7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Ünite 5
Millî Kalkınma: Geçmişten Günümüze Üretim Yolculuğumuz
İzmir İktisat Kongresi'nden günümüzün İHA, SİHA ve TOGG projelerine uzanan, ülkemizin ekonomik bağımsızlık ve yerli üretim serüvenini keşfediyoruz.
Kazanım SB.7.5.1 · 40 dk okuma
Millî Kalkınma Nedir?
Kendi evinizi inşa ettiğinizi hayal edin. Tuğlaları, çimentoyu, hatta çivileri bile sürekli başka bir mahalleden satın almak zorunda kalsaydınız ne olurdu? Hem çok pahalıya mal olur hem de o mahalleyle aranız bozulduğunda evinizi tamamlayamazdınız. İşte bir ülkenin her şeyi dışarıdan satın alması, yani 'dışa bağımlı' olması da tam olarak böyledir.
Cumhuriyetimizin kurulduğu ilk yıllarda ülkemiz, yıllarca süren savaşlardan yorgun çıkmıştı. Fabrikalarımız, makinelerimiz yok denecek kadar azdı. Siyasi bağımsızlığımızı kazanmıştık ama tam anlamıyla özgür ve güçlü olmak için ekonomik bağımsızlığa da ihtiyacımız vardı.
İzmir İktisat Kongresi ve Misak-ı İktisadi
Mustafa Kemal Atatürk, 17 Şubat 1923 tarihinde İzmir İktisat Kongresi'ni topladı. Bu kongrede ülkenin ekonomik olarak nasıl kalkınacağı tartışıldı ve Misak-ı İktisadi (Ekonomi Andı) kabul edildi. Bu kararların 4. maddesinin temel amacı çok netti: Yerli üretimi desteklemek, sanayileşmek ve dışa bağımlılığı azaltmak. Özellikle ham maddesi yurt içinde yetişen veya bulunan sanayi dallarına öncelik verilmeliydi.
Tarihimize Yön Veren Cesur Girişimciler
İzmir İktisat Kongresi'nin verdiği ilhamla birçok vatansever, ellerini taşın altına koyarak ülkemizin ilk fabrikalarını kurdular:
- Şakir Zümre (1925): Türk savunma sanayisinin ilk özel sektör fabrikasını kurarak yerli silah ve cephane üretimini başlattı.
- Nuri Killigil (1930): İstanbul'da kurduğu mühimmat ve silah fabrikasıyla ordumuzun ihtiyaçlarını yerli imkanlarla karşılamaya çalıştı.
- Mehmet Ali Kâğıtçı (1936): Ülkemizin ilk kâğıt mühendisidir. Onun çabalarıyla İzmit'te ilk kâğıt fabrikamız kurularak kâğıtta dışa bağımlılığımız azaldı.
- Nuri Demirağ (1941): 'Göklerine hakim olamayan milletler, yerlerde sürünmeye mahkumdur' diyerek ülkemizin ilk yerli uçak fabrikasını kurdu.
- Zihni Derin (1946): Türkiye'yi çayla tanıştıran mucizedir! Karadeniz bölgesinde başlattığı çay tarımıyla bölge halkına büyük bir gelir kapısı açtı.
- Devrim Arabası (1961): Türk mühendislerin sadece 129 günde tamamen yerli imkanlarla tasarlayıp ürettiği ilk yerli otomobil denemesidir.
Günümüzdeki Dev Adımlar: Türkiye Yüzyılı
Geçmişte atılan bu tohumlar, bugün koca bir çınara dönüştü. Türkiye, günümüzde kendi teknolojisini üreten, uzayda hak iddia eden ve savunma sanayisinde dünyaya örnek olan bir ülke konumundadır. Yakın zamanda hayata geçirilen bazı milli projelerimiz şunlardır:
- İHA ve SİHA: Gökyüzündeki milli gözcülerimiz ve koruyucularımız olan İnsansız Hava Araçlarımız.
- MİLGEM ve TCG Anadolu: Denizlerdeki gücümüz olan milli gemilerimiz ve dünyanın ilk silahlı insansız hava aracı gemisi.
- TOGG: Devrim arabasıyla başlayan hayalin bugünkü gerçeği, yeni nesil akıllı yerli otomobilimiz.
- TUA ve Bilişim Vadisi: Uzay araştırmalarını yürüten Türkiye Uzay Ajansı ve teknolojinin, yazılımın kalbinin attığı devasa teknoloji merkezimiz.
