9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · Sözün İnceliği

Sözün İnceliği: Kendi Metnini İnşa Etmek

Farklı metin türlerinin özelliklerini kavrayarak planlı, tutarlı ve duygu dolu etkili metinler yazma becerilerini keşfedin.

Kazanım TDE.9.1.Y · 40 dk okuma

Sözcüklerin Gücünü Keşfet

Hepimizin anlatacak hikayeleri, savunacak fikirleri veya paylasacak duygulari vardir. Ancak bu dusunceleri yaziya dokmek, sadece kelimeleri arka arkaya dizmek demek degildir. Iste tam bu noktada 'Sozun Inceligi' devreye girer. Iyi bir metin, ne anlattiginiz kadar onu nasil anlattiginizla da ilgilidir.

1. Turun Ozelliklerine Uygunluk

Bir bilim kurgu oykusu yazarken kullandiginiz dil ile, bir deneme yazarken kullandiginiz dil ayni olamaz. Oykude olaylara ve betimlemelere yer verirken, denemede dusuncelerinizi okuyucuyla sohbet ediyormus gibi samimi bir havada aktarirsiniz. Hangi turde (masal, siir, makale vb.) yazdiginizi bilmek, cikaracaginiz isin pusulasidir.

2. Planli ve Tutarli Yazmak

Yazmaya baslamadan once zihin haritasi cikarmak isinizi cok kolaylastirir. Giris bolumunde konuyu nasil sunacaginizi, gelismede hangi orneklerle zenginlestireceginizi ve sonuc bolumunde metni nasil toparlayacaginizi onceden tasarlayin.

Bunun yani sira metniniz 'tutarli' olmalidir. Yazdiklarinizin bastan sona birbiriyle celismemesi gerekir. Ornegin; metnin bas karakteri ilk paragrafta son derece cesur olarak tanitiliyorsa, ucuncu paragrafta hicbir mantikli sebep yokken urkek davranmamalidir.

3. Etkili ve Ince Bir Dil Kullanimi

Siradan ifadeler yerine, kelimelerin cagrisim gucunden yararlanin. Mesela 'Cok uzuldu' demek yerine 'Gozlerindeki isik bir anda sonuverdi' demek, okuyucunun zihninde cok daha guclu ve estetik bir resim cizer. Sozun inceligi, duygulari dogrudan soylemek yerine okuyucuya hissettirmektir.

auto_awesome

Sözün İnceliği: Kendi Metnini İnşa Etmek: Alıştırma Soruları

  1. Soru 1

    1. Yazma surecinin ilk asamasinda bir yazar asagidakilerden hangisini yapmalidir?

  2. Soru 2

    2. Bir metnin giris, gelisme ve sonuc bolumlerinin onceden duzenlenmesine ne ad verilir?

  3. Soru 3

    3. Bir yazar, yazdigi bir masalda 'Ormandaki perilerin kanat acikligi ortalama 45 santimetre olup, ucus hizlari saatte 20 kilometredir.' cumlesini kullanmistir. Bu durum metnin yaziminda hangi kuralin ihlal edildigini gosterir?

  4. Soru 4

    4. 'Ali, durustlugu ve sakinligi ile taninan bir gencti. Mahalledeki herkes onu bu yuzden cok severdi. O gun bakkalla tartisirken ofkeyle bagiriyor, etrafindakilere yalanlar soyluyordu.' Bu metin parcasindaki temel yapi hatasi asagidakilerden hangisidir?

  5. Soru 5

    5. Bir dusunceyi ya da duyguyu siradan kelimelerle ifade etmek yerine cagrisim gucu yuksek ifadeler kullanmak 'sozun inceligi'dir. Buna gore asagidakilerden hangisi 'Cok korkmustu' ifadesinin daha etkili ve ince bir alternatifidir?

1 soru daha seni bekliyor

Ücretsiz kaydol; Sözün İnceliği: Kendi Metnini İnşa Etmek testini puanlı çöz, XP kazan ve takıldığın yeri yapay zeka öğretmenine sor.

Ücretsiz Kaydol