5. Sınıf Fen Bilimleri · Kuvveti Tanıyalım
Kütle ve Ağırlık: Farkı Nedir?
Kütle ve ağırlık kavramlarının bilimsel farklılıklarını, nasıl ölçüldüklerini ve yer çekimine göre nasıl değiştiklerini öğreniyoruz.
Kazanım FB.5.2.2 · 20 dk okuma
Kütle ve Ağırlık Aynı Şey Mi?
Günlük hayatta sık sık 'Senin ağırlığın ne kadar?' diye sorarız ve '40 kilogram' gibi cevaplar veririz. Ancak bilimsel olarak bu tam olarak doğru bir kullanım değildir! Fen bilimleri dünyasına adım attığımızda, kütle ve ağırlığın birbirine hiç benzemeyen iki farklı kavram olduğunu keşfederiz.
Kütle: Değişmeyen Madde Miktarı
Kütle, bir cismin sahip olduğu madde miktarıdır. Nereye giderseniz gidin, ister Dünya'nın en yüksek dağına, ister uzaya, kütleniz asla değişmez.
- Kütleyi ölçmek için eşit kollu terazi kullanırız.
- Kütlenin birimi kilogram (kg) veya gram (g) olarak ifade edilir.
Ağırlık: Yer Çekiminin Gücü
Ağırlık ise gezegenlerin cisimlere uyguladığı çekim kuvvetidir. Bu yüzden ağırlık bir kuvvettir. Dünyamız merkezine doğru her şeyi çeker ve bu çekim sayesinde yere basabiliriz.
- Ağırlığı ölçmek için, içinde yay bulunan dinamometre adı verilen aleti kullanırız.
- Ağırlık bir kuvvet olduğu için birimi Newton (N)'dur.
Dünya ve Ay Arasındaki Fark
Bir astronot olduğunuzu hayal edin. Kütlesi 60 kilogram olan bir astronot Dünya'da da 60 kilogramdır, Ay'da da 60 kilogramdır. Çünkü vücudundaki madde miktarı değişmemiştir. Ancak Ay'ın çekim kuvveti Dünya'dan çok daha zayıftır.
Yukarıdaki formülde de gördüğünüz gibi, Dünya'daki yer çekimi Ay'dakinin yaklaşık 6 katıdır. Dünya'da dinamometre ile ölçülen ağırlığı 600 Newton olan astronot, Ay'a gittiğinde ağırlığı sadece 100 Newton gelir! Bu yüzden astronotlar Ay yüzeyinde kolayca süzülebilirler.
Dünya Üzerinde Ağırlık Değişir Mi?
Evet, değişir! Dünyamız tam bir küre değil, kutuplardan biraz basık bir şekle sahiptir. Bu nedenle kutuplar, Dünya'nın merkezine daha yakındır. Kutuplarda ölçülen ağırlık, Ekvator'da ölçülen ağırlıktan biraz daha fazladır. Eşit kollu terazi ile ölçülen kütle ise Dünya'nın neresine giderseniz gidin aynı kalır.