5. Sınıf Sosyal Bilgiler · Ortak Mirasımız
Dünya Mirasımız: UNESCO ve Biz
Dünyadaki ve Türkiye'deki ortak miras ögelerini, UNESCO'nun ne iş yaptığını ve bu değerleri neden korumamız gerektiğini keşfediyoruz.
Kazanım SB.5.3.1 · 30 dk okuma
İnsanlığın Ortak Hazinesi
Merhaba arkadaşlar! Hiç dünyanın en değerli hazinesinin ne olduğunu düşündünüz mü? Kasalarda saklanan altınlar mı, yoksa elmaslar mı? Aslında insanlığın en büyük hazinesi geçmişten günümüze ulaşan, doğanın veya atalarımızın bize bıraktığı 'Ortak Miras'tır. Ortak miras, sadece bir şehre veya bir ülkeye değil, tüm dünyaya ve bütün insanlığa ait olan eşsiz güzelliklerdir.
UNESCO Nedir ve Ne İş Yapar?
Bu muazzam hazineleri korumak hiç de kolay değildir. İşte bu noktada devreye uluslararası bir takım olan UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü) girer. UNESCO, dünyadaki eşsiz eserleri araştırır, onları 'Dünya Mirası Listesi'ne ekler ve tüm dünyanın bu eserleri tanımasını, korumasını sağlar.
Ülkemizden ve Dünyadan Miras Örnekleri
UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde ülkemizden ve dünyadan birçok harika eser var. Gelin birkaçına yakından bakalım:
- Göbeklitepe (Şanlıurfa): İnsanlık tarihinin bilinen en eski tapınaklarından biridir. Binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan harika bir somut mirastır.
- Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas): Taşların adeta bir dantel gibi işlendiği, görenleri büyüleyen mimari bir şaheserdir.
- Ebru Sanatı ve Türk Kahvesi Kültürü: Sadece bize ait görünse de tüm dünyanın tanıdığı ve hayran kaldığı somut olmayan kültürel miraslarımızdır.
- Mısır Piramitleri (Mısır) ve Çin Seddi (Çin): Bunlar da dünyanın farklı köşelerinden, yine hepimize ait olan evrensel somut miras örnekleridir.
Bizim Sorumluluğumuz Ne?
Ortak miras ögelerini korumak sadece UNESCO'nun değil, hepimizin görevidir. Tarihi bir mekânı gezerken duvarlara yazı yazmamak, kalıntılara zarar vermemek, çöplerimizi çöp kutusuna atmak ve bu eserlerin değerini öğrenip çevremize anlatmak bizim en büyük sorumluluğumuzdur. Unutmayın, bu eserler bize geçmişten emanettir, biz de onları geleceğe sağlam bir şekilde taşımalıyız.
Dünya Mirasımız: UNESCO ve Biz: Alıştırma Soruları
1. Aşağıdakilerden hangisi tüm insanlığa ait olan tarihi, doğal ve kültürel değerleri belirleyip korumakla görevli Birleşmiş Milletler kuruluşudur?
- A) UNICEF
- B) UNESCO
- C) NATO
- D) WHO
Cevabı göster
Doğru cevap: B) UNESCO
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün kısa adı UNESCO'dur ve ortak mirasımızı korumakla görevlidir.
2. Kültürel miraslarımız somut ve somut olmayan olarak ikiye ayrılır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi 'somut olmayan' kültürel mirasımıza bir örnektir?
- A) Efes Antik Kenti
- B) Galata Kulesi
- C) Karagöz ve Hacivat Oyunu
- D) Mısır Piramitleri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Karagöz ve Hacivat Oyunu
Antik kentler, kuleler ve piramitler dokunulabilen yapılar oldukları için somut mirastır. Geleneksel tiyatromuz olan Karagöz ve Hacivat oyunu ise somut olmayan kültürel mirastır.
3. Bir tarihi eserin veya doğal güzelliğin 'ortak miras' sayılmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sadece bulunduğu ülkenin vatandaşlarına para kazandırması
- B) Yeni teknolojiler kullanılarak inşa edilmiş olması
- C) Tüm insanlık için eşsiz, tarihi ve evrensel bir değer taşıması
- D) Sadece bilim insanlarının ziyaretine açık olması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tüm insanlık için eşsiz, tarihi ve evrensel bir değer taşıması
Ortak mirasın temel özelliği, sınırları aşarak tüm insanlığa ait kabul edilecek kadar eşsiz ve değerli bir tarihi/kültürel öneme sahip olmasıdır.
4. Ayşe ve ailesi yaz tatilinde Şanlıurfa'ya giderek insanlık tarihinin bilinen en eski inanç merkezlerinden birini ziyaret etmişlerdir. Ayşe'nin ziyaret ettiği ve UNESCO listesinde bulunan bu ortak mirasımız hangisidir?
- A) Çin Seddi
- B) Peri Bacaları
- C) Divriği Ulu Camii
- D) Göbeklitepe
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Göbeklitepe
Şanlıurfa'da bulunan ve tarihin en eski tapınaklarından biri olarak kabul edilen ortak mirasımız Göbeklitepe'dir.
5. Öğretmeni, Ali'den yaşadığı şehirdeki bir yeri UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne önermesini ve nedenini açıklamasını istemiştir. Ali, mahallesindeki 5 yıllık modern alışveriş merkezini önermiştir. Ali'nin önerisinin UNESCO tarafından kabul edilmemesinin en temel sebebi nedir?
- A) Alışveriş merkezinin yeterince büyük olmaması
- B) Tüm insanlık için tarihi, kültürel veya evrensel bir geçmişinin olmaması
- C) İçerisinde yeterince geleneksel ürün satılmaması
- D) Sadece gündüzleri açık olması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tüm insanlık için tarihi, kültürel veya evrensel bir geçmişinin olmaması
UNESCO'nun amacı tarihi, doğal veya kültürel olarak tüm insanlık için evrensel değer taşıyan, geçmişten gelen eşsiz güzellikleri korumaktır. Yeni yapılmış sıradan bir bina bu özelliği taşımaz.