7. Sınıf Türkçe · Okuma Kültürü
Kelimelerin Gücü: Kendi Okuma Serüvenini Yazmak
Okuma kültürü üzerine düşüncelerimizi yaratıcı bir şekilde ifade etmeyi, yazma stratejilerini kullanmayı ve yazılarımızı çoklu ortam ögeleriyle zenginleştirmeyi öğreniyoruz.
Kazanım TUR.7.5.Y · 40 dk okuma
Yazar Olma Yolculuğu Başlıyor!
Okumak, yeni dünyalara açılan bir kapıdır. Ancak bu dünyalarda yaşadığın maceraları başkalarına anlatmak da en az okumak kadar büyüleyicidir. 'Okuma Kültürü' teması etrafında yazılar yazarken, sadece birer okur değil, aynı zamanda düşüncelerini kâğıda (veya ekrana) ustaca döken birer yazar oluruz. Peki, etkili ve yaratıcı bir yazıyı nasıl kurgularız?
1. Ön Bilgilerini Kullan ve Stratejini Seç
Yazmaya başlamadan önce ilk yapman gereken şey zihnindeki kütüphanenin kapılarını aralamaktır. Daha önce okuduğun kitaplar, sevdiğin karakterler veya kütüphanede geçirdiğin bir gün... Bunların hepsi senin 'ön bilgilerin'dir. Hangi amaçla yazacağını (bilgilendirmek mi, eğlendirmek mi, ikna etmek mi?) seçmek ise senin 'yazma stratejin'dir.
- Beyin Fırtınası Yap: Hangi kitap hayatını değiştirdi? Bunu bir kâğıda not et.
- Amacını Belirle: Arkadaşlarına bu kitabı okumalarını tavsiye eden ikna edici bir metin mi yazacaksın, yoksa o kitabın kahramanına yeni bir macera mı yazacaksın?
2. İçerik ve Yapıyı Yönetmek
Kararını verdin, harika! Şimdi sıra yazının iskeletini oluşturmakta. İyi bir yazı, rastgele dizilmiş cümlelerden oluşmaz. Giriş (dikkat çekme), Gelişme (örnekler ve ayrıntılar) ve Sonuç (ana fikri toparlama) bölümleri arasında mantıklı bir bağ olmalıdır.
3. Yaratıcılık ve Çoklu Ortam (Multimedia) Ögeleri
Sıradan bir cümleyi yaratıcı hâle getirmek senin elinde! 'Dün bir kitap okudum' demek yerine, 'Dün kapağını araladığım kitap, beni kelimelerden yapılmış bir gemiyle okyanuslara çıkardı' dersen yaratıcı yazının sihrini kullanmış olursun. Ayrıca günümüzde yazılar sadece harflerden ibaret değildir. Yazını bir fotoğrafla, okuma oranlarını gösteren basit bir grafikle (infografik) veya dijital ortamda ses efektleriyle zenginleştirebilirsin.
Özet
Kendi okuma serüvenini yazarken; önce deneyimlerinden (ön bilgiler) yararlanıp amacını belirle, yazının yapısını (Giriş-Gelişme-Sonuç) planla, ifadelerini yaratıcı benzetmelerle süsle ve mümkünse okuyucunun ilgisini çekecek çoklu ortam ögeleri (görsel, grafik) ekleyerek yazını zirveye taşı!
Kelimelerin Gücü: Kendi Okuma Serüvenini Yazmak: Alıştırma Soruları
1. Okuma alışkanlıkları hakkında bir yazı yazmak isteyen 7. sınıf öğrencisi Elif'in, yazma sürecine başlarken atması gereken İLK adım aşağıdakilerden hangisidir?
- A) A) Yazısına ekleyeceği görsellerin renklerini seçmek.
- B) B) İmla kurallarını ve noktalama işaretlerini kontrol etmek.
- C) C) Ön bilgilerini harekete geçirerek konu hakkında beyin fırtınası yapmak.
- D) D) Yazının en son cümlesini oluşturup başa doğru ilerlemek.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) C) Ön bilgilerini harekete geçirerek konu hakkında beyin fırtınası yapmak.
Yazma sürecinin ilk adımı, konuyla ilgili sahip olduğumuz ön bilgileri hatırlamak, beyin fırtınası yapmak ve yazının amacını (stratejisini) belirlemektir. İmla kontrolü ve görsel seçimi daha sonraki aşamalardır.
