4. Sınıf Sosyal Bilgiler · Ünite 6
Zaman Yolcusu Araştırmacılar: Bilim İnsanlarının Çocukluğu ve Güvenli İnternet
Bilim insanlarının çocukluk yıllarındaki şartlar ile günümüzü karşılaştırıyoruz. Aynı zamanda internette araştırma yaparken dijital güvenlik ve siber zorbalık konularını öğreniyoruz.
Kazanım SB.4.6.2 · 40 dk okuma
Zaman Makinesine Hazır mısınız?
Gözlerinizi kapatın ve yıllar öncesine gittiğinizi hayal edin. Akıllı telefonların, tabletlerin, bilgisayarların, hatta bazı yerlerde elektriğin bile olmadığı bir döneme! Sizce dünyayı değiştiren büyük bilim insanları, çocukken nasıl oyunlar oynuyor veya ödevlerini nasıl yapıyordu?
Örneğin Nobel ödüllü bilim insanımız Aziz Sancar'ı ya da ampulü geliştiren Thomas Edison'u düşünelim. Onların çocukluk döneminde bilgiye ulaşmak bugünkü kadar kolay değildi. İnternet arama motorları yoktu; kalın ansiklopediler ve kütüphaneler vardı. Okula gitmek için kilometrelerce yürümeleri gerekebiliyordu. Ancak onların çok önemli bir ortak noktası vardı: Bitmek bilmeyen merak duyguları ve vazgeçmemeleri!
Geçmişten Günümüze Ne Değişti?
- Geçmişte araştırma yapmak için kütüphaneye gidilirken, günümüzde internet sayesinde bilgiye saniyeler içinde ulaşabiliyoruz. | Eskiden mektupla iletişim kurulurken, şimdi dünyanın öbür ucundaki bir bilim insanıyla anında görüntülü konuşabiliyoruz. | Geçmişte bilimsel araştırmalar kısıtlı malzemelerle yapılırken, günümüzde çok gelişmiş laboratuvarlar var.
Gördüğünüz gibi, teknoloji ve imkanlar değişse de bilim insanı olmanın temelindeki 'soru sorma ve araştırma' hevesi hiç değişmemiştir. Kendi yaşamınızla onların çocukluğunu karşılaştırdığınızda, bilgiye ulaşma konusunda bugün ne kadar şanslı olduğumuzu görebilirsiniz.
Araştırma Yaparken Dijital Güvenlik
Bugün bilim insanlarının hayatını veya çalışmalarını kanıtlara dayalı olarak araştırmak için kütüphanelerin yanı sıra interneti yoğun bir şekilde kullanıyoruz. Peki, çevrim içi ortamda (internette) araştırma yaparken nelere dikkat etmeliyiz? Tıpkı gerçek hayatta olduğu gibi, dijital dünyada da kurallarımız olmalıdır.
- Güvenilir Kaynaklar: Her web sitesindeki bilgi doğru olmayabilir. Bilim insanlarını araştırırken öğretmenimizin önerdiği kaynakları veya resmi siteleri kullanmalıyız. Bilgileri tek bir siteye bakarak değil, farklı kaynaklardan elde ettiğimiz kanıtlara dayandırarak değerlendirmeliyiz. | Siber Zorbalık: İnternette başkalarını bilerek rahatsız eden, onlara kırıcı veya tehditkar sözler söyleyen kişilerin yaptığı davranışa siber zorbalık denir. Eğer internette böyle bir durumla karşılaşırsanız hemen güvendiğiniz bir yetişkine haber vermelisiniz.
Unutmayın, geçmişin çocukları zorlukları aşarak büyük bilim insanları oldular. Bizler de günümüzün teknolojik imkanlarını güvenli, dikkatli ve doğru kullanarak geleceğin başarılı insanları olabiliriz!
Zaman Yolcusu Araştırmacılar: Bilim İnsanlarının Çocukluğu ve Güvenli İnternet: Alıştırma Soruları
1. Bilim insanlarının çocukluk dönemi ile günümüzü karşılaştırdığımızda aşağıdakilerden hangisi geçmişte olmayan ama günümüzde sahip olduğumuz bir araştırma imkanıdır?
- A) Kütüphaneden kitap ödünç almak
- B) İnternet üzerinden arama motorlarını kullanmak
- C) Doğayı gözlemlemek
- D) Öğretmenlere soru sormak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İnternet üzerinden arama motorlarını kullanmak
Kitap okumak, gözlem yapmak ve öğretmene soru sormak geçmişte de varken; internet üzerinden araştırma yapmak günümüze ait bir teknolojik imkandır.
2. İnternette bir bilim insanının hayatını araştırırken, kendi adımızı, soyadımızı ve ev adresimizi gizli tutmamız hangi kavramla ifade edilir?
- A) Siber zorbalık
- B) Dijital mahremiyet
- C) Kanıta dayalı araştırma
- D) Çevrim dışı yaşam
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dijital mahremiyet
Kişisel bilgilerimizi korumak ve tanımadığımız kişilerle paylaşmamak 'dijital mahremiyet' olarak adlandırılır.
3. Geçmiş yıllarda elektrik, tablet ve internet gibi imkanların kısıtlı olduğunu öğrendik. Buna rağmen o dönemdeki çocukların başarılı birer bilim insanı olmasını aşağıdakilerden hangisi en iyi açıklar?
- A) Sadece çok şanslı çocuklar olmaları
- B) Araştırma yapmayı çabuk bırakmaları
- C) Meraklı olmaları ve dönemin zor koşullarına rağmen pes etmeden çalışmaları
- D) Oyun oynamayı hiç sevmemeleri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Meraklı olmaları ve dönemin zor koşullarına rağmen pes etmeden çalışmaları
Dönemin koşulları zor olsa da, bilim insanlarının en büyük özelliği merak etmeleri ve karşılaştıkları zorluklar karşısında pes etmeden çalışmalarıdır.
4. Ayşe, internette Thomas Edison'un çocukluğu hakkında araştırma yaparken bir forum sitesinde tanımadığı bir kullanıcının kendisine hakaret ettiğini ve kırıcı mesajlar gönderdiğini görür. Ayşe'nin karşılaştığı bu durum ne olarak adlandırılır?
- A) Dijital ayak izi
- B) Siber zorbalık
- C) Güvenilir bilgi
- D) Dijital güvenlik
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Siber zorbalık
İnternet veya dijital ortamlarda bir kişiye bilerek rahatsız edici, kırıcı veya tehditkar mesajlar gönderilmesine siber zorbalık denir.
5. Geçmişte yaşayan bilim insanlarının çalışmalarını 'kanıtlara dayalı' incelemek isteyen bir 4. sınıf öğrencisi, internette araştırma yaparken hangi davranıştan kaçınmalıdır?
- A) Bilgilerin doğruluğunu farklı sitelerden araştırarak karşılaştırmak
- B) Araştırmasını eğitim ve resmi kurumların sitelerinden yapmak
- C) Karşısına çıkan ilk web sitesindeki her bilgiyi kesinlikle doğru kabul etmek
- D) Elde ettiği bilgilerin kaynaklarını bir kenara not almak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Karşısına çıkan ilk web sitesindeki her bilgiyi kesinlikle doğru kabul etmek
İnternetteki her bilgi doğru olmayabilir. Bilgileri kanıtlara dayandırmak için tek bir siteye güvenmek yerine, farklı güvenilir kaynaklardan doğrulamak gerekir. İlk siteyi kesin doğru kabul etmekten kaçınılmalıdır.