Online Kolej
Kayıt Ol

12. Sınıf Kimya · Ünite 2

Organik Bileşiklerin Farklı Yüzleri: Formüller Arasındaki Örüntüler

Organik bileşiklerin molekül, basit, yarı açık, açık ve çizgi bağ formülleri arasındaki ilişkileri keşfederek moleküler yapıları nasıl farklı şekillerde modellediğimizi öğreneceğiz.

Kazanım KİM.12.2.4 · 40 dk okuma

Organik kimyada devasa moleküllerle çalışırız. Bir mimarın aynı binayı planlarken bazen sadece dış görünüşü, bazen elektrik tesisatını, bazen de 3 boyutlu maketini göstermesi gibi, kimyacılar da organik molekülleri farklı amaçlar için farklı formüllerle gösterirler.

Büyük Resmi Görmek: Basit ve Molekül Formülü

Bir organik bileşikte hangi elementten kaç tane olduğunu net bir şekilde bilmek istiyorsak molekül formülünü kullanırız. Ancak molekülü analiz ederken bazen sadece elementlerin birbirine olan en sade sayısal oranını buluruz. Bu en sade orana 'basit formül' (ampirik formül) diyoruz.

C6H12O6→En sade haliCH2OC_6H_{12}O_6 \xrightarrow{\text{En sade hali}} CH_2O

Bağları Keşfetmek: Açık ve Yarı Açık Formüller

Kapalı (molekül) formül, atomların birbirine nasıl bağlandığını bize söylemez. Atomların uzayda nasıl dizildiğini görmek için 'Açık Formül' kullanırız. Açık formülde tüm atomlar ve aralarındaki her bir bağ (kovalent bağlar çizgilerle) tek tek gösterilir. Ancak bu durum büyük moleküllerde çok fazla yer kaplar. Bu yüzden karbonlara bağlı hidrojenleri gruplayarak yazdığımız 'Yarı Açık Formül' geliştirilmiştir.

CH_3-CH_2-CH_2-CH_3 \quad (B\ddot{u}tan \text{ molek\ddot{u}l\ddot{u}n\ddot{u}n yar\i\ a\c{c}\i k form\ddot{u}l\ddot{u}})

Hız ve Pratiklik: Çizgi Bağ (İskelet) Formülü

Bilim insanları daha da pratik bir örüntü geliştirmiştir: Çizgi bağ formülü. Bu formülde karbon (C) ve ona bağlı hidrojen (H) atomları hiç yazılmaz. Karbon zinciri zikzak çizgiler şeklinde çizilir. Çizginin her köşesi ve ucu bir karbon atomunu temsil eder. Karbonun her zaman 4 bağ yapacağı örüntüsünden yola çıkarak, eksik bağların görünmez hidrojenlerle tamamlandığı varsayılır.

Yukarıda gördüğünüz basit zikzak, 4 karbonlu Bütan gazının çizgi bağ formülüdür. Uçlarda ve köşelerde toplam 4 nokta vardır. Bu formülde sadece oksijen (O), azot (N) gibi heteroatomlar ve onlara bağlı hidrojenler açıkça yazılır.

Fiziksel Gerçeklik: Uzay Dolgu Modelleri

Son olarak, atomların bağıl büyüklüklerini ve molekülün elektron bulutunun 3 boyutlu uzayda ne kadar hacim kapladığını gösteren uzay dolgu modelleri vardır. Özellikle günümüzde bilgisayar destekli ilaç tasarımında, bir molekülün vücuttaki hedef proteine fiziksel olarak tam sığıp sığmayacağını anlamak için bu modelden yararlanılır.

auto_awesome

Organik Bileşiklerin Farklı Yüzleri: Formüller Arasındaki Örüntüler: Alıştırma Soruları

  1. Soru 1

    1. Bir organik moleküldeki atomların türünü ve birbirlerine olan en sade tam sayılı oranını gösteren formül türü aşağıdakilerden hangisidir?

  2. Soru 2

    2. Çizgi bağ (iskelet) formüllerinin yazımı ile ilgili aşağıda verilen kurallardan hangisi doğrudur?

  3. Soru 3

    3. Molekül formülü C6H12O6 olan glikoz molekülünün basit formülü aşağıdakilerden hangisidir?

  4. Soru 4

    4. Bir çizgi bağ formülünde, birbirine bağlı 3 köşeli bir zikzak çizgi bulunmakta ve en uçtaki köşeye (karbon atomuna) bir -OH grubu bağlıdır. Bu bileşiğin molekül formülü nedir?

  5. Soru 5

    5. Sadece karbon (C), hidrojen (H) ve oksijen (O) içeren bir organik bileşiğin basit formülü CH2O'dur. Bu bileşiğin 1 molünün kütlesi 60 gram/mol olarak ölçüldüğüne göre, bileşiğin yarı açık formülü aşağıdakilerden hangisi olabilir? (C: 12, H: 1, O: 16)

1 soru daha seni bekliyor

Ücretsiz kaydol; Organik Bileşiklerin Farklı Yüzleri: Formüller Arasındaki Örüntüler testini puanlı çöz, XP kazan ve takıldığın yeri yapay zeka öğretmenine sor.

Ücretsiz Kaydol