7. Sınıf Türkçe · Hak ve Sorumluluklar
Hak ve Sorumluluklarımız: Kalemimizle Dünyayı Güzelleştirelim!
Bu derste hak ve sorumluluklarımızı konu alan yaratıcı, planlı ve etkili metinler yazmayı; yazılarımızı görsel ögelerle nasıl zenginleştirebileceğimizi öğreneceğiz.
Kazanım TUR.7.6.Y · 40 dk okuma
Harika Bir Yazar Olmaya Hazır Mısın?
Merhaba genç yazar! Bugün seninle çok önemli bir konuyu, 'Hak ve Sorumluluklarımızı' konuşacağız. Ama sadece konuşmakla kalmayacak, bu konuda düşüncelerimizi kâğıda dökeceğiz. Yazmak, sadece harfleri yan yana dizmek değildir; düşüncelerini, duygularını ve hayallerini başkalarına ulaştıran sihirli bir köprü kurmaktır.
1. Yazma Stratejimi Seçiyorum
Yazına başlamadan önce amacını belirlemelisin. Okuyucuyu bilgilendirmek mi istiyorsun, onu bir konuda ikna etmek mi, yoksa hayal gücünü kullanarak duygulandırmak mı?
- Bilgilendirici Yazı: 'Çocuk hakları nelerdir?' sorusunu cevapladığın, ön bilgilerini ve araştırmalarını kullandığın bir metindir.
- İkna Edici Yazı: İnsanları doğayı koruma sorumluluğuna davet ettiğin, onları harekete geçmeye çağırdığın yazılardır.
- Yaratıcı Yazı: 2050 yılından gelen bir çocuğun temiz su hakkı için yazdığı bir mektup veya konuşan bir ağacın insanlara seslenişi gibi tamamen senin hayal gücünle şekillenen yazılardır.
2. İçerik ve Yapıyı Yönetmek (İskelet Kurmak)
İyi bir metin, sağlam bir iskelete ihtiyaç duyar. Bu iskelet Giriş, Gelişme ve Sonuç bölümlerinden oluşur. Giriş bölümünde konuyu tanıtır ve okuyucunun dikkatini çekeriz. Gelişme bölümünde ön bilgilerimizden yararlanarak örnekler, detaylar ve kanıtlar sunarız. Sonuç bölümünde ise asıl mesajımızı söyleyip yazımızı güçlü ve akılda kalıcı bir şekilde bitiririz.
3. Çoklu Ortam Ögeleriyle Zenginleştirmek
Bazen kelimeler tek başına yetmez. Bir çevre kirliliği fotoğrafı, haklarımızı gösteren renkli bir tablo veya hazırladığın bir grafik, yazının gücünü ikiye katlar! Yazını sadece düz metin olarak düşünme; onu tasarladığın bir poster, çizdiğin bir karikatür veya akıllıca kullandığın sembollerle birleştir.
Haydi Uygulayalım: Kendi Dünyanı Yarat!
Şimdi sıra sende. Sokak hayvanlarına karşı sorumluluklarımızla ilgili yaratıcı bir metin yazacağını hayal et. Kendi oluşturduğun karakterlerle konuşturarak okuyucuyu düşündür. Üstelik yazının sonuna, sorumluluklarımızı hatırlatan kendi çizdiğin veya tasarladığın bir afiş ekleyerek harika bir çoklu ortam projesi yaratabilirsin. Kalem senin, dünya senin!
Hak ve Sorumluluklarımız: Kalemimizle Dünyayı Güzelleştirelim!: Alıştırma Soruları
1. Bir yazının 'iskeleti' olarak adlandırdığımız temel yapı hangi bölümlerden oluşmaktadır?
- A) Giriş - Gelişme - Sonuç
- B) Başlık - Özet - Kaynakça
- C) Karakter - Yer - Zaman
- D) Sebep - Sonuç - Amaç
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Giriş - Gelişme - Sonuç
Her yazılı metnin temel yapısı (iskeleti) giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur. Yazar bu yapı sayesinde içeriğini planlar.
2. 'İnsanları doğayı koruma sorumluluğu konusunda harekete geçirmek ve bu konudaki tutumlarını değiştirmek' isteyen bir öğrenci, en çok hangi yazma stratejisini kullanmalıdır?
- A) Sadece masal yazma
- B) İkna edici yazma
- C) Özet çıkarma
- D) Tiyatro metni yazma
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İkna edici yazma
Okuyucuyu bir düşünceye inandırmak, davranışlarını değiştirmek veya harekete geçirmek amacıyla yazılan yazılarda 'ikna edici yazma' stratejisi kullanılır.
3. Ayşe, 'Çocuk Hakları' ile ilgili yazısının etkisini artırmak için 'çoklu ortam ögeleri' kullanmak istemektedir. Buna göre Ayşe aşağıdakilerden hangisini yaparsa bu amacına ULAŞAMAZ?
- A) Yazısına dünyadaki çocuk hakları ihlallerini gösteren bir grafik eklemek
- B) Yazısının sonuna konuyu özetleyen kendi tasarladığı bir afişi yerleştirmek
- C) Metnin tamamını sadece siyah tükenmez kalemle düz bir yazı halinde yazmak
- D) Önemli hakların yanına dikkat çekici, renkli simgeler (ikonlar) çizmek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Metnin tamamını sadece siyah tükenmez kalemle düz bir yazı halinde yazmak
Çoklu ortam ögeleri; grafik, afiş, fotoğraf, simge gibi görsel veya işitsel destekleri içerir. Düz, sadece siyah kalemle yazılan bir metin çoklu ortam ögesi içermez.
4. 'Hak ve Sorumluluklar' teması bağlamında yaratıcı bir yazı yazmak isteyen bir öğrencinin aşağıdakilerden hangisini yapması beklenir?
- A) Sadece ansiklopedideki bilgileri sırasıyla kopyalaması
- B) Konuşan bir su damlasının ağzından, insanların suyu koruma sorumluluğunu anlatan bir öykü kurgulaması
- C) Anayasamızdaki maddeleri listeleyip hiçbir yorum katmadan bırakması
- D) Sadece haber metinlerini ve istatistikleri alt alta sıralaması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Konuşan bir su damlasının ağzından, insanların suyu koruma sorumluluğunu anlatan bir öykü kurgulaması
Yaratıcı yazarlık, hayal gücünü kullanarak farklı bakış açıları (örneğin konuşan bir su damlası) kurgulamayı ve konuyu orijinal bir biçimde sunmayı gerektirir.
5. Öğretmeni Kerem'den 'Tüketici Hakları' konusunda bir metin yazmasını istemiştir. Kerem yazısına başlamadan önce ailesiyle yaptığı alışveriş deneyimlerini, bozuk çıkan bir oyuncak yüzünden yaşadıkları süreci hatırlamış ve yazısının merkezine bu olayı koymaya karar vermiştir. Kerem bu aşamada hangi becerisini kullanmıştır?
- A) Sadece kurgusal ve fantastik unsurları yönetme
- B) Yazılı metnini farklı bir dile çevirme
- C) Yazılı üretiminde ön bilgilerinden ve kişisel yaşantılarından yararlanma
- D) Çoklu ortam ögeleriyle bağımsız bir video oluşturma
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yazılı üretiminde ön bilgilerinden ve kişisel yaşantılarından yararlanma
Kerem'in geçmişteki bir alışveriş deneyimini hatırlayıp yazısında kullanması, yazılı üretim sürecinde kendi yaşantısından ve 'ön bilgilerinden' yararlandığını gösterir.