Online Kolej
Kayıt Ol

6. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 2

Kuvvetin Şifreleri ve Güçlerin Birleşimi: Bileşke Kuvvet

Kuvvetin dört temel özelliğini keşfedecek, aynı ve zıt yönlü kuvvetlerin bir araya geldiğinde cisimleri nasıl hareket ettirdiğini (bileşke kuvvet) öğreneceğiz.

Kazanım FB.6.2.1 · 40 dk okuma

Günlük hayatta market arabasını iterken, kapıyı çekerken veya bir topa vururken aslında görünmez bir gücü, yani 'kuvveti' kullanırız. Peki, fen bilimlerinde kuvveti sadece 'itme ve çekme' diyerek geçiştirebilir miyiz? Elbette hayır! Bir kuvveti tam olarak tanımlayabilmek için onun gizli şifrelerini, yani dört temel özelliğini bilmemiz gerekir.

Kuvvetin Dört Temel Özelliği

  • Uygulama Noktası: Kuvvetin cisme temas ettiği, etkinin başladığı yerdir.
  • Yön: Kuvvetin cismi ittiği veya çektiği taraftır (Kuzey, Güney, Doğu, Batı gibi).
  • Doğrultu: Kuvvetin üzerinde hareket ettiği varsayılan çizgidir. Bir doğrultuda iki yön bulunur (Örneğin; Doğu-Batı doğrultusu).
  • Büyüklük: Kuvvetin ne kadar güçlü olduğudur. Dinamometre ile ölçülür ve birimi Newton'dur (N).
Doğrultu (Doğu-Batı) Uygulama Noktası Büyüklük: 15 N Yön: Doğu

Birden Fazla Kuvvet İş Başında: Bileşke (Net) Kuvvet

Bazen bir cisme tek bir kuvvet değil, aynı anda birden fazla kuvvet etki eder. Örneğin bozulan bir arabayı iki kişinin aynı anda itmesi ya da halat çekme yarışındaki iki takımın halata uyguladığı kuvvetler gibi. İşte bir cisme etki eden tüm kuvvetlerin yaptığı işi tek başına yapabilen 'patron' kuvvete Bileşke Kuvvet (Net Kuvvet) denir ve 'R' harfi ile gösterilir.

1. Aynı Doğrultulu ve Aynı Yönlü Kuvvetler

Eğer kuvvetler aynı takımda oynuyorsa, yani aynı yöne doğru itiyor veya çekiyorsa güçlerini birleştirirler. Bu durumda bileşke kuvveti bulmak için kuvvetlerin büyüklüklerini toplarız.

Örnek: Sen bir kutuyu Doğu yönünde 5 N ile, arkadaşın da aynı kutuyu Doğu yönünde 3 N ile iterse, bileşke kuvvet:

R=5 N+3 N=8 N (Dog˘u Yo¨nu¨nde)R = 5\text{ N} + 3\text{ N} = 8\text{ N (Doğu Yönünde)}

2. Aynı Doğrultulu ve Zıt Yönlü Kuvvetler

Eğer kuvvetler birbirine rakipse, yani aynı doğrultu üzerinde zıt yönlere çekiyorlarsa, büyük olan kuvvetin dediği olur! Bileşke kuvveti bulmak için büyük kuvvetten küçük kuvveti çıkarırız. Bileşke kuvvetin yönü, büyük kuvvetin yönüyle aynıdır.

Örnek: Halat çekme yarışında A takımı Batı yönünde 20 N, B takımı Doğu yönünde 12 N çekiyorsa, halat A takımına doğru hareket eder. Bileşke kuvvet:

R=20 N−12 N=8 N (Batı Yo¨nu¨nde)R = 20\text{ N} - 12\text{ N} = 8\text{ N (Batı Yönünde)}
auto_awesome

Kuvvetin Şifreleri ve Güçlerin Birleşimi: Bileşke Kuvvet: Alıştırma Soruları

  1. Soru 1

    1. Bir kuvveti tam ve doğru bir şekilde çizebilmek veya tanımlayabilmek için aşağıdakilerden hangisine ihtiyacımız yoktur?

  2. Soru 2

    2. Bir oyuncak arabaya Doğu yönünde 10 N ve yine Doğu yönünde 5 N büyüklüğünde iki kuvvet uygulanıyor. Bu oyuncak arabaya etki eden bileşke (net) kuvvetin yönü ve büyüklüğü nedir?

  3. Soru 3

    3. Fen Bilimleri dersinde öğretmen, tahtaya 'Kuzey-Güney' ve 'Güney' kavramlarını yazmıştır. Bu kavramların fizikteki karşılığı sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?

  4. Soru 4

    4. Sürtünmesiz bir yüzeydeki sandığa Ali Batı yönünde 25 N, Ayşe ise Doğu yönünde 10 N kuvvet uygulamaktadır. Sandığın hareket etmemesi (bileşke kuvvetin sıfır olması) için sisteme nasıl bir kuvvet daha eklenmelidir?

  5. Soru 5

    5. Doğu-Batı doğrultusunda hareket eden bir cisme 3 farklı kuvvet etki etmektedir. 1. Kuvvet Doğu yönünde 12 N, 2. Kuvvet Batı yönünde 8 N'dur. Cismin BATI yönünde 6 N'luk bir bileşke kuvvetle hareket ettiği bilindiğine göre 3. kuvvetin yönü ve büyüklüğü nedir?

1 soru daha seni bekliyor

Ücretsiz kaydol; Kuvvetin Şifreleri ve Güçlerin Birleşimi: Bileşke Kuvvet testini puanlı çöz, XP kazan ve takıldığın yeri yapay zeka öğretmenine sor.

Ücretsiz Kaydol