7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Ünite 4
Cumhuriyetin Temel Taşları: Anayasamızın 2. Maddesi
Türkiye Cumhuriyeti'nin demokratik, laik, sosyal ve hukuk devleti olma özelliklerini günlük hayattan örneklerle inceliyoruz.
Kazanım SB.7.4.1 · 25 dk okuma
Hoş Geldin!
Hiç düşündün mü, bir futbol maçında kurallar olmasaydı ne olurdu? Herkes topa eliyle dokunur, canı isteyen saha dışına çıkar, tam bir karmaşa yaşanırdı! İşte devletlerin de bir oyun kuralları kitabı vardır; biz buna 'Anayasa' diyoruz.
Ülkemiz Türkiye Cumhuriyeti'nin temel kuralları ve özellikleri, anayasamızın 2. maddesinde altın harflerle yazılıdır. Bu madde, ülkemizin nasıl bir devlet olduğunu bize anlatır.
1. Demokratik Devlet
Demokrasi, kelime anlamıyla 'halkın kendi kendini yönetmesi' demektir. Sınıf başkanını seçerken oy kullanıyorsun ya, işte bu demokratik bir haktır! Ülke yönetiminde de yöneticileri (belediye başkanları, milletvekilleri vb.) halk, yani bizler seçeriz.
- Seçimlerin düzenli olarak yapılması. Herkesin düşüncesini özgürce ifade edebilmesi. Farklı siyasi partilerin kurulabilmesi.
2. Laik Devlet
Laiklik, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması demektir. Devlet, bütün inançlara eşit mesafededir. Kimse inancından veya ibadetinden dolayı kınanamaz ve zorlanamaz.
- Herkesin istediği dine inanma özgürlüğünün (din ve vicdan hürriyeti) olması. Devlet okullarında eğitimin akla ve bilime dayanarak hazırlanması.
3. Sosyal Devlet
Sosyal devlet, vatandaşlarına tıpkı şefkatli bir ebeveyn gibi yaklaşan, onların dertleriyle ilgilenen devlettir. Özellikle yardıma ihtiyacı olanları korur, destekler ve fırsat eşitliği sağlar.
- Okullarda ders kitaplarının ilk gün sıralarda ücretsiz olarak hazır olması. Devlet hastanelerinde vatandaşların ücretsiz tedavi olabilmesi. İhtiyacı olan öğrencilere devletin eğitim bursu vermesi.
4. Hukuk Devleti
Hukuk devletinde en büyük güç, kurallardır (kanunlardır). Herkes kanunlara uymak zorundadır. Yöneticiler bile kanunların dışına çıkamaz. Haksızlığa uğradığımızda hakkımızı bağımsız mahkemelerde arayabiliriz.
- Kırmızı ışıkta geçen bir bakana da trafik cezası kesilmesi. Haksız işten çıkarılan bir işçinin, mahkemede hakkını kazanabilmesi.
Sıra Sende: Kanıtlarını Sun!
Şimdi sınıfça bir beyin fırtınası yapalım! Katıldığın uluslararası bir toplantıda diğer ülke gençlerine, 'Benim ülkem demokratik ve sosyal bir devlettir!' demen gerekiyor. Onlara günlük hayatından hangi kanıtları sunardın? Arkadaşlarınla tartış ve listeni oluştur!
Cumhuriyetin Temel Taşları: Anayasamızın 2. Maddesi: Alıştırma Soruları
1. 'Sınıf başkanımızı seçerken hepimiz oy kullandık. Tıpkı ülkemizi yönetecek kişileri de seçimle belirlediğimiz gibi.' Bu durum Türkiye Cumhuriyeti'nin hangi niteliği ile doğrudan ilgilidir?
- A) Sosyal Devlet
- B) Demokratik Devlet
- C) Hukuk Devleti
- D) Laik Devlet
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Demokratik Devlet
Yöneticilerin seçimle iş başına gelmesi ve halkın oy kullanması, devletin 'demokratik' olma özelliğini gösterir.
2. Devletin maddi durumu yetersiz olan öğrencilere eğitim bursu vermesi ve ders kitaplarını ücretsiz dağıtması, anayasamızdaki hangi devlet anlayışının sonucudur?
- A) Hukuk Devleti
- B) Laik Devlet
- C) Sosyal Devlet
- D) Demokratik Devlet
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sosyal Devlet
Devletin vatandaşlarına yardım etmesi, eğitim ve sağlık gibi hizmetleri ücretsiz sunması 'sosyal devlet' anlayışının bir sonucudur.
3. Aşağıdakilerden hangisi T.C. Anayasası'nın 2. maddesinde belirtilen Cumhuriyetin temel niteliklerinden biri değildir?
- A) Sosyal devlet
- B) Demokratik devlet
- C) Monarşik devlet
- D) Laik devlet
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Monarşik devlet
Anayasamızın 2. maddesine göre Türkiye Cumhuriyeti demokratik, laik, sosyal bir hukuk devletidir. Monarşik devlet (tek kişinin egemenliği) bizim niteliklerimizden biri değildir.
4. 'Belediye başkanının makam aracı, hız sınırını aştığı için trafik polisleri tarafından durdurulmuş ve araca ceza yazılmıştır.' Bu olay aşağıdakilerden hangisinin bir kanıtıdır?
- A) Kanunlar önünde herkesin eşit olduğunun (Hukuk Devleti)
- B) Ülkede sadece yöneticilerin sözünün geçtiğinin
- C) Yöneticilerin halk tarafından seçildiğinin (Demokratik Devlet)
- D) Din ve devlet işlerinin ayrı yürütüldüğünün (Laik Devlet)
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kanunlar önünde herkesin eşit olduğunun (Hukuk Devleti)
Yöneticilerin bile kurallara uymak zorunda olması ve kural ihlalinde ceza alması, kanunların herkesten üstün olduğu 'hukuk devleti' ilkesini kanıtlar.
5. 'Benim ülkemde devlet, hangi inanca sahip olursa olsun tüm vatandaşlarına eşit hizmet götürür ve kimseye inancından dolayı ayrımcılık yapmaz.' diyen biri, ülkesinin hangi özelliğini vurgulamaktadır?
- A) Demokratik Devlet
- B) Laik Devlet
- C) Sosyal Devlet
- D) Hukuk Devleti
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Laik Devlet
Devletin din ve inanç ayrımı yapmadan herkese eşit mesafede olması ve inanç özgürlüğünü güvence altına alması 'laik devlet' özelliğidir.