7. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 5
Saf Maddelerin Gizemli Dünyası: Elementler ve Bileşikler
Bu derste maddelerin en küçük yapı taşlarına inerek saf maddeleri, elementleri ve bileşikleri tanıyacağız. Kendi molekül modellerimizi hayal ederek maddelerin nasıl oluştuğunu keşfedeceğiz.
Kazanım FB.7.5.2 · 40 dk okuma
Çevremize baktığımızda sayısız madde görürüz. Peki, bir su damlasını veya bir demir parçasını sonsuza kadar bölsek karşımıza ne çıkardı? Gelin, maddelerin gizemli mikroskobik dünyasına dalalım ve onları oluşturan tanecikleri yakından inceleyelim.
Saf Madde Nedir?
İçinde kendinden başka hiçbir madde barındırmayan ve her yerinde aynı özelliği gösteren maddelere saf madde diyoruz. Saf maddelerin en önemli özelliği, tanecikli yapılarının baştan sona aynı ve düzenli olmasıdır. Baktığınız her noktada aynı tanecik düzenini görürsünüz.
Tek Cins Atomlardan Oluşanlar: Elementler
Eğer bir saf madde sadece ve sadece tek bir cins atomdan oluşuyorsa, bu maddeye element adını veririz. Örneğin bir bakır teli ya da demir çiviyi düşünün. Süper mikroskobik gözlerimiz olsaydı, bu maddelerin içinde milyonlarca birbirinin aynısı bakır veya demir atomunun kusursuzca dizildiğini görürdük. Soluduğumuz oksijen gazı da bir elementtir ve havada ikili atom grupları halinde dolaşır!
Farklı Cins Atomların Birlikteliği: Bileşikler
Saf maddeler her zaman tek cins atomdan oluşmak zorunda değildir. Bazen farklı cins atomlar, aralarında sıkı bağlar kurarak yeni bir takım oluştururlar. Eğer bir saf madde, farklı cins atomların bir araya gelmesiyle oluşan birbirinin tıpatıp aynısı takımlardan (moleküllerden) meydana geliyorsa, buna bileşik deriz. En bilinen örnek sudur! Her bir su molekülü, iki hidrojen ve bir oksijen atomunun el ele tutuşmasından oluşur. Karbondioksit de bir karbon ve iki oksijenin oluşturduğu bir başka bileşik takımıdır.
Oyun Hamurlarıyla Kendi Modelimizi Yapalım!
Şimdi evdeki oyun hamurlarını ya da renkli misketleri kapın! Oksijen için kırmızı rengi seçelim. İki kırmızı topu birbirine yapıştırdığınızda bir oksijen molekülü elde edersiniz, bu bir element modelidir. Şimdi bir kırmızı top alıp ona iki mavi top yapıştırın. İşte bir su molekülü elde ettiniz! Bir bardak saf suyun içinde bu mavi-kırmızı-mavi takımlarından milyarlarcası yan yana durur. Farklı renkler kullandık çünkü farklı atomlar var, ama oluşturduğumuz takım yapısı hep aynı kaldığı için su hala bir saf maddedir.