9. Sınıf Fizik · Ünite 2
Hareketin Ritimleri: Öteleme, Dönme ve Titreşim
Çevremizdeki cisimlerin hareketlerini inceleyerek öteleme, dönme ve titreşim hareketlerini tanıyacak, ortak özelliklerine göre sınıflandırmayı öğreneceğiz.
Kazanım FİZ.9.2.7 · 40 dk okuma
Evrendeki Her Şey Hareket Hâlinde!
Çevremize baktığımızda uçan kuşlar, dönen tekerlekler, sallanan ağaç dalları görürüz. Fiziğe göre hareket, bir cismin seçilen bir referans noktasına göre konumunu zamanla değiştirmesidir. Konumdaki bu yer değiştirmeyi matematiksel olarak şu şekilde ifade ederiz:
Peki, cisimler bu yer değiştirmeyi hep aynı şekilde mi yapar? Elbette hayır. Cisimlerin hareketlerini niteliklerine ve ortak özelliklerine göre temel olarak üç grupta sınıflandırırız: Öteleme, Dönme ve Titreşim.
1. Öteleme Hareketi (Kayma)
Bir cismin üzerindeki bütün noktaların aynı yönde ve aynı miktarda yer değiştirmesine öteleme hareketi diyoruz. Cismin şekli veya duruşu değişmez, sadece bir doğru veya eğri boyunca konumu değişir.
- Düz yolda ilerleyen bir araba
- Gökyüzünde düz bir çizgide uçan uçak
- Yürüyen merdivendeki bir insan
2. Dönme Hareketi
Bir cismin sabit bir eksen etrafında çembersel bir yörünge izlemesine dönme hareketi denir. Bu harekette cismin kütle merkezi yer değiştirmeyebilir, ancak diğer tüm noktaları o eksen etrafında tur atar.
- Rüzgâr gülünün pervaneleri
- Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönüşü
- Lunaparktaki dönme dolabın hareketi
3. Titreşim Hareketi (Salınım)
Bir cismin sabit iki nokta arasında sürekli olarak gidip gelme (tekrarlanan) hareketine titreşim veya salınım hareketi denir.
- Salıncakta sallanan çocuk
- Gitarın teline vurulduğunda telin hareketi
- Duvar saatinin sarkacı