6. Sınıf Türkçe · İletişim ve Sosyal İlişkiler
Etkili, Renkli ve Yaratıcı: Konuşma Sanatı
İletişim kurarken konuşma sürecimizi nasıl yöneteceğimizi, çoklu ortam ögelerini nasıl kullanacağımızı ve yaratıcı konuşma tekniklerini öğreniyoruz.
Kazanım TUR.6.4.K · 40 dk okuma
Merhaba İletişim Ustaları!
Her gün ailemizle, arkadaşlarımızla ve öğretmenlerimizle konuşuyoruz. Peki, bir topluluk önünde veya önemli bir konuda konuşurken nelere dikkat etmeliyiz? Hadi, sözcüklerin sihirli dünyasına adım atalım ve konuşma sürecini nasıl bir yönetmen gibi yöneteceğimizi keşfedelim.
1. Amacımızı ve İçeriğimizi Belirlemek
Bir konuşmaya başlamadan önce kendimize şu soruyu sormalıyız: 'Ben bu konuşmayı neden yapıyorum?' Amacımız dinleyicilere bilgi vermek, onları bir fikre ikna etmek veya sadece eğlendirmek olabilir. Amacımızı belirledikten sonra, anlatacağımız konunun içeriğini bu amaca göre seçmeliyiz. Örneğin, çevre kirliliği hakkında bilgi vereceksek bilimsel gerçekleri ve doğa olaylarını içeriğimize dahil etmeliyiz.
2. Ön Bilgilerimizden Güç Almak
Yeni bir konudan bahsederken, dinleyicilerin veya kendimizin daha önceden bildiği şeylerle bağ kurmak harika bir yöntemdir. Diyelim ki güneş sistemini anlatıyorsunuz; gezegenlerin yörüngedeki dönüşünü, okul bahçesinde oynadığınız 'seksek' veya 'çember' oyunlarına benzeterek ön bilgilerinizden yararlanabilirsiniz. Bu, herkesin konuyu şipşak anlamasını sağlar.
3. Çoklu Ortam (Multimedya) Ögeleriyle Sahnede Parlamak!
Sadece sesimizle değil, görsellerle de konuşmamızı destekleyebiliriz. Bir sunum hazırlarken arkaplanda dönen kısa bir video, ilginç bir fotoğraf, renkli bir grafik veya konuya uygun bir ses efekti kullanmak konuşmanızı unutulmaz yapar. Buna çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturmak diyoruz.
4. Yaratıcı Konuşma Ne Demek?
Sıradan bir konuyu olağanüstü bir şekilde anlatmaya ne dersin? Örneğin, geri dönüşümün önemini anlatırken sıradan cümleler kurmak yerine, kendini çöpe atılmış sevimli bir 'karton kutu' yerine koyup onun ağzından bir hikaye anlatabilirsin. Farklı bakış açıları sunmak, olaylara farklı pencerelerden bakmak seni yaratıcı bir konuşmacı yapar.
5. Süreci ve Yöntemleri Yönetmek
Konuşma sırasında heyecanlanmak çok doğaldır. Derin bir nefes al, ses tonunu sınıfın büyüklüğüne göre ayarla ve beden dilini etkili kullan. Bir masal mı anlatacaksın yoksa bir münazarada düşünceni mi savunacaksın? Hangi yöntemi seçeceğine tamamen konuya ve karşındaki kişilere göre sen karar vermelisin. İşte sürecin patronu olmak tam olarak budur!
Etkili, Renkli ve Yaratıcı: Konuşma Sanatı: Alıştırma Soruları
1. Zeynep, sınıf arkadaşlarına yapacağı konuşmaya hazırlanırken kendine şu soruyu sorar: 'Ben bu konuşmayı insanları güldürmek için mi yoksa onlara yeni bir icadı tanıtmak için mi yapıyorum?' Zeynep konuşmaya hazırlık sürecinde öncelikle hangisini belirlemeye çalışmaktadır?
- A) Konuşmasının süresini
- B) Konuşmasının amacını
- C) Çoklu ortam ögelerini
- D) Kullanacağı beden dilini
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Konuşmasının amacını
Zeynep'in sorduğu soru, konuşmanın neden yapıldığını (bilgi vermek mi, eğlendirmek mi) ortaya koyar. Bu da konuşmanın amacını belirlemekle ilgilidir.
2. Aşağıdakilerden hangisi konuşmamızı desteklemek için kullanabileceğimiz bir 'çoklu ortam (multimedya) ögesi' örneğidir?
- A) Dinleyicilerle kurulan göz teması
- B) Ellerimizi ve kollarımızı hareket ettirmemiz
- C) Konuyu anlatan kısa bir video veya fotoğraf
- D) Heyecanımızı yenmek için derin nefes almamız
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Konuyu anlatan kısa bir video veya fotoğraf
Çoklu ortam ögeleri; teknolojik araçlarla sunduğumuz video, ses, fotoğraf, slayt gibi içeriklerdir.
3. Ahmet, 'Sağlıklı Beslenme' konulu konuşmasında, vitaminlerin vücuttaki görevini anlatırken bunu bir futbol takımındaki oyuncuların görevlerine benzetmiştir. Arkadaşlarının futbola ilgisini bildiği için konuyu bu şekilde açıklamıştır. Ahmet konuşmasında hangi beceriyi kullanmıştır?
- A) Ön bilgilerinden yararlanma
- B) Beden dilini kontrol etme
- C) Süreyi doğru kullanma
- D) Sesi ortama göre ayarlama
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ön bilgilerinden yararlanma
Ahmet, arkadaşlarının futbolla ilgili mevcut bilgilerinden (ön bilgilerinden) yararlanarak yeni bir konuyu, yani vitaminleri anlatmış ve iki konu arasında bağ kurmuştur.
4. Bir öğrenci ormanların korunmasıyla ilgili bir konuşma yapacaktır. Konuşmasına sıradan bir giriş yapmak yerine sahnede şöyle der: 'Merhaba, ben yüzyıllardır bu dağda yaşayan yaşlı bir meşe ağacıyım. Bugün size dallarımdaki kuşların neden azaldığını anlatacağım.' Öğrencinin bu yaklaşımı hangi konuşma türüne örnektir?
- A) Bilgilendirici sunum
- B) Yaratıcı konuşma
- C) Eleştirel konuşma
- D) Hazırlıksız konuşma
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yaratıcı konuşma
Öğrenci, kendisini bir ağacın yerine koyarak farklı bir bakış açısı sunmuş ve hayal gücünü kullanmıştır. Bu, yaratıcı konuşmanın belirgin bir özelliğidir.
5. Ayşe, uzay araştırmaları hakkında harika bir slayt ve videolar hazırlamıştır (çoklu ortam ögeleri tamamdır). Ancak sunum sırasında sürekli elindeki kağıda bakmış, hiç kimseyle göz teması kurmamış ve sesini sınıfın arkasındakilere duyuramayacak kadar kısık tutmuştur. Buna göre Ayşe hangi alanda en çok zorlanmıştır?
- A) Amacını belirlemede
- B) Çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturmada
- C) Konuşma sürecini ve yöntemlerini yönetmede
- D) Ön bilgilerini hatırlamada
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Konuşma sürecini ve yöntemlerini yönetmede
Ayşe'nin içerik ve çoklu ortam hazırlığı iyidir ancak ses tonu, göz teması gibi konuşma anındaki eylemleri, yani 'konuşma sürecini yönetme' becerisinde eksikleri vardır.