2. Metinlerimizi oluştururken 'çoklu ortam (multimedia) ögeleriyle içerik oluşturmak' ne anlama gelmektedir?
- A) A) Sadece sözlükteki en uzun kelimeleri kullanarak metni karmaşıklaştırmak.
- B) B) Yazıyı fotoğraf, grafik, video veya ses kaydı gibi farklı ögelerle desteklemek.
- C) C) Yazıyı sadece siyah mürekkepli kalemle yazmak.
- D) D) Bütün paragrafları tek bir cümleden oluşacak şekilde kısaltmak.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) B) Yazıyı fotoğraf, grafik, video veya ses kaydı gibi farklı ögelerle desteklemek.
Çoklu ortam (multimedia), metnin yalnızca yazılardan değil; görsel, işitsel veya grafiksel dijital araçlarla zenginleştirilmesi anlamına gelir.
3. Okuduğu bir kitabı tanıtmak isteyen Can, 'Yaratıcı Yazı' stratejisini kullanmak istemektedir. Aşağıdaki cümlelerden hangisi yaratıcı bir ifadeye örnektir?
- A) A) Bu kitap toplamda yüz elli sayfadan oluşmaktadır ve resimlidir.
- B) B) Kitabın yazarı, çocukluğunu İstanbul'da geçirmiş ünlü biridir.
- C) C) Kitabın kapağını açtığım an, kelimelerden örülmüş sihirli bir halıyla gökyüzüne havalandım.
- D) D) Kitabı hafta sonu ödevimi bitirdikten hemen sonra okumaya başladım.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) C) Kitabın kapağını açtığım an, kelimelerden örülmüş sihirli bir halıyla gökyüzüne havalandım.
Yaratıcı yazarlık, sıradan durumları mecazlar, benzetmeler ve hayal gücüyle zenginleştirerek anlatma sanatıdır. 'Kelimelerden örülmüş sihirli bir halı' ifadesi, yaratıcı bir okuma deneyimi tasviridir.
4. Zeynep, 'Neden düzenli kitap okumalıyız?' sorusuna cevap veren ikna edici bir metin yazmak istiyor. Zeynep'in yazısında hangi 'içerik ve yapı' stratejisini seçmesi en uygun olur?
- A) A) Sebep-sonuç ilişkileri kurarak, okumanın faydalarını kanıtlayıcı örneklerle pekiştirmek.
- B) B) Sadece kendi gördüğü gerçeküstü rüyaları masalsı bir dille arka arkaya sıralamak.
- C) C) Konudan bağımsız olarak sevdiği şarkı sözlerini yazısına eklemek.
- D) D) Hiçbir giriş ve sonuç bölümü kullanmadan doğrudan istatistikleri listelemek.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) A) Sebep-sonuç ilişkileri kurarak, okumanın faydalarını kanıtlayıcı örneklerle pekiştirmek.
İkna edici bir yazıda en iyi strateji, mantıksal bir yapı içinde sebep-sonuç ilişkileri kurmak ve fikri destekleyen kanıtlar (örnekler) sunmaktır. Sadece masal veya rastgele liste yapmak ikna edici metnin yapısına uymaz.
5. Kerem, 'Tarihten Günümüze Kütüphaneler' konulu bir yazı taslağı hazırlamıştır. Metnin yapısını (Giriş-Gelişme-Sonuç) tamamlamış, kendi deneyimlerini metne katmıştır. Kerem'in yazılı üretimini Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde en üst seviyeye taşımak için yapması gereken EN ETKİLİ son dokunuş nedir?
- A) A) Yazısındaki tüm mecaz anlamlı kelimeleri silip yerine terim anlamlı kelimeler yazması.
- B) B) Yazısına eski bir kütüphanenin planını gösteren bir infografik ve tarihi bir kütüphane fotoğrafı eklemesi.
- C) C) Konuyu değiştirerek 'Gelecekteki Spor Dalları' hakkında yeni bir giriş paragrafı yazması.
- D) D) Yazıyı arkadaşlarına hiç okutmadan sadece kendisi için saklaması.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) B) Yazısına eski bir kütüphanenin planını gösteren bir infografik ve tarihi bir kütüphane fotoğrafı eklemesi.
Öğrenme çıktılarında vurgulanan 'çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilme' becerisi, iyi yazılmış bir metnin görsel, grafik veya infografik gibi unsurlarla desteklenmesini gerektirir. Bu durum metnin etkileyiciliğini en üst düzeye çıkarır.