9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · Sözün İnceliği
Sözün İnceliği: Kendi Metnini İnşa Etmek
Farklı metin türlerinin özelliklerini kavrayarak planlı, tutarlı ve duygu dolu etkili metinler yazma becerilerini keşfedin.
Kazanım TDE.9.1.Y · 40 dk okuma
Sözcüklerin Gücünü Keşfet
Hepimizin anlatacak hikayeleri, savunacak fikirleri veya paylasacak duygulari vardir. Ancak bu dusunceleri yaziya dokmek, sadece kelimeleri arka arkaya dizmek demek degildir. Iste tam bu noktada 'Sozun Inceligi' devreye girer. Iyi bir metin, ne anlattiginiz kadar onu nasil anlattiginizla da ilgilidir.
1. Turun Ozelliklerine Uygunluk
Bir bilim kurgu oykusu yazarken kullandiginiz dil ile, bir deneme yazarken kullandiginiz dil ayni olamaz. Oykude olaylara ve betimlemelere yer verirken, denemede dusuncelerinizi okuyucuyla sohbet ediyormus gibi samimi bir havada aktarirsiniz. Hangi turde (masal, siir, makale vb.) yazdiginizi bilmek, cikaracaginiz isin pusulasidir.
2. Planli ve Tutarli Yazmak
Yazmaya baslamadan once zihin haritasi cikarmak isinizi cok kolaylastirir. Giris bolumunde konuyu nasil sunacaginizi, gelismede hangi orneklerle zenginlestireceginizi ve sonuc bolumunde metni nasil toparlayacaginizi onceden tasarlayin.
Bunun yani sira metniniz 'tutarli' olmalidir. Yazdiklarinizin bastan sona birbiriyle celismemesi gerekir. Ornegin; metnin bas karakteri ilk paragrafta son derece cesur olarak tanitiliyorsa, ucuncu paragrafta hicbir mantikli sebep yokken urkek davranmamalidir.
3. Etkili ve Ince Bir Dil Kullanimi
Siradan ifadeler yerine, kelimelerin cagrisim gucunden yararlanin. Mesela 'Cok uzuldu' demek yerine 'Gozlerindeki isik bir anda sonuverdi' demek, okuyucunun zihninde cok daha guclu ve estetik bir resim cizer. Sozun inceligi, duygulari dogrudan soylemek yerine okuyucuya hissettirmektir.