3. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 4
Atık Dedektifleri: Karışımları Ayrıştırıyoruz!
Atıkların birbirine karıştığı durumlarda onları nasıl ayrıştıracağımızı keşfediyor, problem çözme becerilerimizi kullanarak geri dönüşüm kahramanı oluyoruz.
Kazanım FB.3.4.3 · 40 dk okuma
Atık Dedektifleri Göreve Hazır mı?
Merhaba küçük bilim insanları! Her gün evimizde, okulumuzda veya parkta birçok maddeyi çöp kutusuna atıyoruz. Süt içtiğimiz kutu, resim çizdiğimiz kâğıtlar, kırılan plastik oyuncaklarımız... Peki, bunların hepsi gerçekten işe yaramaz birer 'çöp' mü? Yoksa onlardan yeni eşyalar üretebilir miyiz?
Büyük Problem: Karışan Atıklar
Diyelim ki sınıfımızdaki geri dönüşüm kutusuna baktık ve büyük bir problemle karşılaştık: Buruşturulmuş kâğıtlar, plastik su şişeleri, meyve suyu içtiğimiz metal kutular ve yanlışlıkla atılmış elma kabukları hep birbirine karışmış! Hepsi bir araya gelerek kocaman bir 'karışım' oluşturmuş. Geri dönüşüm fabrikaları bu karışımı bu hâliyle kullanamaz. Bizim bu atıkları ayrıştırmamız, yani her maddeyi kendi grubuna ayırmamız gerekiyor.
Peki bu karışımı nasıl ayrıştıracağız? Gelin tahminlerde bulunalım. Karışımları ayırmak için bildiğimiz yöntemleri düşünün: Eleme, süzme, yüzdürme ve mıknatısla ayırma. Sizce bu yöntemler atıkları kurtarmak için işe yarar mı?
Çözüm Önerileri Geliştiriyoruz
- 1Mıknatısla Ayırma: Meyve suyu kutuları veya demir ataşlar gibi metal atıkları ayırmak için dev bir mıknatıs kullanabiliriz. Mıknatıs demir ve nikel gibi metalleri kolayca çeker ve karışımdan çıkarır.
- 2Yüzdürme: Plastik şişe kapakları ve kâğıtlar hafiftir. Büyük fabrikalarda bu atıklar dev su havuzlarına atılır. Hafif olan plastikler suyun üstünde yüzerken, ağır olan cam kırıkları dibe çöker. Böylece yüzdürme yöntemiyle plastikleri kurtarabiliriz!
- 3Eleme: Eğer atıkların arasına toprak veya ince kum karışmışsa, büyük delikli bir elek kullanarak küçük parçaların aşağı dökülmesini sağlayabilir, büyük atıkları eleğin üstünde tutabiliriz.
Sonuçları Değerlendirme (Yansıtma)
Karışan atıkları ayırmak için akıl yürüttük ve harika yöntemler bulduk. Ama düşünelim; atıkları sonradan dev fabrikalarda, mıknatıslarla veya havuzlarla ayırmak hem çok zor hem de çok pahalı değil mi? Ayrıca elma kabuğu gibi ıslak atıklar kâğıtları ıslatıp bozabilir.
Aşağıdaki geri dönüşüm kutuları bize bu konuda harika bir rehber olacak: