7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Ünite 4
Demokrasi Serüvenimiz: Temel Nitelikler ve Tarihimiz
Demokrasinin temel ilkelerini öğrenerek, ülkemizin bağımsızlık ve demokrasi yolculuğundaki önemli dönüm noktalarını keşfedeceğimiz heyecan verici bir ders.
Kazanım SB.7.4.3 · 40 dk okuma
Demokrasinin Kalbi: Temel Nitelikler
Merhaba sevgili gençler! Bir ülkenin demokratik olabilmesi için sadece seçim yapılması yeterli değildir. Gerçek bir demokrasi için bazı 'temel niteliklerin' yaşaması ve yaşatılması gerekir. Gelin bu sihirli kavramlara birlikte bakalım.
- Millî Egemenlik: Devleti yönetme yetkisinin doğrudan doğruya millete ait olmasıdır. Özgürlük: Başkalarının haklarına zarar vermeden düşündüklerimizi yapabilmektir. Eşitlik: Tüm vatandaşların kanunlar önünde ayrım gözetmeksizin aynı haklara sahip olmasıdır. Çoğulculuk: Toplumdaki farklı düşüncelerin, inançların ve grupların saygı görmesi, mecliste temsil edilebilmesidir. Katılımcılık: Vatandaşların sadece oy vererek değil, sivil toplum kuruluşları veya meclisler aracılığıyla yönetime dahil olmasıdır. Hukukun Üstünlüğü: Ülkedeki en büyük gücün kurallar (hukuk) olması, yöneticilerin bile bu kurallara uymak zorunda olmasıdır.
Ülkemizde Demokrasinin Tarihsel Gelişimi
Ülkemizde bugün sahip olduğumuz demokratik haklar bir günde kazanılmadı. Tarihsel yolculuğumuza bir göz atalım.
23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ilkesi hayata geçmiştir. Ardından 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edilerek devletin yönetim şekli resmileşmiştir. Demokrasilerde temel hak ve özgürlüklerin güvence altında olması çok önemlidir. 1924 Anayasası, devletin demokratik yapısını hukuki bir zemine oturtmuştur. Farklı fikirlerin de ülke yönetimine yansıması için Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası kurularak 'çok partili hayata geçiş denemeleri' yapılmıştır. Bu adımlar doğrudan 'Çoğulculuk' ilkesini güçlendirmek içindir. Ardından 1946 yılında yapılan seçimlerle çok partili siyasi hayata kesintisiz olarak geçilmiştir.
Günlük Hayattan Bir Örnek
Sınıfınızda kulüp temsilcisi seçerken aday olan arkadaşlarınızı düşünün. Seçme ve seçilme hakkını kullanıyorsunuz. İsteyen her öğrencinin aday olabilmesi 'eşitlik', sandıktan çıkan sonuca herkesin saygı duyması ve kendi fikrini savunanları dışlamaması ise 'çoğulculuk'tur. İşte koca bir devletin yönetimi de, sizin sınıfınızdaki bu demokratik olgunluk ve kurallarla ayakta durur.
Demokrasi Serüvenimiz: Temel Nitelikler ve Tarihimiz: Alıştırma Soruları
1. 'Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir.' sözü demokrasinin hangi temel niteliğini doğrudan ifade etmektedir?
- A) Eşitlik
- B) Millî Egemenlik
- C) Çoğulculuk
- D) Hukukun Üstünlüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Millî Egemenlik
Devleti yönetme yetkisinin ve son sözü söyleme hakkının millete ait olması millî egemenlik ilkesidir.
2. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde 'Millî Egemenlik' ilkesinin somut olarak hayata geçirildiği en önemli ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılması
- B) Yeni Türk Harflerinin kabul edilmesi
- C) Türk Tarih Kurumunun kurulması
- D) Takvim, saat ve ölçülerde değişiklik yapılması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılması
TBMM'nin açılmasıyla halkın temsilcileri mecliste yer almış ve egemenlik padişahtan alınıp tamamen millete geçmiştir.
3. Cumhuriyetin ilk yıllarında farklı siyasi partilerin kurulması (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası gibi) demokrasinin en çok hangi temel niteliğini güçlendirmeye yöneliktir?
- A) Yargı bağımsızlığı
- B) Çoğulculuk
- C) Eğitimde fırsat eşitliği
- D) Güçler ayrılığı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çoğulculuk
Farklı görüş ve düşüncelerin farklı partiler aracılığıyla mecliste temsil edilebilmesi demokraside 'çoğulculuk' kavramıyla ifade edilir.
4. Türkiye'de kadınlara 1934 yılında milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesi, demokrasinin hangi iki temel niteliği ile doğrudan ilişkilidir?
- A) Özgürlük ve Yargı Bağımsızlığı
- B) Millî Egemenlik ve Kuvvetler Ayrılığı
- C) Eşitlik ve Katılımcılık
- D) Çoğulculuk ve Yerinden Yönetim
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Eşitlik ve Katılımcılık
Kadın-erkek ayrımının kalkarak herkese siyasi hak verilmesi 'eşitlik', vatandaşların ülke yönetimine dahil olması ise 'katılımcılık' ilkesini gösterir.
5. Demokratik bir ülkede cumhurbaşkanından en sade vatandaşa kadar herkesin yasalara uymak zorunda olması ve hiç kimseye ayrıcalık tanınmaması demokrasinin hangi ilkesinin bir sonucudur?
- A) Hukukun Üstünlüğü
- B) Çoğunlukçuluk
- C) Laiklik
- D) Millî Bağımsızlık
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hukukun Üstünlüğü
Kanunların her şeyin üzerinde olması, yönetenlerin de kurallarla bağlı olması ve herkese eşit uygulanması hukukun üstünlüğü ilkesidir.