7. Sınıf Türkçe · İletişim ve Sosyal İlişkiler
İyi Bir Dinleyici ve İzleyici Olmanın Sırları
İletişim kurarken neyi, nasıl dinleyeceğimizi ve izleyeceğimizi seçmek çok önemlidir. Bu derste dinleme ve izleme stratejilerini, tahmin etme becerisini ve görsel okumayı keşfedeceğiz.
Kazanım TUR.7.3.D · 30 dk okuma
İletişimde Ustalaşmak: Neyi, Nasıl Dinliyoruz?
Günlük hayatta sürekli bir şeyleri dinliyor ve izliyoruz. Bir arkadaşımızın derdini, en sevdiğimiz müzik grubunun klibini, bir belgeseli veya öğretmenimizin anlattığı dersi... Peki, her birini aynı şekilde mi dinliyoruz? Tabii ki hayır! Bugün, iyi bir dinleyici ve izleyici olmanın kurallarını inceleyeceğiz.
1. Materyal ve Strateji Seçimi
Ne izleyeceğimize veya ne dinleyeceğimize karar vermek, yani materyal seçimi tamamen amacımıza bağlıdır. Yeni bir hobi öğrenmek istiyorsak eğitici videoları seçeriz. Seçimimizi yaptıktan sonra kendimize nasıl dinlemeliyim veya nasıl izlemeliyim sorusunu sormalıyız.
- Bilgi almak için: Önemli yerlerin altını çizdiğimiz veya yazdığımız 'not alarak dinleme' stratejisini kullanırız.
- Bir arkadaşımızı anlamak için: Kendimizi onun yerine koyduğumuz 'empati kurarak dinleme' stratejisini kullanırız.
- Bir konuyu değerlendirmek için: Duyduklarımızı sorguladığımız 'eleştirel dinleme' stratejisini kullanırız.
2. İzlemeden Önce Tahmin Etme ve Yüzey Anlam
Bir videoyu açmadan önce sadece başlığına, kapağındaki görsele veya girişindeki ilk cümleye bakarak içeriği hakkında tahmin yürütebilirsin. Tahminde bulunmak, zihnini konuya hazırlar ve odaklanmanı kolaylaştırır.
İçeriği dinlemeye başladığında duyduğun ilk şey yüzey anlamdır. Yüzey anlam, bir metnin veya konuşmanın altında yatan gizli mesajları değil, sözcüklerin doğrudan söylediği açık ve net anlamı bulmaktır.
3. Görselin Gücü (Görselle İletilen Anlam)
İzlediğimiz videolarda veya dinlediğimiz sunumlarda sadece duyduklarımız değil, gördüklerimiz de bizimle konuşur. Buna görselle iletilen anlam diyoruz. Konuşmacının el hareketleri, yüz ifadeleri, arka planda çalan müzik, kullanılan renkler veya ekrandaki tablolar, anlatılmak istenen asıl duyguya büyük katkı sağlar.
Örnek Olay: Doğayı Koruma Kampanyası
Bir derneğin ormanlar için hazırladığı kısa videoyu ele alalım. Videonun kapağında kurumuş bir ağaç resmi var. Bu kapağa bakarak videonun çevre sorunlarıyla ilgili olduğunu anlarız (Tahmin etme). Videoyu izlemeye başlarsın. Konuşmacı doğrudan 'Lütfen fidan bağışlayın' der. Bu, mesajın en açık halidir (Yüzey Anlam). Arka planda yemyeşil ormanların karardığı hüzünlü görseller akmaktadır. Bu bize doğanın yok oluşunun acısını hissettirir (Görsel Anlam). Tüm bunları birleştirerek mesajı eksiksiz şekilde anlarız!
İyi Bir Dinleyici ve İzleyici Olmanın Sırları: Alıştırma Soruları
1. Dinleme ve izleme sürecinde 'Ne dinleyeceğime veya ne izleyeceğime amacım doğrultusunda karar verme' aşaması aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?
- A) A) Görsel okuma
- B) B) Materyal seçimi
- C) C) Yüzey anlamı bulma
- D) D) Eleştirel dinleme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) B) Materyal seçimi
Neyi dinleyeceğimizi veya izleyeceğimizi belirlememiz, dinleme öncesinde yapılan 'materyal seçimi' aşamasıdır.
