5. Sınıf Matematik · Geometrik Şekiller
Gizemli Şekiller: Çokgenler ve Düzgün Çokgenlerin Dünyası
Doğruların kesişimiyle oluşan çokgenleri keşfediyor, iç ve dış açı kavramlarını öğreniyoruz. Tüm kenarları ve açıları eşit olan kusursuz şekilleri, yani düzgün çokgenleri yakından tanıyoruz.
Kazanım MAT.5.3.6 · 40 dk okuma
Merhaba genç matematikçi! Çevrene hiç dikkatlice baktın mı? Arıların yaptığı kusursuz petekler, sokaklardaki 'DUR' tabelaları veya uçurtmaların çerçeveleri... Hepsi aslında düz çizgilerin birbirini kesmesiyle oluşan harika geometrik şekillerdir. Matematikte, doğruların kesişmesiyle meydana gelen bu kapalı ve düz çizgilere sahip şekillere 'çokgen' diyoruz.
Çokgenlerin İçinde ve Dışında Neler Var?
Çokgenleri oluşturan çizgilerin birbirine çarptığı noktalara 'köşe', bu köşeleri birleştiren çizgilere ise 'kenar' adını veriyoruz. Bir çokgenin içine saklanmış, köşelerde oluşan açılara 'iç açı' deriz. Eğer çokgenin bir kenarını dümdüz dışarıya doğru uzatırsak, çokgenin dışında kalan ve iç açının hemen yanına yerleşen komşu açıya da 'dış açı' adını veririz.
Mükemmelliğin Sırrı: Düzgün Çokgenler
Şimdi eline bir cetvel ve bir açıölçer aldığını hayal et. Öyle bir çokgen çiziyorsun ki, cetvelle ölçtüğünde tüm kenar uzunlukları birbirinin tıpatıp aynısı çıkıyor. Ardından açıölçer ile ölçtüğünde bütün iç açılarının ölçüsünün de tamamen eşit olduğunu görüyorsun! İşte bu iki şarta birden uyan kusursuz şekillere 'düzgün çokgen' diyoruz. Örneğin bir karenin matematiksel gösterimi şöyledir:
Matematik ve Estetik
Bilgisayardaki çizim programlarında veya matematik yazılımlarında (örneğin GeoGebra) çokgen oluşturma araçlarını kullandığında, tek bir tıkla kusursuz beşgenler veya sekizgenler çizebilirsin. Mimarlar ve tasarımcılar, düzgün çokgenlerin yaratıcılığı besleyen estetik görünümünden faydalanarak göz alıcı fayans desenleri ve muhteşem binalar tasarlarlar.
- Çokgenler, kenar sayılarına göre isimlendirilir (Üçgen, dörtgen, beşgen gibi).
- Düzgün çokgenlerin hem tüm kenarları hem de tüm iç açıları birbirine eşittir.
- Bir iç açının yanındaki kenarı uzattığımızda oluşan dışarıdaki açıya dış açı denir.