5. Sınıf Türkçe · Atatürk'ü Tanımak
Atatürk'ü Okuyarak Anlamak: Akıcı Okuma ve Kelime Avı
Atatürk'ün hayatını okurken kullanabileceğin farklı okuma stratejilerini, bilinmeyen kelimeleri tahmin etme yollarını ve görselleri yorumlama taktiklerini keşfedeceksin. Bu sayede okuma amacına uygun yöntemler geliştirerek okuduğun her metni çok daha kolay ve derinlemesine anlaya
Kazanım TUR.5.2.O · 40 dk okuma
Atatürk'ü Anlamak İçin Okuma Yolculuğu
Atatürk'ün hayatı, cephelerdeki başarıları ve ülkemiz için yaptıkları heyecan verici bir serüvendir. Bu serüveni okurken bazen sesli bazen de sessiz okuma yaparız. Önemli olan, okuduğumuz metni anlamak ve okumanın tadını çıkarmaktır. Hadi gelin, bu yolculukta kullanacağımız okuma taktiklerini birlikte keşfedelim.
Akıcı Okuma ve Strateji Seçimi
Okurken kelimelerde takılmamak ve metnin duygusunu yansıtmak çok önemlidir. Sesli okurken noktalama işaretlerine dikkat etmeli, sesimizi cümlenin anlamına göre ayarlamalıyız. Sessiz okurken ise dudaklarımızı kıpırdatmadan sadece gözlerimizle metni takip etmeliyiz. Ayrıca her metin aynı şekilde okunmaz. Sadece bir tarih veya isim arıyorsak metne hızlıca göz gezdiririz; ancak Atatürk'ün bir anısını öğrenmek istiyorsak her kelimenin üzerinde durarak derinlemesine bir okuma yaparız.
Gizemli Kelimeleri Tahmin Etme ve Yüzey Anlam
Atatürk ile ilgili metinlerde bazen 'müdafaa', 'istiklal' veya 'muasır' gibi eski kelimeler görebiliriz. Böyle bir durumda hemen sözlüğe koşmak yerine kelimenin etrafındaki diğer kelimelere bakmalıyız. Örneğin 'Düşmana karşı yurdumuzu müdafaa ettik.' cümlesinde 'müdafaa' kelimesinin 'savunmak' olduğunu cümlenin gelişinden çok rahat anlayabiliriz. Bu taktik, metnin yüzey anlamını, yani cümlenin bize doğrudan ve net olarak ne anlattığını kavramamızı sağlar.
Görseller de Konuşur!
Atatürk'ün kara tahta başında çocuklara yeni Türk harflerini öğrettiği bir fotoğrafını düşünün. Bu fotoğrafın altına hiçbir şey yazılmasa bile, görselden Atatürk'ün eğitime ne kadar önem verdiğini anlayabiliriz. Okuduğumuz metinlerle birlikte verilen fotoğraflar veya çizimler bize her zaman ek bir mesaj iletir.
Atatürk'ü Okuyarak Anlamak: Akıcı Okuma ve Kelime Avı: Alıştırma Soruları
1. Aşağıdakilerden hangisi akıcı ve doğru bir sessiz okuma yaparken dikkat etmemiz gereken kurallardan biridir?
- A) Kelimeleri parmağımızla takip etmek
- B) Sadece gözlerimizle okumak
- C) Dudaklarımızı kıpırdatarak kelimeleri mırıldanmak
- D) Başımızı sürekli sağa sola çevirmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sadece gözlerimizle okumak
Sessiz okumada dudak kıpırdatılmaz, ses çıkarılmaz ve parmakla takip yapılmaz; okuma sadece gözle yapılır.
2. Bir metinde geçen 'Atatürk, 23 Nisan gününü çocuklara bayram olarak armağan etmiştir.' cümlesinden çıkarılabilecek en net yüzey anlam aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 23 Nisan'ın çocuklar için bir bayram olduğu
- B) Atatürk'ün dünyadaki bütün çocukları tanıdığı
- C) 23 Nisan'da bütün okulların tatil edildiği
- D) Çocukların 23 Nisan'da oyunlar oynadığı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 23 Nisan'ın çocuklar için bir bayram olduğu
Yüzey anlam, cümleden doğrudan anlaşılan temel bilgidir. Cümle bize doğrudan 23 Nisan'ın bir bayram hediyesi olduğunu söylüyor.
3. Kitapta Atatürk'ün hayatını anlatan uzun bir metin okuyan Zeynep, sadece Atatürk'ün Samsun'a çıktığı yılı merak etmektedir. Zeynep'in bu bilgiyi bulmak için hangi okuma stratejisini kullanması en uygun olur?
- A) Metni gözden geçirerek ve tarayarak okuma
- B) Her kelimenin üzerinde durarak yavaş okuma
- C) Sesli ve vurgulu okuma
- D) Bütün metni bir deftere kopyalayarak okuma
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Metni gözden geçirerek ve tarayarak okuma
Belirli bir bilgiyi (tarih, isim vb.) metin içinde hızlıca bulmak istediğimizde göz gezdirerek veya tarayarak okuma stratejisini kullanırız.
4. 'Kurtuluş Savaşı yıllarında milletimiz büyük bir yokluk içindeydi ancak ordumuz her şeye rağmen yurdumuzu düşmanlara karşı kahramanca müdafaa etti.' cümlesindeki 'müdafaa' kelimesinin anlamı bağlamdan yola çıkıldığında aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) Terk etmek
- B) Savunmak, korumak
- C) Saldırmak
- D) Göç etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Savunmak, korumak
Metinde kahramanca ve düşmanlara karşı yurdu ifadeleri geçiyor. Yurdu korumak ve savunmak anlamında kullanıldığı cümlenin akışından anlaşılmaktadır.
5. Atatürk'ün cephede, askerlerin dinlenme anında bir çadırda kitap okurken çekilmiş bir fotoğrafı bir metnin yanında verilmiştir. Metinde ise savaşın ne kadar zorlu geçtiği anlatılmaktadır. Bu görselin metne kattığı anlam aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) Savaşın sadece kitaplarda anlatılabileceği
- B) Askerlerin savaşmaktan çok yorulduğu
- C) Atatürk'ün en zor şartlarda bile okumaya değer verdiği
- D) Cephede kitap okumanın zorunlu bir kural olduğu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Atatürk'ün en zor şartlarda bile okumaya değer verdiği
Görsel ve metin eşleştirildiğinde, savaş gibi hayatta kalmanın bile zor olduğu bir ortamda kitap okunması, Atatürk'ün öğrenmeye ve okumaya verdiği değeri gösterir.