Vücudumuzun Görünmez Ordusu: Bağışıklık Sistemi

Neden Her Zaman Hasta Olmuyoruz?

Kalabalık bir otobüste seyahat ettiğinizi düşünün. Biri hapşırdığında havaya milyonlarca mikroorganizma yayılır. O havayı soluyan bazı kişiler birkaç gün içinde yatağa düşerken, siz hiçbir şey olmamış gibi hayatınıza devam edersiniz. Peki ama neden? İnsan vücudu, mikroorganizmalarla karşılaştığında sessiz bir savaşa girer. Bu savaşı yöneten ve bizi hastalıklardan koruyan kusursuz mekanizmaya 'Bağışıklık Sistemi' adını veriyoruz.

Bağışıklık Yanıtının Üç Temel Aşaması

Vücudumuz mikroplarla karşılaştığında rastgele değil, oldukça planlı bir strateji izler. Bu strateji üç temel adımdan oluşur:

• 1Tanıma: Savunma hücrelerinin vücuda giren maddenin dost mu düşman mı olduğunu, yani yabancı antijeni fark ettiği ilk aşamadır.
• 2Aktivasyon: Düşman tespit edildikten sonra alarm verilir. İlgili savunma hücreleri uyarılır, sayıları hızla artırılır ve savaş için gerekli kimyasallar üretilmeye başlanır.
• 3Tepki: Çoğalan ve hazırlanan bağışıklık hücreleri hedefe saldırır. Mikroorganizma parçalanarak, yutularak veya zehirlenerek etkisiz hâle getirilir.

Bağışıklığın Sınıflandırılması: Doğal ve Sonradan Kazanılan

Bağışıklık sistemimiz bir bütün olarak çalışsa da mekanizmaları gereği iki ana sınıfa ayrılır: Doğal (Doğuştan Gelen) Bağışıklık ve Sonradan Kazanılan (Edinsel) Bağışıklık.

Doğal bağışıklık, hepimizde doğuştan var olan ilk savunma hattıdır. Ayrım yapmaz, karşılaştığı her türlü mikroba aynı tepkiyi verir. Derimizin mikropları engellemesi, gözyaşımızdaki lizozim enziminin bakterileri parçalaması, mide asidi ve iltihaplanma gibi tepkiler doğal bağışıklığın unsurlarıdır. Hızlı çalışır ancak bir hafızası yoktur.

Sonradan kazanılan bağışıklık ise yaşantımız boyunca karşılaştığımız mikroplara göre şekillenir. Sadece o mikroba özel (özgül) silahlar olan antikorları üretir. Bu sistemin en büyük özelliği bir 'hafızaya' sahip olmasıdır. Suçiçeği geçiren birinin bir daha suçiçeği olmamasının nedeni budur; bağışıklık sistemi virüsü hatırlar ve o kadar hızlı yok eder ki hasta olduğumuzu bile anlamayız.