2. Arkadaşının sınavdan düşük not aldığı için çok üzgün olduğunu fark eden Elif, onun anlattıklarını sessizce, sözünü kesmeden ve onun duygularını anlamaya çalışarak dinlemiştir. Elif hangi dinleme stratejisini kullanmıştır?
- A) A) Not alarak dinleme
- B) B) Seçici dinleme
- C) C) Empati kurarak dinleme
- D) D) Eleştirel dinleme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) C) Empati kurarak dinleme
Karşımızdakinin duygularını anlamaya çalışarak ve kendimizi onun yerine koyarak yaptığımız dinleme türü empati kurarak dinlemedir.
3. Bir belgeselin başlangıcında orman yangınlarının görüntüleri verilmiş ve sunucu 'Her yıl binlerce hektar orman, insanların dikkatsizliği yüzünden kül oluyor.' demiştir. Bu cümleden çıkarılabilecek yüzey anlam aşağıdakilerden hangisidir?
- A) A) İnsanlar doğayı planlı bir şekilde tahrip etmektedir.
- B) B) Orman yangınlarına sadece insanlar sebep olur.
- C) C) İnsanların dikkatsizliği, büyük orman alanlarının yanmasına yol açmaktadır.
- D) D) Gelecek nesillere daha yeşil ve temiz bir dünya bırakmalıyız.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) C) İnsanların dikkatsizliği, büyük orman alanlarının yanmasına yol açmaktadır.
Yüzey anlam, cümlenin doğrudan verdiği en açık mesajdır. Seçeneklerde cümlede açıkça ifade edilen 'insanların dikkatsizliği yüzünden kül olması' durumu C şıkkında verilmiştir.
4. Bilim kurgu türündeki bir filmi izlemeden önce filmin kapağındaki devasa uzay gemisi ve gezegen görsellerine bakarak filmin uzayda geçen bir macera olduğunu düşünmek... Bu durum aşağıdaki becerilerden hangisine doğrudan örnektir?
- A) A) İçeriğe yönelik tahminde bulunma
- B) B) Strateji ve yöntem seçimi yapma
- C) C) Not alarak izlemeye hazırlık yapma
- D) D) Görselleri eleştirerek değerlendirme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) A) İçeriğe yönelik tahminde bulunma
Kapak görselinden veya başlıktan yola çıkarak içeriğin neyle ilgili olduğunu önceden düşünmek, tahminde bulunma becerisidir.
5. Ayşe Öğretmen sınıfta 'Etkili İletişim' konulu bir konuşma izletmiştir. Konuşmacı sahnede sürekli gülümsüyor, elleriyle açık ve kucaklayıcı jestler yapıyor, arka planda ise el sıkışan insanların olduğu renkli görseller akıyordu. Konuşmacı doğrudan 'İletişim bağ kurmaktır.' cümlesini kurmuştur. Buna göre, videodaki görselle iletilen anlam ile konuşmacının sözleri birleştiğinde en doğru çıkarım hangisi olur?
- A) A) İletişimde kurulan bağların sadece sözcüklerle değil, beden dili ve görsellerle de samimi bir şekilde desteklendiği anlaşılır.
- B) B) Etkili bir konuşma yapmak için sadece arka planda renkli görseller kullanmanın yeterli olduğu ortaya çıkar.
- C) C) Gülümsemenin, iletişim kurarken söylenen mantıklı sözlerden her zaman daha önemli ve geçerli olduğu anlaşılır.
- D) D) Etkili iletişim kurmak için kalabalık gruplar önünde fiziksel olarak el sıkışmanın zorunlu olduğu kanıtlanır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) A) İletişimde kurulan bağların sadece sözcüklerle değil, beden dili ve görsellerle de samimi bir şekilde desteklendiği anlaşılır.
Yüzey anlam olan 'İletişim bağ kurmaktır' sözü ile görsel anlamlar (gülümseme, açık jestler, renkli el sıkışma görselleri) birleştiğinde, bedenin ve görsellerin de sözcükleri samimi bir şekilde tamamladığı yargısına ulaşılır.