya geçidinde bekleyen bir öğrenciye şoförün gülümseyerek yol vermesi, beden dilinin kullanıldığı mükemmel bir olumlu iletişim ve saygı örneğidir.
- Okul ve Aile: Sınıfta farklı bir fikir savunan arkadaşımıza 'Çok saçma konuşuyorsun' demek (Sen Dili), farklılıklara saygısızlıktır. Bunun yerine 'Bu konuda sana katılamıyorum, benim fikrim şu şekilde...' demek yapıcıdır.
Bir İletişim Olayını Çözümlemek: 5N1K Yöntemi
Gazetecilerin sıkça kullandığı 5N1K (Ne, Nerede, Ne Zaman, Nasıl, Neden ve Kim) tekniğini iletişim sorunlarını çözmek için de kullanabiliriz. Bir tartışma yaşadığında kendine şu soruları sor: 'Kim'inle tartıştım? Sorun 'Ne' idi? Olay 'Nerede' ve 'Ne zaman' gerçekleşti? Bu duruma 'Nasıl' tepki verdim? Ve en önemlisi, bu anlaşmazlık 'Neden' ortaya çıktı? Bu bilgileri toplayıp analiz etmek, empati kurmamızı ve bir dahaki sefere daha iyi bir iletişim kurmamızı sağlar.
İletişimin Gücü: Anlamak ve Anlaşılmak: Alıştırma Soruları
1. Kendimizi iletişim kurduğumuz kişinin yerine koyarak onun duygularını, düşüncelerini ve beklentilerini anlamaya çalışmaya ne ad verilir?
- A) Sen dili
- B) Ön yargı
- C) Empati
- D) Fiziksel iletişim
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Empati
Empati, bir başkasının duygularını ve düşüncelerini onun gözünden bakarak anlamaya çalışmaktır.
2. Aşağıdaki cümlelerden hangisi 'Ben Dili'ne uygun bir örnektir?
- A) Hiçbir zaman eşyalarını yerinde bırakmıyorsun!
- B) Sözüm kesildiğinde kendimi değersiz hissediyorum.
- C) Sen her zaman kendi bildiğini okuyorsun.
- D) Beni bir kere bile dinlemedin ki!
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sözüm kesildiğinde kendimi değersiz hissediyorum.
Ben dili kişinin kendi duygularını ifade ettiği, suçlayıcı olmayan ifadelerdir. Diğer şıklar karşı tarafı suçlayan 'Sen Dili' örnekleridir.
3. 7. sınıf öğrencisi Arda, koridorda yanlışlıkla kendisine çarpan arkadaşına hemen öfkelenerek bağırmıştır. Arda'nın bu davranışında aşağıdaki iletişim becerilerinden hangisinin eksik olduğu söylenebilir?
- A) Beden dilini kullanma
- B) Sen dili kullanma
- C) Empati kurma
- D) Dijital iletişim becerisi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Empati kurma
Arda arkadaşının kendisine bilerek çarpmamış olabileceğini düşünmeden, yani empati kurmadan hemen öfkelenmiş ve tepki göstermiştir.
4. Bir iletişim kazasını 5N1K yöntemiyle analiz eden Zeynep, 'Bu yanlış anlaşılma iki tarafın da çok yorgun olduğu akşam saatlerinde ortaya çıktı.' sonucuna varmıştır. Zeynep bu sonucu bulmak için 5N1K sorularından hangisini cevaplamıştır?
- A) Ne zaman?
- B) Nerede?
- C) Nasıl?
- D) Kim?
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ne zaman?
Cümlede 'akşam saatlerinde' ifadesi olayın gerçekleştiği zamanı belirttiği için 'Ne zaman?' sorusunun cevabıdır.
5. İnternet üzerinden oynanan çok oyunculu bir oyunda, takım arkadaşının hata yapması üzerine Can mesaj bölümüne büyük harflerle 'YİNE OYUNU MAHVETTİN!' yazmıştır. Can'ın bu davranışı iletişim açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Sen dili kullanarak arkadaşını suçlamıştır.
- B) Dijital ortamda olumsuz bir iletişim örneği sergilemiştir.
- C) Büyük harf kullanımı dijital dünyada bağırmak anlamına geldiği için saygı değerini zedelemiştir.
- D) Etkin dinleme becerisi sayesinde sorunu çözmeye odaklanmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Etkin dinleme becerisi sayesinde sorunu çözmeye odaklanmıştır.
Can'ın davranışı suçlayıcıdır (Sen dili) ve saygısızcadır. Etkin dinleme veya çözüm odaklı bir davranış sergilememiştir.