Online Kolej
Kayıt Ol

9. Sınıf Biyoloji · Ünite 2

Yaşamın Sessiz Ortakları: İnorganik Moleküller ve Su

Canlıların sentezleyemediği, dışarıdan hazır aldığı inorganik moleküllerin temel özelliklerini, suyun mucizevi doğasını ve minerallerin yaşam için neden vazgeçilmez olduğunu keşfedin.

Kazanım BİY.9.2.1 · 25 dk okuma

Vücudumuzun Sessiz Ortakları

Canlılar, hayatta kalmak ve vücutlarındaki muazzam düzeni korumak için çeşitli maddelere ihtiyaç duyar. Kendi hücrelerimizde üretemediğimiz, doğadan (su, toprak, hava yoluyla) hazır olarak almak zorunda olduğumuz maddelere 'inorganik moleküller' diyoruz. Su, mineraller, asitler, bazlar ve tuzlar yaşamın temel taşlarını oluşturan inorganik bileşiklerdir.

  • Canlılar tarafından sentezlenemezler, doğadan hazır alınırlar.
  • Sindirime uğramazlar; hücre zarından doğrudan geçebilecek kadar küçüktürler.
  • Hücresel solunumda enerji verici olarak kullanılmazlar (Yani onlardan kalori alamayız!).
  • Vücudumuzda yapıcı, onarıcı ve enzimlerin çalışmasını sağlayarak 'düzenleyici' olarak görev yaparlar.

Yaşam Pınarı: Su

Sadece gezegenimizin değil, kendi vücudumuzun da büyük bir kısmı sudan oluşur. Suyun sahip olduğu benzersiz kimyasal özellikler olmasaydı, bildiğimiz anlamda yaşam var olamazdı. Su harika bir çözücüdür; kandaki besinleri hücrelere, zehirli atıkları ise böbreklere taşır. Ayrıca 'kohezyon' (su moleküllerinin birbirine tutunması) ve 'adezyon' (farklı yüzeylere tutunma) özellikleri sayesinde, devasa sekoya ağaçlarının köklerinden en tepeye kadar su yerçekimine meydan okuyarak taşınır.

OHHSu (H2O) Molekülü

Minik ama Güçlü: Mineraller

Mineraller vücudumuzda çok az miktarda bulunsalar da, eksikliklerinde sistem tamamen çöker. Enzimlerin düzgün çalışması için 'kofaktör' (yardımcı kısım) olarak görev yaparlar. Yani mineraller olmadan vücudumuzdaki hayati kimyasal tepkimeler gerçekleşemez.

  • Demir (Fe): Kanımıza kırmızı rengini veren ve hücrelerimize oksijen taşıyan hemoglobin proteininin merkezinde yer alır.
  • Kalsiyum (Ca): Kemik ve dişlerin sertleşmesini sağlar, ayrıca kas kasılmasında ve kanın pıhtılaşmasında görevlidir.
  • Magnezyum (Mg): Bitkilerde fotosentezi sağlayan yeşil renkli klorofilin merkezinde bulunur.
  • İyot (I): Tiroid bezinden salgılanan ve metabolizmamızı düzenleyen tiroksin hormonunun yapısına katılır.

Unutmayın: Bir mineralin eksikliği, başka bir mineral ile giderilemez. Çünkü her mineralin hücre içinde özgül (sadece ona ait) bir görevi vardır.

auto_awesome

Yaşamın Sessiz Ortakları: İnorganik Moleküller ve Su: Alıştırma Soruları

  1. Soru 1

    1. Aşağıdakilerden hangisi inorganik moleküllerin genel özelliklerinden biri DEĞİLDİR?

  2. Soru 2

    2. Kanımızda bulunan ve oksijen taşımakla görevli olan hemoglobin molekülünün yapısına katılan, eksikliğinde kansızlık (anemi) görülen mineral hangisidir?

  3. Soru 3

    3. Bir öğrenci, yeterli su ve güneş ışığı alan bir saksı bitkisinin yapraklarının sarardığını ve fotosentez hızının düştüğünü gözlemliyor. Bu veriye dayanarak, toprağa hangi inorganik molekülün eklenmesi en mantıklı bilimsel çıkarım olur?

  4. Soru 4

    4. Sabahları yaprakların üzerindeki su damlacıklarının küre şeklinde bütün kalması ve bitkilerde suyun yerçekimine zıt yönde metrelerce yukarı taşınabilmesi, suyun hangi özellikleriyle doğrudan ilgilidir?

  5. Soru 5

    5. Bir biyoloji laboratuvarında enzimlerin çalışması üzerine bir deney yapılıyor. Ortamdaki tüm mineraller ayrıştırıldığında enzimlerin çalışmayı durdurduğu, ortama spesifik mineraller eklendiğinde ise enzimlerin tekrar tepkime gerçekleştirdiği kaydediliyor. Bu deney verisinden yola çıkarak inorganik moleküllerin önemiyle ilgili ulaşılabilecek en kapsamlı değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

1 soru daha seni bekliyor

Ücretsiz kaydol; Yaşamın Sessiz Ortakları: İnorganik Moleküller ve Su testini puanlı çöz, XP kazan ve takıldığın yeri yapay zeka öğretmenine sor.

Ücretsiz Kaydol