4. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 3
Dünya'mızın Sonu Gelmeyen Dansı: Dönme ve Dolanma
Dünya'mızın kendi ekseni etrafında dönme ve Güneş etrafında dolanma hareketlerini, bu hareketlerin sonuçlarını ve gezegenimizin yapısını keşfediyoruz.
Kazanım FB.4.3.3 · 30 dk okuma
Hareket Hâlinde Bir Gezegen: Dünya
Hiç hareket etmeden durduğunuzu sandığınız anlarda bile aslında uzayda çok hızlı bir şekilde yolculuk ettiğinizi biliyor muydunuz? Evet, üzerinde yaşadığımız harika gezegenimiz Dünya uzay boşluğunda hiç durmadan hareket eder. Bu hareketleri iki farklı dansa benzetebiliriz: Kendi etrafında dönme ve Güneş'in etrafında dolanma.
1. Dans: Kendi Etrafında Dönme
Dünya, tıpkı bir topaç gibi kendi ekseni etrafında yorulmadan döner. Sabah kalktığımızda Güneş'i görürüz, akşam ise Güneş kaybolur ve karanlık çöker. Peki Güneş nereye gidiyor? Aslında Güneş hiçbir yere gitmiyor! Dünya kendi etrafında dönerken, Güneş'e dönük olan yüzü aydınlık (gündüz), karanlıkta kalan arka yüzü ise ışıksız (gece) olur.
2. Dans: Güneş'in Etrafında Dolanma
Gezegenimiz kendi etrafında dönerken aynı zamanda Güneş'in etrafında da çok geniş bir yörüngede seyahat eder. Buna 'dolanma hareketi' diyoruz. Bu büyük yolculuğu sırasında Dünya'nın Güneş'ten aldığı ışık ve ısı miktarı yıl içinde değişir. Bu yüzden bazen havalar ısınır denize gireriz, bazen de soğur kar topu oynarız.
Dünya'nın Küreleri (Katmanları)
Bu muazzam hareketleri yapan gezegenimiz dışarıdan bir küre gibi görünür ancak yapısında çeşitli küreler (katmanlar) barındırır. Kuşların uçtuğu ve soluduğumuz havaya hava küre, okyanus ve göllere su küre, ormanlara ve insanların yaşadığı ortama canlı küre denir. Ayak bastığımız toprak ve dağlar ise taş küredir. Taş kürenin çok derinlerinde manto, dış çekirdek ve en içte inanılmaz sıcak olan iç çekirdek bulunur.
Gözlemlerimiz Bize Ne Anlatıyor?
- Sabahları doğuya baktığımızda Güneş'in doğuşunu izlememiz, gökyüzünde yavaşça hareket edip batıdan kaybolduğunu görmemiz, Dünya'nın kendi etrafında döndüğünün kanıtıdır. Kışın kalın montlar giyip sobada ısınırken, yazın ince tişörtlerle dolaşmamız ise Dünya'nın Güneş etrafında dolandığının ve mevsimlerin oluştuğunun göstergesidir.