9. Sınıf Biyoloji · Ünite 1
Biyolojide Bilimsel Etik ve Doğru Araştırma
Bilimsel araştırmalarda etik kuralların önemini, intihal, uydurma, çarpıtma gibi ihlalleri ve grup çalışmalarında sorumluluk ile duyarlılık değerlerini öğreneceğiz.
Kazanım BİY.9.1.3 · 40 dk okuma
Bilimde Etik Ne Demektir?
Bilimsel araştırma yaparken sadece yeni bir şeyler keşfetmek yeterli değildir. Bu keşfi nasıl yaptığınız, hangi yolları izlediğiniz de en az bulduğunuz sonuç kadar önemlidir. İşte bilimsel çalışmaların dürüst, tarafsız ve canlı haklarına saygılı bir şekilde yürütülmesini sağlayan kurallar bütününe bilimsel etik diyoruz.
Sık Karşılaşılan Etik İhlalleri
- Uydurma (Fabrikasyon): Hiç yapılmayan bir deneyi yapılmış gibi göstermek. Masa başında sahte veri üretmektir.
- Çarpıtma (Falsifikasyon): Deney sonuçlarını bilerek değiştirmek veya araştırmanın hipotezine uymayan verileri gizlemektir.
- İntihal (Aşırma): Başka bir araştırmacının fikrini, verisini veya yazısını kaynak göstermeden kendi çalışması gibi sunmaktır.
Örnek Olay: Sihirli İlaç Yalanı
Bir araştırmacının, zararlı bakterileri yok eden yeni bir bitki özütü bulduğunu düşünelim. Araştırmacı, deney faresine bu özütü veriyor ancak farenin sağlığı beklenmedik şekilde kötüye gidiyor. Araştırmacı, projesine maddi destek bulabilmek için farenin kötüleşen sağlık verilerini raporundan siliyor. Sadece ilacın işe yaradığı izlenimi veren eksik verileri yayınlıyor. Bu örnekte açıkça 'çarpıtma' yapılmıştır. Bu durum sadece bir yalan değil, aynı zamanda gelecekte o ilacı kullanacak insanların hayatını tehlikeye atan büyük bir etik suçtur.
Grup Çalışması ve Sorumluluklarımız
Sınıfta küçük gruplar oluşturarak biyoloji tarihindeki etik tartışmalara yol açan bir olayı inceleyeceksiniz. Bu çalışmada başarılı olmak için şu adımlara dikkat etmelisiniz:
- Duyarlılık ve Saygı: Takım arkadaşlarınızın fikirlerine değer verin ve görev dağılımını adil yapın.
- Güvenilir Kaynaklar: Bilgileri doğrularken sadece resmî kurumların (.gov) veya üniversitelerin (.edu) sitelerini ve hakemli dergileri kullanın.
- Çalışkanlık ve Sorumluluk: Araştırma raporunuzu planladığınız sürede tamamlayarak zamanında teslim edin. Bilim insanı olmak, disiplinli çalışmayı gerektirir.