9. Sınıf Kimya · Ünite 3
Geleceğin Anahtarı: Sürdürülebilirlik ve Yeşil Nanoteknoloji
Sürdürülebilir kalkınmanın önemini ve nanoteknolojinin doğa dostu yeşil kimya ile nasıl birleştiğini keşfedeceğimiz bir yolculuğa çıkıyoruz. Atıklardan nasıl ileri teknoloji yaratabileceğinizi öğreneceksiniz!
Kazanım KİM.9.3.1 · 40 dk okuma
Sürdürülebilir Bir Gelecek Mümkün mü?
Sürdürülebilir kalkınma, bugünün ihtiyaçlarını karşılarken gelecek nesillerin de kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme yeteneğini tehlikeye atmamaktır. Ekolojik sürdürülebilirlik ise doğanın ve kaynakların dengesini koruyarak yaşamaktır.
Nanoteknoloji ve Nano Boyut
Nano kelimesi Yunanca cüce anlamına gelir. Bilimde ise bir ölçü biriminin milyarda biri demektir. Nanoteknoloji, maddeleri atomik boyutta işleyerek onlara yepyeni özellikler kazandırma sanatıdır.
Nanoparçacıklar çok küçük olmalarına rağmen kullanım alanları devasadır. Hayatımızın birçok noktasında onlarla karşılaşırız:
- Güneş kremlerinde UV ışınlarını engellemek için nanoparçacıklar kullanılır.
- Leke tutmayan ve su geçirmeyen akıllı kumaşların sırrı nanoteknolojidir.
- Tıpta ilaçları doğrudan hastalıklı hücreye taşıyan akıllı sistemler geliştirilmektedir.
Nanoparçacık Üretiminde Yeşil Kimya
Eskiden nanoparçacık üretmek için yüksek enerji gerektiren fiziksel veya zehirli atıklar oluşturan kimyasal yöntemler kullanılıyordu. Günümüzde ise doğaya zarar vermeyen, ekonomik ve zehirsiz (toksik olmayan) biyolojik yöntemlerin yer aldığı Yeşil Kimya ve Nanoteknoloji ön plana çıkmaktadır.
Sınıfta Küçük Bir Sihir: Gümüş ve Bakır Nanoparçacıkları
Öğretmeniniz sınıfta gümüş nitrat ve sodyum sitrat kullanarak gümüş nanoparçacıkları; bakır sülfat ve askorbik asit (C vitamini) kullanarak da bakır nanoparçacıkları üretecektir. Buradaki sodyum sitrat ve askorbik asit, yeşil kimyaya uygun zararsız maddelerdir. Sıvıdaki renk değişimini izlemek oldukça büyüleyicidir.
Atıklardan Teknolojiye
En heyecan verici kısım ise, nanoparçacık sentezini evsel atıklar (örneğin meyve kabukları, çay posaları) kullanarak da yapabiliyor olmamızdır! Bu sayede hem atık yönetimini sağlayarak çevreyi koruruz hem de ileri teknoloji malzemeler üretiriz. Çöpe attığınız bir elma kabuğu, geleceğin teknolojisine dönüşebilir.