4. Sınıf Matematik · Ünite 4
Veri Dedektifleri: Araştıralım, Çizelim ve Karar Verelim!
Bu derste bir araştırma sorusu oluşturup veri toplamayı, topladığımız verileri çetele ve sıklık tablolarıyla düzenleyerek grafiklerle okumayı ve kararlar vermeyi öğreneceğiz.
Kazanım MAT.4.4.2 · 40 dk okuma
Veri Dedektifi Olmaya Hazır Mısınız?
Merhaba küçük araştırmacılar! Günlük hayatımızda bazen çok önemli kararlar vermek için bilgi toplamamız gerekir. Örneğin, sınıfça pikniğe gideceksiniz ve orada hangi oyunların oynanacağına karar veremiyorsunuz. Her kafadan bir ses çıkıyor! İşte tam burada 'veri toplama' yeteneklerimiz devreye girer. Bir konuyu aydınlatmak için topladığımız her bilgiye 'veri' diyoruz.
1. Adım: Problemi Belirle ve Soru Sor
Araştırmamıza bir problemle başlarız. Problemimiz: Piknikte herkesin severek katılacağı oyunları seçmek. Bunun için harika bir araştırma sorusu sormalıyız. 'Sınıfımızın piknikte oynamayı en sevdiği oyunlar nelerdir?' güzel bir sorudur. Bazen iki farklı grubu karşılaştırmak isteyebiliriz. O zaman sorumuz şöyle olabilir: 'Kızlar ve erkekler piknikte en çok hangi oyunları tercih ediyor?'
2. Adım: Plan Yap ve Veri Topla
Şimdi elimize kağıt kalemi alıp arkadaşlarımızın yanına gidiyoruz. 'Yakar top mu, saklambaç mı, yoksa futbol mu?' diyerek herkese fikrini sorup not alıyoruz. Bazen verileri sayarak elde ederiz, buna 'nicel veri' deriz. Bazen de sevilen renk, oyun türü gibi veriler toplarız, bunlara da 'kategorik veri' deriz.
3. Adım: Görselleştir (Tablo ve Grafikler)
Karışık notlarımızı herkesin kolayca anlayabilmesi için düzenleriz. Bunun için çetele tablosu, sıklık tablosu veya şekil grafiği kullanırız. Çetele tablosunda çizgiler kullanırken, sıklık tablosunda sayılar kullanırız.
4. Adım: Analiz Et, Yorumla ve Karar Ver
Artık tablomuz hazır. Eğer Yakar Top oynamak isteyen 12 kişi, Saklambaç oynamak isteyen 8 kişi varsa sınıfımızın toplam mevcudunu toplama işlemi yaparak bulabiliriz:
Sınıfımız 20 kişiymiş. Tabloya ve grafiklerimize bakarak en çok hangi oyunun sevildiğini hemen bulur, sonuçları araştırma sorumuza göre yorumlarız. 12 kişi ile en çok tercih edilen Yakar Top olduğuna göre, kararımız belli: Piknikte ilk olarak Yakar Top oynuyoruz!
Veri Dedektifleri: Araştıralım, Çizelim ve Karar Verelim!: Alıştırma Soruları
1. Okul kütüphanesine yeni alınacak kitapların türünü belirlemek isteyen bir öğretmen, öğrencilere aşağıdaki araştırma sorularından hangisini sormalıdır?
- A) En sevdiğin renk nedir?
- B) Kütüphanede en çok hangi tür kitapları okumaktan hoşlanırsın?
- C) Dün akşam kaç saat uyudun?
- D) Hangi futbol takımını tutuyorsun?
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kütüphanede en çok hangi tür kitapları okumaktan hoşlanırsın?
Kütüphaneye kitap alınacağı için öğrencilerin hangi tür kitapları okumayı sevdiği sorulmalıdır. Araştırma sorumuz, araştırdığımız problemle (kitap türü) doğrudan ilgili olmalıdır.
2. Bir sınıftaki öğrencilere sevdikleri dondurma çeşitleri sorulmuş ve bir çetele tablosu oluşturulmuştur. Çikolatalı dondurmayı sevenler için 3 tane tam beşli grup (üzeri çizilmiş 4 dikey çizgi) ve 2 tane tekli dikey çizgi çizilmiştir. Buna göre çikolatalı dondurmayı seven kaç öğrenci vardır?
- A) 15
- B) 16
- C) 17
- D) 18
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 17
3 tane 5'li grup 15 yapar (3 x 5 = 15). 2 tane de tekli çizgi var. Toplam 15 + 2 = 17 öğrenci olur.
3. Bir araştırma için 4/A ve 4/B sınıflarına 'Gezide nereye gitmek istersiniz?' sorusu sorulmuştur. 4/A sınıfında 12 kişi müzeyi, 8 kişi parkı seçmiştir. 4/B sınıfında ise 10 kişi müzeyi, 14 kişi parkı seçmiştir. Bu iki veri grubu ile oluşturulacak sonuçlar için hangisi YANLIŞTIR?
- A) Müzeye gitmek isteyen toplam öğrenci sayısı 22'dir.
- B) Parka gitmek isteyen öğrenci sayısı 4/B sınıfında daha fazladır.
- C) İki sınıftaki toplam öğrenci sayısı aynıdır.
- D) 4/A sınıfı en çok müzeye gitmek istemiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İki sınıftaki toplam öğrenci sayısı aynıdır.
4/A mevcudu 12 + 8 = 20'dir. 4/B mevcudu 10 + 14 = 24'tür. 20 ve 24 eşit olmadığı için iki sınıfın toplam öğrenci sayıları aynı değildir.
4. Bir nokta grafiğinde her bir nokta 2 öğrenciyi temsil etmektedir. 'Matematik' dersini sevenlerin sütununda 4 nokta, 'Türkçe' dersini sevenlerin sütununda 6 nokta vardır. Buna göre Türkçe'yi sevenlerin sayısı, Matematik'i sevenlerin sayısından kaç fazladır?
- A) 2
- B) 4
- C) 6
- D) 8
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 4
Matematik sevenler 4 nokta x 2 = 8 kişidir. Türkçe sevenler 6 nokta x 2 = 12 kişidir. Aralarındaki fark 12 - 8 = 4 fazladır.
5. Zeynep, kantinde en çok satılan içecekleri bulmak için bir araştırma yapmış ve sıklık tablosu oluşturmuştur. Ayran 15, meyve suyu 10, süt 8, su ise 20 kişi tarafından alınmıştır. Zeynep'in ulaştığı sonuçlardan yola çıkarak kantinciye vereceği en uygun karara dayalı tavsiye aşağıdakilerden hangisi olur?
- A) En çok süt sipariş etmelisin, çünkü çocuklar en çok onu içiyor.
- B) Meyve suyu ve süt satışları çok yüksek, sadece onları satmalısın.
- C) Su ve ayran en çok tercih edilenler, onlardan daha fazla stok yapmalısın.
- D) Bütün içeceklerden eşit miktarda satılıyor, hepsinden aynı sayıda almalısın.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Su ve ayran en çok tercih edilenler, onlardan daha fazla stok yapmalısın.
Verilere göre en çok tercih edilenler su (20) ve ayran (15)'dır. Karar verirken talebi en yüksek olan ürünlerin daha fazla stoklanması en akılcı veri temelli tavsiyedir.