5. Sınıf Türkçe · Atatürk'ü Tanımak
Atatürk'ü Dinliyor ve İzliyorum: Doğru Seçimler ve Tahminler
Atatürk hakkında doğru ve güvenilir kaynakları seçerek dinleme ve izleme becerilerini nasıl geliştireceğini keşfedeceksin. Görsellerden ve başlıklardan ipuçları toplayarak videoları daha iyi anlamanın yollarını öğreneceksin.
Kazanım TUR.5.2.D · 30 dk okuma
Atatürk'ü Tanımak İçin Doğru Kaynakları Seçmek
Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün Atatürk'ü daha yakından tanımak için dinleme ve izleme becerilerimizi nasıl geliştirebileceğimizi konuşacağız. İnternette veya televizyonda Atatürk ile ilgili birçok video ve ses kaydı var. Peki, izlemek için hangisini seçeceğiz?
İzlemeye Başlamadan Önce: Tahmin Etmek
Bir videoya veya ses kaydına tıklamadan önce başlığına ve kapak fotoğrafına bakarız. Başlık 'Atatürk'ün Doğa Sevgisi' ise, bu videoda savaşlardan ziyade ağaçlardan, hayvanlardan ve Yalova'daki Yürüyen Köşk'ten bahsedileceğini tahmin edebiliriz. Bu tahminler beynimizi dinleyeceğimiz konuya hazırlar.
Strateji Belirleme ve Yüzey Anlamı
İzlerken amacımız nedir? Sadece genel bir bilgi mi edinmek istiyoruz, yoksa ödevimiz için not mu alacağız? Eğer not alacaksak yanımızda kâğıt kalem bulundurmalı ve önemli yerlerde videoyu durdurmalıyız. Dinlediğimiz metnin bize doğrudan, açıkça verdiği mesaja 'yüzey anlam' diyoruz. Örneğin, 'Atatürk 1881 yılında doğdu.' cümlesinin yüzey anlamı tam olarak bu bilginin kendisidir.
Görseller Bize Ne Anlatır?
Bazen bir belgeselde hiç konuşma olmaz ama Atatürk'ün kalabalık bir halk topluluğu içinde güler yüzle çocukları sevdiğini görürüz. Bu görsel bize Atatürk'ün çocuklara verdiği değeri ve halkıyla ne kadar iç içe olduğunu anlatır. Yani sadece kulaklarımızla değil, gözlerimizle de dinleriz!
- Videonun başlığına bakarak konuyu tahmin et. 2. Amacına uygun izleme stratejisi seç (not alarak, sadece dinleyerek vb.). 3. Ekranda gördüğün beden dili, renkler ve mekân gibi görsellerin anlamını keşfet.
Hadi şimdi bu öğrendiklerimizi sorularla pekiştirelim!
Atatürk'ü Dinliyor ve İzliyorum: Doğru Seçimler ve Tahminler: Alıştırma Soruları
1. Atatürk ile ilgili güvenilir bir belgesel izlemek isteyen bir 5. sınıf öğrencisi için aşağıdakilerden hangisi en uygun kaynaktır?
- A) Sosyal medyada kimliği belirsiz birinin paylaştığı kısa video
- B) Türk Tarih Kurumunun hazırladığı resmî belgesel serisi
- C) Sadece müzik içeren eğlence amaçlı bir müzik klibi
- D) Yabancı dilde ve altyazısı olmayan bir magazin programı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Türk Tarih Kurumunun hazırladığı resmî belgesel serisi
Güvenilir ve doğru bilgi için resmî veya bilinen, güvenilir kurumların (örneğin Türk Tarih Kurumu) hazırladığı materyaller seçilmelidir.
2. Başlığı 'Atatürk'ün Kitap Sevgisi ve Okuma Alışkanlığı' olan bir videoyu izlemeden önce aşağıdakilerden hangisinden bahsedileceğini tahmin edersiniz?
- A) Çanakkale Savaşı'ndaki askeri başarılarından
- B) Cumhuriyet'in ilan edildiği gün yaşananlardan
- C) Çankaya Köşkü'ndeki kütüphanesinden ve okuduğu kitaplardan
- D) Çocukken tarlada karga kovalama anılarından
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çankaya Köşkü'ndeki kütüphanesinden ve okuduğu kitaplardan
Başlık 'Kitap Sevgisi' olduğu için videonun içeriğinin kütüphane ve okunan kitaplarla ilgili olmasını tahmin ederiz.
3. Bir ses kaydında sunucu şöyle demektedir: 'Mustafa Kemal, 1919 yılının 19 Mayıs günü Samsun'a ayak basarak Millî Mücadele'yi başlatmıştır.' Bu cümleden çıkarılabilecek en net 'yüzey anlam' aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Samsun, Türkiye'nin en büyük şehridir.
- B) Millî Mücadele, 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkmasıyla başlamıştır.
- C) Mustafa Kemal, Samsun'dan sonra Erzurum'a geçmiştir.
- D) Milli Mücadele'de birçok kahraman görev almıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Millî Mücadele, 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkmasıyla başlamıştır.
Yüzey anlam, cümlenin bize doğrudan ve açık bir şekilde verdiği temel bilgidir. Cümle tam olarak Millî Mücadele'nin başlangıç zamanını ve yerini söylemektedir.
4. İzlediğiniz bir Atatürk belgeselinde, Atatürk kara tahta başında yeni Türk harflerini vatandaşlara gösterirken, etrafındaki insanların onu dikkatle ve heyecanla izlediği bir fotoğraf ekrana geliyor. Konuşma olmamasına rağmen sadece bu görsele bakarak hangi sonuca ulaşabiliriz?
- A) Atatürk, sadece askeri bir lider değil, aynı zamanda halkına yenilikleri öğreten bir başöğretmendir.
- B) Fotoğrafın çekildiği gün hava çok soğuktur.
- C) İnsanlar yeni harfleri öğrenmekte zorlanmışlardır.
- D) Bu fotoğraf Cumhuriyet'in ilanından önce çekilmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Atatürk, sadece askeri bir lider değil, aynı zamanda halkına yenilikleri öğreten bir başöğretmendir.
Görselde Atatürk'ün tahta başında halka bir şeyler öğretmesi ve halkın ilgiyle dinlemesi, onun eğitime verdiği önemi ve başöğretmenlik rolünü gösterir.
5. Öğretmen, Ali'ye 'Atatürk'ün spora verdiği önem' konulu bir araştırma ödevi vermiştir. Ali bu konuyla ilgili 40 dakikalık bir belgesel bulmuştur. Ali'nin ödevini en verimli şekilde yapabilmesi için hangi dinleme/izleme stratejisini kullanması daha uygundur?
- A) Belgeseli arka planda açıp bir yandan oyun oynamak.
- B) Sadece görsellere bakıp sesi tamamen kapatmak.
- C) Belgeseli gerektiğinde durdurarak izlemek, sporla ilgili geçen önemli bilgileri ve sözleri not almak.
- D) Videonun sadece ilk 5 dakikasını izleyip gerisini tahmin etmek.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Belgeseli gerektiğinde durdurarak izlemek, sporla ilgili geçen önemli bilgileri ve sözleri not almak.
Araştırma ödevi yapmak bilgi toplamayı gerektirir. Bu yüzden en uygun strateji, videoyu gerektiğinde durdurarak not almaktır. Amaca uygun strateji seçimi başarının anahtarıdır.