5. Sınıf Sosyal Bilgiler · Evimiz Dünya
Yaşadığım Yeri Tanıyorum: İlimin Göreceli Konumu
Yaşadığımız ilin Dünya üzerindeki yerini, komşularını, yeryüzü şekillerini ve tarihi güzelliklerini göreceli konum kavramıyla öğreniyoruz.
Kazanım SB.5.2.1 · 40 dk okuma
Yaşadığımız Yeri Ne Kadar Tanıyoruz?
Sınıfta sıranızın nerede olduğunu tarif ederken ne yaparsınız? 'Kapının yanında' veya 'Öğretmen masasının hemen arkasında' dersiniz, değil mi? İşte yaşadığımız ilin Türkiye veya Dünya üzerindeki yerini tarif ederken de benzer bir yöntem kullanırız. Buna göreceli konum diyoruz.
Göreceli Konum Nedir?
Göreceli (özel) konum, bir yerin kıtalara, denizlere, dağlara, ulaşım yollarına ve komşu şehirlere göre nerede olduğudur. Göreceli konum tamamen çevremizdeki doğal ve beşeri özelliklere dayanır. İlimizi tanıtırken doğamızdan, komşularımızdan ve sahip olduğumuz su kaynaklarından bahsederiz.
İlimizin Özelliklerini Keşfedelim
Kendi yaşadığın ili tarif ederken şu özelliklere dikkat edebilirsin:
- Komşularımız: İlimizin etrafında, sınır komşusu olduğumuz hangi şehirler var?
- Yeryüzü Şekilleri: İlimiz dağlık, engebeli bir alanda mı yoksa düz bir ovada mı yer alıyor?
- Su Kaynakları: Sınırlarımız içinde hangi nehirler, göller bulunuyor veya denize kıyımız var mı?
- Tarihî Mekânlar: İlimizde geçmişten günümüze miras kalan hangi önemli yapılar, kaleler veya antik kentler var?
Doğal ve Tarihî Güzelliklerimizi Korumak
İlimizdeki şelaleler, ormanlar, kanyonlar ve yüzlerce yıllık tarihi yapılar bize bırakılmış eşsiz birer hazinedir. Bu güzellikler sadece bize ait değildir; gelecek nesillere de aktarılmalıdır. Doğayı kirletmemek, ormanları korumak ve tarihi eserlere zarar vermemek hepimizin en önemli vatandaşlık görevidir.
Kendi Bilgi Kartını Hazırla!
Şimdi sıra sende! Türkiye Dilsiz Mülki İdare Haritası üzerinde kendi ilini bul ve boya. Ardından ilinin komşularını, en bilinen dağını, nehrini ve en sevdiğin tarihi mekânını yazarak kendi bilgi kartını oluştur. Bu sayede ilinin göreceli konumunu görselleştirmiş olacaksın!
Yaşadığım Yeri Tanıyorum: İlimin Göreceli Konumu: Alıştırma Soruları
1. Göreceli konum kavramını açıklarken aşağıdakilerden hangisini KULLANMAYIZ?
- A) Çevredeki denizleri
- B) Komşu illeri
- C) Coğrafi koordinatları
- D) Önemli dağları ve gölleri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Coğrafi koordinatları
Coğrafi koordinatlar, yani enlem ve boylamlar mutlak (matematiksel) konumu belirtir. Denizler, komşular ve dağlar ise göreceli konumu ifade eder.
2. Yaşadığımız ildeki doğal ve tarihî güzellikleri korumak kimin görevidir?
- A) Sadece turistlerin
- B) Tüm vatandaşların
- C) Yalnızca orman bekçilerinin
- D) Sadece belediye başkanının
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tüm vatandaşların
Doğal ve tarihi güzellikleri korumak, o bölgede yaşayan ve orayı ziyaret eden herkesin, yani tüm vatandaşların ortak ve öncelikli sorumluluğudur.
3. Benim yaşadığım ilin kuzeyinde Karadeniz, güneyinde ise Tokat ve Sivas illeri bulunmaktadır diyen bir öğrenci, ilinin hangi özelliğinden bahsetmektedir?
- A) Matematiksel konumundan
- B) Göreceli konumundan
- C) İklim özelliklerinden
- D) Ekonomik faaliyetlerinden
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Göreceli konumundan
Öğrenci, yaşadığı ili çevresindeki denizlere ve komşu illere göre tarif etmiştir. Bir yerin çevresine göre konumu onun göreceli konumudur.
4. Sosyal Bilgiler dersinde öğretmen, öğrencilerden yaşadıkları ilin göreceli konum özelliklerini görselleştirmelerini istemiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu amaç için en uygun araçtır?
- A) Sözlük
- B) Ansiklopedi
- C) Türkiye Dilsiz Mülki İdare Haritası
- D) Hesap Makinesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Türkiye Dilsiz Mülki İdare Haritası
Bir ilin komşularını ve yerini görselleştirmek, yani harita üzerinde çevresiyle birlikte yerini göstermek için Türkiye Dilsiz Mülki İdare Haritası kullanılır.
5. Elif, hazırladığı bilgi kartında yaşadığı il olan Antalya için şu bilgileri yazmıştır: I. Toros Dağları ilimizin kuzeyinden geçer. II. Güneyimizde Akdeniz bulunur. III. Yazları çok sıcak ve kuraktır. IV. Doğumuzda Mersin ili yer alır. Elif'in verdiği bilgilerden hangisi ilinin göreceli konumuyla doğrudan ilgili DEĞİLDİR?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) Yalnız IV
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yalnız III
I, II ve IV numaralı bilgiler çevredeki dağlar, denizler ve komşular (göreceli konum) ile ilgilidir. III numaralı bilgi ise o bölgenin iklim özelliğiyle ilgilidir.