3. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 6
Elektrikli mi, Elektriksiz mi? Araç Gereçleri Keşfediyoruz!
Çevremizdeki eşyaların elektrikle çalışıp çalışmadığını anlamak için bir dedektif gibi veri topluyoruz! Pilli ve fişli araçların özelliklerini keşfederek bilimsel kararlar almaya hazır mısın?
Kazanım FB.3.6.1 · 30 dk okuma
Evimizdeki Gizli Kahraman: Elektrik!
Etrafına bir bak! Çalışmak için bizim gücümüze ihtiyaç duyan eşyalar olduğu gibi, düğmesine bastığımız anda kendi kendine çalışan eşyalar da var. Peki, bu eşyalar enerjiyi nereden buluyor? Tabii ki hayatımızı kolaylaştıran elektrikten!
Dedektif Gibi Veri Toplayalım
Bir aracın elektrikli olup olmadığına karar vermek için bir bilim insanı gibi veri toplamalıyız. Eğer bir eşyayı çalıştırmak için fişini prize takıyorsak veya kablosu varsa, o eşya elektrikli bir araçtır. Ütü, buzdolabı ve televizyon fişle çalışan elektrikli araçlara harika örneklerdir.
Elektriksiz Araçlar Nasıl Çalışır?
Elektrikli olmayan araçlar çalışmak için genellikle bizim kas gücümüze, rüzgara veya gerilmiş bir yaya ihtiyaç duyar. Örneğin; yemek yediğimiz çatal, yazı yazdığımız kurşun kalem veya kağıt kestiğimiz makas elektriksizdir. Onları bizim hareket ettirmemiz gerekir.
Tersine Mühendislik ile Keşif
Şimdi hayalimizde bozuk bir oyuncak arabayı parçalarına ayıralım. Buna tersine mühendislik denir! Eğer arabanın içinde kablolar, küçük bir motor ve pil yuvası bulursak, bunun 'elektrikli' olduğuna karar veririz. Ama içinde sadece çevrilerek gerilmiş bir yay ve tekerleklere bağlı dişliler bulursak, bunun kas gücüyle kurulan 'elektriksiz' bir araç olduğunu anlarız. Topladığımız bu verilerle eleştirel düşünüp en doğru kararı verebiliriz!
Elektrikli mi, Elektriksiz mi? Araç Gereçleri Keşfediyoruz!: Alıştırma Soruları
1. Aşağıdaki araç gereçlerden hangisi çalışmak için elektrik enerjisine ihtiyaç duyar?
- A) Kitap
- B) Televizyon
- C) Bisiklet
- D) Kurşun kalem
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Televizyon
Televizyonun çalışması için fişinin prize takılması gerekir, bu yüzden elektrikli bir araçtır. Diğerleri ise elektriksizdir.
2. Ahmet, yeni aldığı oyuncak arabasını çalıştırmak için arabanın altındaki bölmeye 3 adet pil takmıştır. Bu oyuncak araba için aşağıdakilerden hangisi bilimsel olarak söylenebilir?
- A) İnsan gücüyle çalışan elektriksiz bir araçtır.
- B) Güneş enerjisiyle çalışan elektriksiz bir araçtır.
- C) Piller elektrik depoladığı için elektrikli bir araçtır.
- D) Sadece kablosu olanlar elektrikli olduğu için elektriksizdir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Piller elektrik depoladığı için elektrikli bir araçtır.
Piller elektrik enerjisi depolar. Bu nedenle pille çalışan tüm eşyalar elektrikli araç sınıfına girer.
3. Ayşe evdeki eşyaların nitelikleri hakkında veri toplamaktadır. Ayşe'nin 'Fişi var, prize takılıyor ve ısı yayıyor' şeklinde notlar aldığı araç aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) Masa lambası
- B) El testeresi
- C) Saç kurutma makinesi
- D) Pilli duvar saati
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Saç kurutma makinesi
Saç kurutma makinesi fişe takılır ve kurutma işlemi için ısı yayar. Masa lambası ışık yayarken, pilli saat prize takılmaz.
4. Aşağıdaki eşya eşleştirmelerinden hangisinde 'Birinci eşya insan gücüyle çalışan elektriksiz, ikinci eşya ise elektrikli bir araçtır' kuralına uyulmuştur?
- A) Tablet - Bilgisayar
- B) Çalı süpürgesi - Elektrikli süpürge
- C) Buzdolabı - Ütü
- D) Silgi - Kalemtıraş
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çalı süpürgesi - Elektrikli süpürge
Çalı süpürgesini elimizle (kas gücüyle) hareket ettiririz yani elektriksizdir. Elektrikli süpürge ise prize takılarak çalışır.
5. Fen Bilimleri öğretmeni, bir eşyayı parçalarına ayırarak (tersine mühendislik) inceleyen Zeynep'ten şu verileri dinlemiştir: 'Aracın içinde hiç kablo yok, pil yuvası yok. Sadece gerildiğinde dönen bir yay ve plastik dişliler var.' Toplanan bu verilere göre araç hakkında varılacak en doğru eleştirel sonuç nedir?
- A) Araç yay enerjisiyle (mekanik olarak) çalıştığı için elektriksizdir.
- B) Kabloları gizlenmiş bir elektrikli araçtır.
- C) Pilsiz çalışan özel bir elektrikli araçtır.
- D) Bu veriler aracın elektrikli olup olmadığını anlamak için yetersizdir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Araç yay enerjisiyle (mekanik olarak) çalıştığı için elektriksizdir.
Eğer bir araçta pil yuvası veya kablo/fiş gibi elektriği ileten yapılar yoksa ve kurmalı bir yay ile çalışıyorsa, o araç bilimsel olarak elektriksizdir. Veriler açık ve yeterlidir.