7. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 3
Vücudumuzun Gizli Fabrikası: Sindirim Sistemi
Yediğimiz besinlerin vücudumuzda izlediği rotayı, fiziksel ve kimyasal sindirimi, ayrıca karaciğer ve pankreasın gizli güçlerini keşfedeceğimiz eğlenceli bir yolculuk.
Kazanım FB.7.3.1 · 40 dk okuma
Hiç düşündünüz mü? Sabah kahvaltıda yediğiniz o nefis peynirli sandviç veya sulu bir elma yutkunduktan sonra vücudunuzda nerelere gidiyor? Gelin, vücudumuzun içindeki o muhteşem fabrikaya, yani sindirim sistemine doğru harika bir yolculuğa çıkalım.
Sindirim Nedir ve Neden Gereklidir?
Vücudumuzun enerji üretebilmesi, büyüyebilmesi ve yaralarımızı onarabilmesi için besinlere ihtiyacı vardır. Ancak yediğimiz yiyecekler, kanımıza ve hücrelerimize geçebilecek kadar küçük değildir. Besinlerin kana geçebilecek kadar küçük parçalara ayrılması olayına 'sindirim' diyoruz.
Sindirimin İki Muhteşem Yöntemi
Sindirimi iki farklı yöntemle gerçekleştiririz: 1. Fiziksel (Mekanik) Sindirim: Besinlerin çiğneme hareketi veya kasılmalarla daha küçük parçalara ayrılmasıdır. Amacı, besinlerin temas yüzeyini artırarak sonraki aşamaları kolaylaştırmaktır. Örneğin, bir cevizi havanda döverek küçültmek fiziksel bir olaydır. 2. Kimyasal Sindirim: Besinlerin 'enzim' adı verilen özel maddeler yardımıyla yapı taşlarına kadar parçalanmasıdır. Enzimleri, besinlerin kimyasal bağlarını kesip onları en küçük parçalarına ayıran görünmez minik kimyasal makaslar olarak düşünebilirsiniz.
Besinlerin Vücudumuzdaki Rotası
Besinlerin izlediği yol sırasıyla şöyledir: Ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak ve anüs. Şimdi bu duraklarda neler olduğuna bakalım. Ağız, sindirimin başladığı yerdir; dişlerimizle fiziksel, tükürükteki enzimlerle karbonhidratların kimyasal sindirimi başlar. Yutak ve yemek borusunda ise sindirim olmaz; bu yapılar besini mideye ileten güvenli tünellerdir.
Mide, güçlü kaslarıyla kasılıp gevşer ve besinleri bulamaç haline getirerek fiziksel sindirim yapar. Ayrıca mide öz suyundaki enzimlerle proteinlerin kimyasal sindirimi burada başlar. Sonraki durak olan İnce Bağırsak, sindirimin en yoğun olduğu ve bittiği yerdir. Karbonhidrat, protein ve yağların kimyasal sindirimi burada tamamlanır ve besinler ince bağırsaktan emilerek kana geçer. Kalın Bağırsakta ise sindirim olmaz; yalnızca su, vitamin ve minerallerin emilimi gerçekleşir. Kalan atıklar anüs yoluyla vücuttan atılır.
Sindirimin Gizli Kahramanları: Karaciğer ve Pankreas
Bu iki organ besinlerin geçtiği yol üzerinde bulunmazlar (besinler içlerine girmez). Ancak ürettikleri özel salgılarla ince bağırsağa büyük destek olurlar. Karaciğer, 'safra' adı verilen bir sıvı üretir. Bu sıvı yağların fiziksel (mekanik) sindirimini sağlayarak büyük yağ damlalarını küçültür. Pankreas ise 'pankreas öz suyu' üretir ve ince bağırsağa yollar. Bu sıvı, içerdiği güçlü enzimler sayesinde karbonhidrat, protein ve yağların kimyasal sindirimini tek başına gerçekleştirebilir.