- TURKOVAC: Sağlık alanında da bağımsızlığımızın bir kanıtı olan milli aşımız.
Millî kalkınma hamlesi dev bir bayrak yarışıdır. Şakir Zümre'lerin, Nuri Demirağ'ların başlattığı bu yarışı bugün günümüz Türk mühendisleri devam ettiriyor. Yarın bu bayrağı devralacak, ülkemizi 'Türkiye Yüzyılı' vizyonuyla daha da ileriye taşıyacak olanlar ise sizlersiniz!
Millî Kalkınma: Geçmişten Günümüze Üretim Yolculuğumuz: Alıştırma Soruları
1. 17 Şubat 1923'te toplanan İzmir İktisat Kongresi ve burada kabul edilen Misak-ı İktisadi kararlarının en temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ülkenin yeni başkentini belirlemek
- B) Yerli üretimi destekleyerek ekonomik bağımsızlığı sağlamak
- C) Yeni bir eğitim sistemi oluşturmak
- D) Komşu ülkelerle siyasi sınırları çizmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yerli üretimi destekleyerek ekonomik bağımsızlığı sağlamak
Misak-ı İktisadi'nin temel amacı, siyasi bağımsızlığın ardından ülkenin kendi ham maddesi ve kendi sanayisiyle ekonomik bağımsızlığını kazanmasıdır.
2. Ülkemizi çay bitkisi ile tanıştıran, Karadeniz Bölgesi'nde başlattığı ilk çay tarımı sayesinde bölge halkına yepyeni bir geçim kaynağı sunan ünlü girişimcimiz kimdir?
- A) Nuri Demirağ
- B) Mehmet Ali Kâğıtçı
- C) Zihni Derin
- D) Şakir Zümre
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Zihni Derin
1946 yılında ilk çay tarımını başlatan ve Türkiye'yi çayla tanıştıran önemli isim Zihni Derin'dir.
3. Aşağıda Cumhuriyet dönemindeki milli kalkınma hamleleri ve bu hamlelere öncülük eden kişiler eşleştirilmiştir. Hangi eşleştirme DOĞRUDUR?
- A) Nuri Killigil - İlk yerli çay üretimi
- B) Nuri Demirağ - İlk yerli otomobil tasarımı
- C) Mehmet Ali Kâğıtçı - İlk kâğıt fabrikası
- D) Şakir Zümre - İlk uçak fabrikası
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Mehmet Ali Kâğıtçı - İlk kâğıt fabrikası
Mehmet Ali Kâğıtçı ülkemizin ilk kâğıt mühendisidir ve 1936'da ilk kâğıt fabrikasının kurulmasını sağlamıştır.
4. 1961 yılında üretilen 'Devrim' arabası ile günümüzde yollarda olan 'TOGG', ülkemizin hangi ortak vizyonunun bir sonucudur?
- A) Tarımda makineleşmeyi artırmak
- B) Sanayide dışa bağımlılıktan kurtulup yerli teknoloji üretmek
- C) Yurt dışından daha ucuz binek araç ithal etmek
- D) Ulaşımda sadece demir yollarına öncelik vermek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sanayide dışa bağımlılıktan kurtulup yerli teknoloji üretmek
Hem 1961'deki Devrim arabası hem de günümüzdeki TOGG, Türkiye'nin kendi araçlarını ve teknolojisini üreterek dışa bağımlılığı azaltma hedefinin ortak bir sonucudur.
5. Misak-ı İktisadi kararlarında 'Ham maddesi yurt içinde yetişen veya bulunan sanayi dalları kurulmalıdır' ilkesi benimsenmiştir. Günümüzde bu ilkenin doğrultusunda 'savunma sanayisi ve ulusal güvenlik' alanında dışa bağımlılığımızı en aza indiren proje grubu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şehir hastaneleri ve TURKOVAC aşısı
- B) İHA, SİHA, MİLGEM ve TCG Anadolu
- C) Bilişim Vadisi ve yerli yazılım projeleri
- D) Zihni Derin'in çay fabrikaları
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İHA, SİHA, MİLGEM ve TCG Anadolu
Savunma sanayisi ve ulusal güvenlik alanında kendi tasarımlarımızla ürettiğimiz araçlar İHA, SİHA, MİLGEM ve TCG Anadolu'dur. Bu projeler ordumuzun dışa bağımlılığını azaltmıştır.