Online Kolej
Kayıt Ol

12. Sınıf Kimya · Ünite 2

Gizli Şekiller: Moleküllerin Üç Boyutlu Dünyası

VSEPR kuramını kullanarak BeH2, H2O, BH3, NH3 ve CH4 moleküllerinin üç boyutlu geometrilerini karşılaştırıp örüntüler keşfedeceğiz.

Kazanım KİM.12.2.3 · 40 dk okuma

Moleküllerin Şekli Neden Önemlidir?

Atomlar kovalent bağ kurarak molekülleri oluşturduğunda uzayda rastgele bir şekilde dizilmezler. Elektronlar eksi yüklü oldukları için birbirlerini iterler. Bu nedenle merkez atomun etrafındaki bağlar ve elektron çiftleri, birbirlerinden en uzak olacakları şekilde konumlanarak molekülün üç boyutlu geometrisini oluşturur. Bu itme dengesini açıklayan modele VSEPR (Değerlik Katmanı Elektron Çifti İtme) kuramı diyoruz.

3 Atomlu Moleküller: BeH2 ve H2O Karşılaştırması

Merkezinde bir atom ve ona bağlı iki atom olan molekülleri ele alalım. BeH2 (Berilyum hidrür) molekülünde Berilyum atomunun üzerinde ortaklanmamış elektron çifti bulunmaz. İki hidrojen atomu birbirini maksimum düzeyde iterek merkez atomla düz bir çizgi oluşturur ve molekül 'Doğrusal' geometriye sahip olur.

∠H−Be−H=180∘\angle H-Be-H = 180^{\circ}

H2O (Su) molekülü de 3 atomludur ancak merkezdeki Oksijen atomunun üzerinde iki adet ortaklanmamış elektron çifti bulunur. Bu elektron çiftleri görünmez balonlar gibi davranarak hidrojenleri aşağıya doğru iter. Sonuç olarak molekül bükülür ve 'Açısal' (kırık doğru) geometri oluşur.

BeH2 (Dogrusal)BeHHH2O (Acisal)OHH

4 Atomlu Moleküller: BH3 ve NH3 Karşılaştırması

Şimdi toplam dört atomdan oluşan moleküllere bakalım. BH3 (Bor trihidrür) molekülünde merkez Bor atomunda boşta elektron çifti yoktur. Üç Hidrojen atomu merkez atomun etrafında eşit aralıklarla yayılarak bir üçgen yüzey oluşturur. Bu geometri 'Düzlem Üçgen' olarak adlandırılır.

Buna karşılık NH3 (Amonyak) molekülünde merkez Azot atomunun üzerinde bir adet ortaklanmamış elektron çifti bulunur. Bu elektron çifti üç hidrojen bağını tek bir yöne doğru bastırarak üç boyutlu bir piramit görünümü yaratır. Bu geometriye 'Üçgen Piramit' denir.

5 Atomlu Molekül: CH4

Merkezde bir Karbon ve ona bağlı dört Hidrojen atomu içeren CH4 (Metan) 5 atomlu bir moleküldür. Karbon atomunun üzerinde ortaklanmamış elektron yoktur. Dört bağ uzayda birbirinden en uzağa yerleştiğinde, her bir yüzü eşkenar üçgen olan üç boyutlu bir piramit yapısı ortaya çıkar. Bu kusursuz geometriye 'Düzgün Dört Yüzlü' (Tetrahedral) diyoruz.

auto_awesome

Gizli Şekiller: Moleküllerin Üç Boyutlu Dünyası: Alıştırma Soruları

  1. Soru 1

    1. BeH2 ve H2O moleküllerinin her ikisi de toplam 3 atomdan oluşmasına rağmen uzaysal geometrileri birbirinden farklıdır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  2. Soru 2

    2. VSEPR kuramına göre toplam 5 atomdan oluşan (1 merkez, 4 bağlı atom) ve merkez atomunda ortaklanmamış elektron çifti bulunmayan CH4 molekülünün geometrisi aşağıdakilerden hangisidir?

  3. Soru 3

    3. Öğrenciler laboratuvarda uzay-dolgu modellerini kullanarak BH3 ve NH3 moleküllerini oluşturmuşlardır. İki modelin de 4 atomlu olmasına rağmen NH3'ün daha yüksek hacimli ve piramit gibi göründüğünü fark etmişlerdir. NH3'ün BH3'ten farklı olarak üçgen piramit olmasının nedeni hangisidir?

  4. Soru 4

    4. Aynı periyotta yer alan merkez atomların oluşturduğu CH4 ve BeH2 moleküllerinin merkez atomlarının yaptığı hibritleşme türleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  5. Soru 5

    5. 'Bir merkez atom X ve ona bağlı üç Y atomundan oluşan XY3 yapısındaki tüm moleküllerin geometrisi düzlem üçgendir.' diyen bir öğrencinin sunduğu bu hipotezi çürütmek isteyen öğretmenin aşağıdaki moleküllerden hangisini örnek göstermesi en bilimsel kanıt olur?

1 soru daha seni bekliyor

Ücretsiz kaydol; Gizli Şekiller: Moleküllerin Üç Boyutlu Dünyası testini puanlı çöz, XP kazan ve takıldığın yeri yapay zeka öğretmenine sor.

Ücretsiz Kaydol