4. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 7
Karanlıkta Görebilir miyiz? Işığın Gizemi
Işığın görme olayındaki rolünü, takım halinde yapabileceğimiz deneyleri ve görme engelli bireylerin dünyasını keşfettiğimiz heyecan verici bir ders.
Kazanım FB.4.7.1 · 40 dk okuma
Karanlık Bir Odada Ne Görürsün?
Gece uyandığında odanın kapkaranlık olduğunu düşün. En sevdiğin oyuncağın masanın üzerinde dursa bile onu görebilir misin? Cevabın muhtemelen 'Hayır' olacaktır. Çünkü gözlerimiz ne kadar sağlıklı olursa olsun, etrafımızı görmek için çok önemli bir şeye ihtiyacımız vardır: Işık! Görme olayının gerçekleşebilmesi için çevremizde bir ışık kaynağı olmalıdır.
Nasıl Görüyoruz?
Görme olayı aslında harika bir takım çalışmasıdır. Güneş veya lamba gibi bir ışık kaynağından çıkan ışınlar etrafımızdaki nesnelere çarpar. Nesnelerden seken (yansıyan) bu ışınlar gözümüze ulaşır. Beynimiz gözümüze gelen bu ışınları birleştirerek bize o nesnenin görüntüsünü sunar. Işık yoksa, gözümüze ulaşacak ışın da yoktur!
Kendi Deneyimizi Tasarlayalım!
Işığın görme için şart olduğunu test etmek ister misin? Arkadaşlarınla bir takım oluştur ve bir 'V diyagramı' kullanarak deneyini planla. V diyagramı, araştırmaya hangi soruyla başladığımızı, hangi malzemeleri kullandığımızı ve sonunda hangi bilgiye ulaştığımızı düzenli bir şekilde yazmamızı sağlar. Bir ayakkabı kutusunun içine oyuncak bir araba koyun. Kutunun kapağını kapatıp yanından minik bir delik açın. Delikten içeri baktığınızda karanlık yüzünden arabayı göremeyeceksiniz. Ancak deliğe bir el feneri tutup tekrar baktığınızda arabayı net bir şekilde görebilirsiniz!
Görme Engelli Bireylerin Dünyası
Çevremizde görme engelli arkadaşlarımız veya büyüklerimiz olabilir. Biz dünyayı ışık yardımıyla gözlerimizle keşfederken, onlar elleriyle, kulaklarıyla ve diğer duyularıyla keşfederler. Özel kabartma harflerden oluşan Braille alfabesi sayesinde dokunarak kitap okuyabilir, beyaz bastonları sayesinde çevrelerindeki engelleri fark ederek güvenle yürüyebilirler. Onların dünyayı bizim gibi hissetmeleri ve hayatlarını kolaylaştırmaları için çevremizi düzenli tutmalı ve ihtiyaç duyduklarında onlara nazikçe yardımcı olmalıyız.
Karanlıkta Görebilir miyiz? Işığın Gizemi: Alıştırma Soruları
1. Bir cismi görebilmemiz için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle gereklidir?
- A) Rüzgar
- B) Işık
- C) Isı
- D) Ses
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Işık
Görme olayının gerçekleşmesi için mutlaka bir ışık kaynağı olmalıdır. Işık olmadan nesneleri göremeyiz.
2. Görme engelli bireyler, özel olarak hazırlanmış kitapları okumak için hangi duyularını kullanırlar?
- A) Dokunma
- B) Tatma
- C) Koklama
- D) Görme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dokunma
Görme engelli bireyler, Braille alfabesi adı verilen kabartma harflere parmaklarıyla dokunarak okuma yaparlar.
3. Sınıfta arkadaşlarıyla deney yapan Ayşe, kapalı bir karton kutunun içindeki silgiyi açtığı küçük delikten göremediğini fark etmiştir. Ayşe'nin silgiyi görebilmesi için kutuya ne yapması gerekir?
- A) Kutuyu hızla sallamalıdır
- B) Kutunun dışını farklı renge boyamalıdır
- C) Kutunun içine daha büyük bir silgi koymalıdır
- D) Kutunun içine bir delikten el feneri ışığı göndermelidir
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kutunun içine bir delikten el feneri ışığı göndermelidir
Kutu içi karanlık olduğu için görme olayı gerçekleşmez. Silgiyi görebilmek için içeriye ışık göndermek şarttır.
4. Öğretmen, öğrencilerden iş birliği yaparak görme olayında ışığın rolünü anlatan bir deney planlamalarını ve bu planı bir şema üzerinde göstermelerini istemiştir. Öğrenciler süreci en iyi şekilde planlamak ve elde ettikleri verileri değerlendirmek için aşağıdaki araçlardan hangisini kullanmalıdır?
- A) Sıcaklık grafiği
- B) V diyagramı
- C) Sözlük
- D) Dünya haritası
Cevabı göster
Doğru cevap: B) V diyagramı
Deney sürecinin planlanması, adım adım uygulanması ve değerlendirilmesi için V diyagramı kullanılır.
5. Sağlıklı gözleri olan bir insanın bir nesneyi görebilmesi için ışığın izlediği doğru yol aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Işık önce göze gelir, sonra nesneye gider.
- B) Işık kaynağından çıkan ışınlar nesneye çarpar ve nesneden yansıyıp göze gelir.
- C) Gözden çıkan ışınlar nesneye çarpar ve onu aydınlatır.
- D) Işık kaynağından çıkan ışınlar sadece havayı aydınlatır, nesnelere çarpmaz.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Işık kaynağından çıkan ışınlar nesneye çarpar ve nesneden yansıyıp göze gelir.
Görme olayı, ışık kaynağından çıkan ışınların nesneye çarpıp oradan gözümüze yansımasıyla gerçekleşir.