7. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 7
Ekosistemin Gizli Ağı: Kim Kimi Yiyor?
Canlılar arasındaki beslenme ilişkilerini, üretici, tüketici ve ayrıştırıcı kavramlarını keşfederek doğadaki kusursuz dengeyi öğrenelim.
Kazanım FB.7.7.1 · 25 dk okuma
Doğadaki Büyük Ziyafet!
Hiç ormanda yürürken bir yaprağı kemiren tırtıl veya bir sineği yakalayan kurbağa gördün mü? Doğada her canlının hayatta kalmak için enerjiye, yani besine ihtiyacı vardır. Canlılar arasındaki bu 'kim kimi yiyor' ilişkisine besin zinciri adını veriyoruz.
Besin Zincirinin Halkaları: Üreticiler, Tüketiciler ve Ayrıştırıcılar
Bir ekosistemde canlılar beslenme şekillerine göre üç temel gruba ayrılır. Bunlardan ilki 'Üreticiler'dir. Üreticiler kendi besinini kendi üreten canlılardır. Bitkiler, su yosunları ve bazı bakteriler güneş enerjisini kullanarak yemek yaparlar. Bir besin zinciri her zaman üreticilerle başlar!
İkinci grup olan 'Tüketiciler', kendi besinini üretemeyip dışarıdan hazır alan canlılardır. Sadece ot yiyenler otçul (inek, tavşan vb.), sadece et yiyenler etçil (aslan, kartal vb.) ve hem ot hem et yiyenler hepçil (insan, ayı vb.) olarak alt gruplara ayrılırlar.
Son grubumuz ise 'Ayrıştırıcılar'dır, yani doğanın geri dönüşüm işçileri! Mantarlar ve bazı mikroorganizmalar, ölü bitki ve hayvan kalıntılarını parçalayarak toprağa karıştırır. Böylece üreticiler için tekrar kullanılabilir mineraller sağlarlar.
Zincirler Birleşiyor: Besin Ağı
Gerçek hayatta işler tek bir düz çizgi halinde ilerlemez. Bir çekirgeyi sadece kurbağa yemez; bir fare veya örümcek de yiyebilir. Aynı şekilde bir kurbağa sadece çekirge değil, sinek de yer. Birçok besin zincirinin iç içe geçmesiyle oluşan daha karmaşık yapıya 'Besin Ağı' diyoruz.
Besin ağındaki herhangi bir canlının sayısındaki artış veya azalış, ağdaki diğer tüm canlıları dolaylı da olsa etkiler. Bu, doğadaki hiyerarşik ilişkinin ve mükemmel dengenin en güzel örneğidir.