6. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 1
Gölgelerin Oyunu: Güneş ve Ay Tutulmaları
Güneş ve Ay tutulmalarının nasıl gerçekleştiğini öğreniyor, gölgelerin sırrını çözüyor ve kendi uzay modellerimizi tasarlıyoruz.
Kazanım FB.6.1.2 · 40 dk okuma
Uzayda Gölgelerin Dansına Hoş Geldiniz!
Hiç gündüz vakti Güneş'in aniden kaybolup her yerin karardığını hayal ettiniz mi? Ya da gece gökyüzünde parlayan dolunayın yavaşça kızararak gözden kaybolduğunu? İşte uzaydaki bu muazzam ışık ve gölge oyunlarına 'tutulma' adını veriyoruz. Uzayda Dünya, Ay ve Güneş sürekli hareket halindedir. Bazen öyle bir an gelir ki, bu üç gök cismi kusursuz bir sıraya girer ve aralarından biri, diğerinin ışık almasını engeller.
Güneş Tutulması: Ay'ın Büyük Gösterisi
Güneş tutulması, Ay'ın Dünya ile Güneş arasına tam olarak girmesiyle oluşur. Ay, Güneş'ten Dünya'ya gelen ışınları engeller ve Dünya'nın belirli bir bölgesine kendi gölgesini düşürür. O bölgede gündüz olmasına rağmen hava kararır. Bu harika olay, Ay'ın 'Yeni Ay' evresinde olduğu zamanlarda gerçekleşir.
Ay Tutulması: Dünya'nın Dev Gölgesi
Ay tutulması ise Güneş, Dünya ve Ay'ın, Dünya ortada olacak şekilde aynı doğrultuda dizilmesiyle meydana gelir. Bu kez Dünya, Güneş'in ışıklarının Ay'a ulaşmasını engeller. Dünya'nın kocaman gölgesi Ay'ın üzerine düşer ve onu karanlıkta bırakır. Çoğu zaman Ay tamamen kaybolmaz, koyu kızıl bir renge bürünür. Bu olay sadece gece vakti, Ay 'Dolunay' evresindeyken yaşanır.
Kendi Tutulma Modelimizi Tasarlayalım!
Bilim insanları uzaydaki bu devasa olayları daha iyi inceleyebilmek için 'modeller' oluştururlar. Siz de kendi odanızda bir uzay modeli yapabilirsiniz! İhtiyacımız olan malzemeler: Güneş'i temsil etmek için parlak bir el feneri veya masa lambası, Dünya'yı temsil etmek için bir voleybol veya tenis topu, Ay'ı temsil etmek için ise küçük bir oyun hamuru veya pinpon topu.
- Güneş Tutulması Modeli: El fenerini yakın. Küçük topu (Ay), büyük top (Dünya) ile el feneri (Güneş) arasına düz bir çizgide olacak şekilde yerleştirin. Küçük topun gölgesinin büyük topun üzerine nasıl düştüğünü dikkatlice inceleyin.
- Ay Tutulması Modeli: Şimdi malzemelerin yerini değiştirin. Büyük topu, el feneri ile küçük topun arasına koyun. Büyük topun dev gölgesinin küçük topu nasıl tamamen yuttuğunu gözlemleyin.