7. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 1
Kozmik Adresimiz: Yıldızlardan Evrene
Uzayın derinliklerine doğru bir yolculuğa çıkarak yıldız, galaksi ve evren kavramlarını ile aralarındaki hiyerarşik ilişkiyi keşfediyoruz.
Kazanım FB.7.1.2 · 40 dk okuma
Kozmik Adresimizi Bulalım
Mektup yazarken adresimizi nasıl belirtiriz? Mahalle, ilçe, şehir, ülke... Peki ya uzaylı bir dostumuza mektup gönderseydik evrendeki adresimiz ne olurdu? İşte bunu anlamak için uzaydaki devasa yapıları ve büyüklük sırasına göre hiyerarşik ilişkilerini öğrenmemiz gerekiyor.
Yıldızlar ve Takımyıldızlar
Gökyüzüne baktığımızda gördüğümüz parlak noktaların çoğu yıldızdır. Yıldızlar, çevresine ısı ve ışık yayan, devasa sıcak gaz toplarıdır. Eski çağlardan beri insanlar gökyüzündeki yıldızları hayali çizgilerle birleştirerek onlara şekiller benzetmişlerdir. Bu şekilde oluşturulan yıldız gruplarına takımyıldız adını veriyoruz. Örneğin Büyük Ayı veya Orion (Avcı) birer takımyıldızıdır.
Galaksiler (Gökadalar)
Yıldızlar uzayda tek başlarına rastgele dağılmazlar. Milyarlarca yıldız, gezegen sistemleri, gaz ve toz bulutları kütleçekim kuvveti sayesinde devasa kümeler halinde bir arada durur. Bu dev yapılara galaksi (gökada) diyoruz. Bizim Güneş sistemimiz, sarmal bir yapıya sahip olan Samanyolu Galaksisi'nin içinde yer almaktadır.
Evren ve Uzay
Şimdi en büyük resme bakma zamanı. Evren; görebildiğimiz ve göremediğimiz her şeyi, tüm yıldızları, galaksileri, gezegenleri ve aralarındaki uçsuz bucaksız boşluğu kapsayan sonsuz bütündür. Uzay ise evrenin, Dünya ve atmosferi dışında kalan kısmıdır. Kısacası evren Dünya'yı da içine alırken; uzay Dünya'yı kapsamaz.
Matruşka Bebekleri Gibi
Bu kavramları tıpkı iç içe geçen Rus matruşka bebekleri gibi düşünebiliriz. En dıştaki en büyük bebek Evren'dir. Onun içinde milyarlarca Galaksi bulunur. Bir galaksinin içinde ise milyarlarca Yıldız vardır. Evren > Galaksi > Yıldız sıralaması, kozmik adresimizin hiyerarşik ve düzenli yapısını oluşturur.
Kozmik Adresimiz: Yıldızlardan Evrene: Alıştırma Soruları
1. Aşağıdakilerden hangisi uzayda yer alan en büyük yapıdır ve diğer tüm kavramları içine alır?
- A) Yıldız
- B) Galaksi
- C) Evren
- D) Takımyıldız
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Evren
Evren, görebildiğimiz ve göremediğimiz tüm maddeyi, enerjiyi, yıldızları ve galaksileri kapsayan en büyük bütündür.
2. Kendi enerjisini üreten, çevresine ısı ve ışık yayan devasa sıcak gaz toplarına ne ad verilir?
- A) Gezegen
- B) Yıldız
- C) Galaksi
- D) Asteroit
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yıldız
Isı ve ışık kaynağı olan sıcak gaz toplarına yıldız denir. Güneş de bu yıldıza bir örnektir.
3. Kozmik adresimizi küçükten büyüğe doğru sıralamak isteyen bir öğrenci hangi seçeneği işaretlemelidir?
- A) Yıldız - Galaksi - Evren
- B) Evren - Galaksi - Yıldız
- C) Galaksi - Yıldız - Evren
- D) Yıldız - Evren - Galaksi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yıldız - Galaksi - Evren
En küçük yapı taşı yıldızdır. Yıldızlar birleşerek galaksileri, galaksiler de en büyük bütün olan evreni oluşturur.
4. Evren ve Uzay kavramları birbirine çok benzese de aralarında ince bir fark vardır. Bu fark aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Uzay sadece yıldızları, evren ise sadece gezegenleri kapsar.
- B) Uzay evrenden daha büyük bir alanı temsil eder.
- C) Evren Dünya'yı ve atmosferini de kapsarken, uzay kapsamaz.
- D) Evren sadece Samanyolu Galaksisi'nin diğer adıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Evren Dünya'yı ve atmosferini de kapsarken, uzay kapsamaz.
Evren her şeyi kapsar. Uzay ise evrenin, Dünya ve atmosferi dışında kalan boşluğuna verilen isimdir.
5. Fen Bilimleri dersinde öğretmen, uzaydaki yapıları kumsaldaki nesnelere benzetmektedir. Bir kum tanesini 'yıldıza', büyük bir kumsalı ise 'galaksiye' benzeten öğretmen, Dünya'nın tamamını hangi kavrama benzetirse hiyerarşik ilişkiyi doğru kurmuş olur?
- A) Takımyıldız
- B) Güneş Sistemi
- C) Evren
- D) Uzay Mekiği
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Evren
Kum tanesi yıldız, kumsal galaksi ise bu kumsalların hepsini (bütün galaksileri) barındıran en büyük yapı Evren olmalıdır.