7. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 7
Geleceği Kurtaran Kahramanlar: Kaynaklarımızı Tasarruflu Kullanmak
Dünyamızın sınırlı kaynaklarını nasıl koruyabileceğimizi, su ayak izimizi ve sürdürülebilir bir yaşam için neler yapabileceğimizi bu derste keşfediyoruz.
Kazanım FB.7.7.2 · 40 dk okuma
Dünyamız Bir Uzay Gemisi
Gözlerini kapat ve kendini devasa bir uzay gemisinde hayal et. Bu gemide belirli bir miktar su, yiyecek ve enerji var. Dışarıdan destek gelmesi imkansız. İşte Dünyamız tam olarak böyle bir uzay gemisidir! Ormanlarımız, tatlı su kaynaklarımız ve toprağımız sonsuz değildir. Bizden sonraki nesillerin de bu gemide rahatça yaşayabilmesi için elimizdeki kaynakları çok dikkatli kullanmalıyız. Buna sürdürülebilir yaşam diyoruz.
Tatlı Su Kaynakları Ne Kadar?
Gezegenimizin büyük bir kısmı sularla kaplı olsa da, bunun çok küçük bir kısmı içilebilir tatlı sudur. Aşağıdaki çubuk grafikte koyu mavi renk dünyadaki tüm suyu, açık mavi kısım ise kullanabileceğimiz tatlı suyu temsil ediyor. Tatlı suyun ne kadar nadir olduğunu görebilirsin!
Görünmez Ayak İzimiz: Su Ayak İzi
Hepimiz diş fırçalarken veya duş alırken su harcıyoruz. Buna doğrudan su kullanımı denir. Ancak bir de göremediğimiz su tüketimi vardır! Örneğin, giydiğin pamuklu bir tişörtün üretilebilmesi için pamuğun tarlada sulanması, fabrikada işlenmesi ve yıkanması gerekir. Bir ürünün üretiminden sana ulaşana kadar harcanan toplam su miktarına o ürünün 'Su Ayak İzi' denir.
Çözüm Senin Ellerinde
Kaynakların tasarruflu kullanımı için hepimize görevler düşüyor. Damlayan muslukları tamir ettirmek, atık suları arıtarak bitki sulamada yeniden kullanmak, gereksiz tüketimden kaçınmak ve eşyalarımızı geri dönüştürmek, geleceğimizi korumanın en güçlü yollarıdır. Her bir tasarruf adımı, dünyamızın ömrünü uzatır.
Geleceği Kurtaran Kahramanlar: Kaynaklarımızı Tasarruflu Kullanmak: Alıştırma Soruları
1. Sürdürülebilir yaşam kavramının en doğru tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tüketimi sürekli artırarak ülke ekonomisini büyütmek
- B) Gelecek nesillerin ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan bugünün ihtiyaçlarını karşılamak
- C) Sadece yenilenemez enerji kaynaklarını kullanarak yaşamak
- D) Doğal alanları tamamen insan kullanımına kapatmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Gelecek nesillerin ihtiyaçlarını tehlikeye atmadan bugünün ihtiyaçlarını karşılamak
Sürdürülebilir yaşam, elimizdeki kaynakları tüketirken bizden sonraki nesillere de yetecek kadar kaynak bırakmayı hedefleyen bir yaşam biçimidir.
2. Aşağıdakilerden hangisi doğrudan su tasarrufuna verilebilecek en iyi örnektir?
- A) Diş fırçalarken veya ellerimizi sabunlarken musluğu kapatmak
- B) İhtiyacımız olmayan yeni bir kazak satın almamak
- C) Eskiyen eşyalarımızı geri dönüşüme göndermek
- D) Tarlaları yağmur sularıyla sulamak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Diş fırçalarken veya ellerimizi sabunlarken musluğu kapatmak
Musluğu kapatmak suyu anında ve doğrudan korur. Kazak almamak ise dolaylı su tasarrufuna örnektir.
3. Bir ürünün üretiminden tüketiciye ulaşana kadar harcanan toplam su miktarına 'Su Ayak İzi' denir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi su ayak izimizi (dolaylı su tüketimimizi) küçültmeye yönelik bir davranıştır?
- A) Arabayı hortumla değil kova ile yıkamak
- B) Bahçedeki çiçekleri sabah erken saatlerde sulamak
- C) Sadece gerçekten ihtiyacımız olduğunda yeni kıyafetler satın almak
- D) Duşta kalma süremizi 5 dakikaya indirmek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sadece gerçekten ihtiyacımız olduğunda yeni kıyafetler satın almak
Kıyafetlerin üretimi için binlerce litre su harcanır. Gereksiz tüketimden kaçınmak, görünmez (dolaylı) su ayak izimizi küçültür.
4. Fen bilimleri dersinde atık suların geri kazanımı ile ilgili model geliştiren bir grup öğrenci, lavabolardan akan gri suyun (az kirli su) arıtılarak bahçe sulamada kullanılabileceğini tasarlamıştır. Bu projenin temel amacı nedir?
- A) Bitkilerin daha hızlı büyümesini sağlamak
- B) İçme suyu kaynaklarını korumak ve su tasarrufu sağlamak
- C) Topraktaki zararlı bakterileri yok etmek
- D) Suyun buharlaşma hızını artırmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İçme suyu kaynaklarını korumak ve su tasarrufu sağlamak
Atık suların geri kazanılıp kullanılması, temiz içme sularımızın tarım veya bahçe sulama gibi alanlarda boşa harcanmasını önler.
5. Bir araştırmacı A ve B şehirlerinin su tüketimini analiz ediyor. A şehrinde kişi başı doğrudan kullanım 150 L, dolaylı kullanım 800 L'dir. B şehrinde ise doğrudan kullanım 150 L, dolaylı kullanım 3500 L'dir. Bu verilere göre B şehri hakkında hangi yorum kanıta dayalıdır?
- A) B şehrinde yaşayanlar daha sık duş almaktadır.
- B) B şehrinde atık sular A şehrine göre daha iyi arıtılmaktadır.
- C) B şehrinde üretiminde çok su gerektiren ürünlerin (et, tekstil vb.) tüketimi daha fazladır.
- D) A şehrinin barajlarındaki su miktarı B şehrinden daha fazladır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) B şehrinde üretiminde çok su gerektiren ürünlerin (et, tekstil vb.) tüketimi daha fazladır.
Dolaylı su kullanımı, satın aldığımız ürünlerin arka planında harcanan sudur. B şehrindeki aşırı dolaylı tüketim, su ayak izi büyük olan yoğun bir tüketim alışkanlığına işaret eder.