3. Sınıf Hayat Bilgisi · Ünite 2
Güvenlik Kalkanımız: Hayır Demeyi Biliyorum!
Güvenliğimizi tehdit eden akran baskısı ve kişisel alan ihlali gibi durumları nasıl tanıyacağımızı, çevrim içi ortamlarda nasıl güvende kalacağımızı öğreniyoruz.
Kazanım HB.3.2.2 · 30 dk okuma
Güvenlik Kalkanımız Sahnede!
Merhaba sevgili dedektifler! Bugün sizlerle görünmez bir kahramanlık pelerini takacağız. Bu pelerinin adı: Güvenlik Kalkanı! Hayatımızda çoğunlukla güvende ve mutlu olsak da, bazen etrafımızda bizi rahatsız eden, güvensiz hissettiren durumlarla karşılaşabiliriz. Önemli olan bu durumları önceden fark edip doğru adımları atmaktır.
Akran Baskısı Nedir?
Bazen arkadaşlarımız bizim yapmak istemediğimiz, hatta tehlikeli olabilecek bir şeyi yapmamız için bize ısrar edebilirler. Buna "akran baskısı" diyoruz. Örneğin, "Eğer o yüksek duvardan atlamazsan seninle bir daha oynamayız, sen korkaksın" diyen bir arkadaş grubu size akran baskısı yapıyordur. Böyle bir durumda asla onların dediklerini yapmak zorunda değilsiniz.
Kişisel Alanımız ve Sınırlarımız
Etrafımızda görünmez bir balon olduğunu hayal edin. Bu balon bizim "kişisel alanımızdır". Birisi bu balonu patlatıp bize çok yaklaştığında, istemediğimiz halde bize dokunduğunda veya eşyalarımızı izinsiz aldığında kişisel alanımızı ihlal etmiş olur. Bedenimiz bize aittir ve kimse istemediğimiz sürece bize dokunamaz.
Çevrim İçi Dünyada Güvenlik
Sadece okulda veya parkta değil, internette oyun oynarken veya video izlerken de sınırlarımız vardır. İnternette tanımadığımız kişilerin bize mesaj atması, ev adresimizi veya fotoğrafımızı istemesi bir güvenlik tehdididir. Ayrıca bizi korkutan, "Bunu ailene söylersen kötü şeyler olur" diyen videolar veya mesajlar tamamen asılsız tuzaklardır.
Tehlike Anında Ne Yapmalıyız?
- Yüksek sesle ve net bir şekilde HAYIR diyerek itiraz edin.
- Sizi rahatsız eden o ortamdan veya kişiden hızla uzaklaşın.
- Durumu güvendiğiniz bir yetişkine (anne, baba, öğretmen) zaman kaybetmeden anlatın.
Şimdi sınıfımızda küçük bir beyin fırtınası yapalım: Biri sizden zorla beslenme çantanızdaki yiyeceği almak isterse ona nasıl cevap verirsiniz? Bu durumu öğretmeninizle tartışarak en doğru güvenlik adımını bulun.
Güvenlik Kalkanımız: Hayır Demeyi Biliyorum!: Alıştırma Soruları
1. İnternette oyun oynarken tanımadığın biri sana 'Nerede yaşıyorsun? Bana ev adresini yazar mısın?' diye sordu. Bu durumda yapman gereken en doğru davranış nedir?
- A) Adresimi eksiksiz bir şekilde yazmak
- B) Hemen oyunu kapatıp durumu aileme anlatmak
- C) Sadece hangi şehirde yaşadığımı söylemek
- D) Ona kendi ev adresini sormak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hemen oyunu kapatıp durumu aileme anlatmak
Çevrim içi ortamlarda tanımadığımız kişilerle kişisel bilgilerimizi (adres, okul, yaş) asla paylaşmamalıyız. Böyle bir durumda hemen güvendiğimiz bir yetişkine haber vermeliyiz.
2. Bedenimizin etrafında olduğunu hayal ettiğimiz, başkalarının izinsiz girmemesi gereken görünmez balona ne ad verilir?
- A) Oyun alanı
- B) Okul bahçesi
- C) Kişisel alan
- D) Uzay boşluğu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kişisel alan
Etrafımızdaki bu görünmez sınıra 'kişisel alan' denir. Kimse istemediğimiz halde bize yaklaşamaz ve eşyalarımızı izinsiz alamaz.
3. Kerem'in arkadaşları, Kerem'e 'Eğer o tehlikeli yokuştan bisikletle inmezsen seninle bir daha konuşmayız' dediler. Kerem bu durumda neyle karşı karşıya kalmıştır?
- A) Yardımlaşma
- B) Akran baskısı
- C) Siber zorbalık
- D) Tatlı bir yarış
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Akran baskısı
Arkadaşların, bir kişiyi istemediği veya tehlikeli olan bir şeyi yapmaya zorlamasına akran baskısı denir. Gerçek arkadaşlar bizi tehlikeye atmaz.
4. Okul kantininde sıra beklerken bir öğrenci Ayşe'ye çok yaklaştı ve onu iterek rahatsız etti. Ayşe'nin bu kişisel alan ihlaline karşı atması gereken İLK adım aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sessizce ağlamaya başlamak
- B) Ona sarılmak
- C) Hiçbir şey olmamış gibi sıradan çıkmak
- D) Yüksek sesle 'Hayır, geriye çekil!' diyerek onu uyarmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yüksek sesle 'Hayır, geriye çekil!' diyerek onu uyarmak
Kişisel alanımız ihlal edildiğinde atmamız gereken ilk adım, net ve yüksek bir sesle 'Hayır' diyerek sınırımızı çizmektir.
5. Aşağıdaki durumlardan hangisi bir 'kişisel alan ihlali' veya 'güvenlik tehdidi' DEĞİLDİR?
- A) Arkadaşımın, ben istemediğim halde beni sürekli gıdıklamaya çalışması
- B) Öğretmenimin ders sırasında yanıma gelip yaptığım güzel resme bakarak beni tebrik etmesi
- C) Tanımadığım birinin internetten bana hediye göndermek için adresimi istemesi
- D) Büyük sınıflardan birinin harçlığımı bana sormadan cebimden alması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Öğretmenimin ders sırasında yanıma gelip yaptığım güzel resme bakarak beni tebrik etmesi
Öğretmenin eğitim amaçlı ve saygılı bir şekilde yanına gelip seni tebrik etmesi bir güvenlik tehdidi değildir. Diğer şıklar fiziksel veya çevrim içi sınır ihlalleridir.