5. Sınıf Fen Bilimleri · Sürdürülebilir Yaşam ve Geri Dönüşüm
Çevremizdeki Atıkları Yönetmek: Sıfır Atık Macerası
Evsel atıkların çevremize etkisini keşfederek, atık yönetimi, geri dönüşüm ve yeniden kullanım yollarını günlük hayatımızdan örneklerle öğreneceğiz.
Kazanım FB.5.7.1 · 25 dk okuma
Çöpe Attıklarımız Gerçekten Çöp mü?
Her gün evimizde, okulumuzda veya parkta birçok eşyayı çöpe atıyoruz. Peki, attığımız her şey gerçekten çöp müdür? Evimizde kullandığımız ve artık işimize yaramayan maddelere 'evsel atık' diyoruz. Yemek artıkları, boş meyve suyu kutuları, eski defter yaprakları... Bunların hepsi evsel atıktır. Ancak bu atıkların birçoğu doğaya zarar vermeden tekrar kullanılabilir!
Atık Yönetimi ve Sıfır Atık Hiyerarşisi
Atık yönetimi, bir eşyanın üretiminden doğaya karışana kadar geçen sürecin planlanmasıdır. Amacımız doğaya en az zararı vermektir. Buna 'Sıfır Atık Hiyerarşisi' diyoruz. Bu kuralın çok basit adımları vardır:
- İlk adım, ihtiyacımız olmayan şeyleri almamak yani 'atığı önlemek'tir. İkinci adım, eşyalarımızı atmadan önce farklı amaçlarla tekrar değerlendirmek yani 'yeniden kullanım'dır. Üçüncü adım ise atıkları fabrikalarda yeni ürünlere çevirmek yani 'geri dönüşüm'dür.
Geri Kazanım, İleri Dönüşüm ve Uzaklaştırma
Eğer bir atığı yakarak ondan elektrik enerjisi elde ediyorsak buna 'geri kazanım' denir. En yaratıcı yöntem ise 'ileri dönüşüm'dür! Eski, yırtılmış bir kot pantolonu kesip şık bir kalem kutusu dikmek ileri dönüşüme harika bir örnektir. Böylece eski bir eşyaya yepyeni ve eskisinden daha değerli bir görev vermiş oluruz. En son çaremiz ise atıkları doğadan güvenli bir şekilde saklamaktır, buna da 'uzaklaştırma' diyoruz. Uzaklaştırma en az tercih etmemiz gereken yöntemdir.
Yakın Çevremizi Gözlemleyelim
Şimdi okulunuzu veya sokağınızı bir düşünün. Geri dönüşüm kutuları var mı? Kâğıt, plastik ve cam atıklar için ayrı bölmeler bulunuyor mu? Eğer çevremizdeki tüm atıklar ayrıştırılmadan tek bir çöp kutusuna atılıyorsa, bu atıklar birbirini kirletir (örneğin yağlı bir yemek artığı temiz bir kâğıdı mahveder) ve geri dönüştürülmeleri çok zorlaşır. Kendi atık yönetimi deneyimlerimizi gözden geçirmeli, evimizde atıkları ayrı poşetlerde biriktirerek yakın çevremize örnek olmalıyız.