7. Sınıf Türkçe · Türk Sanatı
Türk Sanatının Renkleriyle Yaratıcı Yazarlık: Kendi Eserini Kaleme Al!
Türk sanatı temasından ilham alarak yaratıcı yazma stratejilerini öğreneceğimiz bu derste, yazımızın yapısını nasıl planlayacağımızı ve düşüncelerimizi nasıl etkili bir şekilde kâğıda dökeceğimizi keşfedeceğiz.
Kazanım TUR.7.4.Y · 40 dk okuma
Türk Sanatının Büyülü Dünyasına Giriş
Merhaba genç yazar! Hiç suyun üzerine resim çizmeyi denedin mi? Ya da bir çini tabağın üzerindeki lale deseninin sana bir hikâye fısıldadığını hissettin mi? Türk sanatı; ebru, çini, minyatür, hat, halı dokuma ve daha nice eşsiz dalıyla sadece gözümüze değil, hayal gücümüze de hitap eder. Bugün, bu benzersiz sanatlardan ilham alarak kendi yazılı eserlerimizi nasıl yapılandıracağımızı ve yaratıcı yazma stratejilerimizi nasıl yöneteceğimizi öğreneceğiz.
Yazma Sürecini Yönetmek: Bir Mimar Gibi Planla
Tıpkı Mimar Sinan'ın bir eseri inşa etmeden önce en ince detayına kadar plan yapması gibi, iyi bir yazar da metnini önceden tasarlar. Yazımızın içeriğini ve yapısını yönetmek, okuyucunun ilgisini canlı tutmanın sırrıdır. Bu aşamada yapman gereken bazı seçimler vardır:
- Konu ve Amacı Belirleme: Hangi sanat dalını anlatacaksın? Amacın bilgi vermek mi (açıklayıcı), yoksa okuru bir olayın içine çekmek mi (öyküleyici)?
- Ön Bilgileri Kullanma: Daha önce görsel sanatlar dersinde öğrendiklerini, gittiğin bir müzeyi veya okuduğun bir kitabı hatırla ve yazına dahil et.
- Yöntem ve Teknik Seçimi: Etkileyici bir dil için kelimelerle resim yapma sanatı olan 'betimleme'yi kullanabilirsin.
Yaratıcı Yazarlık ve Çoklu Ortam Ögeleri
Şimdi işin en özgür ve eğlenceli kısmına geliyoruz: Yaratıcı yazma! Diyelim ki eski bir halı dokuma tezgâhının ağzından bir hikâye yazıyorsun. 'Ben yüzyıllardır bu odada duran, ilmek ilmek sevinçleri ve hüzünleri birbirine bağlayan bir tezgâhım...' diye başlayabilirsin. Bu tür farklı bakış açıları, okuyucuyu alıp bambaşka dünyalara götürür.
Günümüzde ise yazılarımızı sadece kağıda yazmıyoruz. Dijital bir blogda yazdığımızı düşünelim. Anlattığımız çini sanatının yüksek çözünürlüklü bir fotoğrafını, bir ney dinletisinin ses bağlantısını veya kısa bir video kesitini (çoklu ortam ögeleri) yazımıza ekleyebiliriz. Böylece okuyucunun yazıyı sadece okumasını değil, adeta yaşamasını da sağlamış oluruz.
Örnek Durum: Kendi Ebru Hikâyeni Yazmak
Hadi bir örnek yapalım. Konumuz 'Ebru Sanatı'. Önce aklımızdaki kelimeleri sıralayalım: Su, öd, fırça, boya, gizem, renkler. Şimdi bu kelimelerle yaratıcı bir başlangıç yapalım: 'Suyun üzerindeki renklerin gizemli dansına hoş geldiniz. Usta fırçasını suya her dokundurduğunda, kırmızı ve mavi birbiriyle kucaklaşıyordu.' Bu metni dijital ortamda yayınlarken, araya boyanın suya damladığı anı gösteren kısa hareketli bir görsel (GIF) eklemek, harika bir yapısal seçim olacaktır.
Özet
Türk sanatı temasında yazılar yazarken; zihnimizdeki ön bilgilerimizi kullanmalı, yazımızın içeriğini ve yapısını bir mimar gibi planlamalıyız. Yaratıcı yazma teknikleriyle metnimizi zenginleştirmeli ve günümüzün bir avantajı olarak dijital ortamlarda çoklu ortam (multimedya) ögelerinden yararlanarak anlatımımızı güçlendirmeliyiz.
Türk Sanatının Renkleriyle Yaratıcı Yazarlık: Kendi Eserini Kaleme Al!: Alıştırma Soruları
1. Arda, 'Çini Sanatı' hakkında bir yazı yazmadan önce defterine şu notları almıştır: - Amaç: Bilgi vermek. - Anlatım türü: Açıklayıcı anlatım. - Kullanılacak görseller: İznik çinisi fotoğrafları. Arda yazma sürecinin hangi aşamasındadır?
- A) Metnin taslağını oluşturma ve planlama
- B) Yazılmış bir metni düzeltme
- C) Serbest yaratıcı hikâye yazma
- D) Metni dijital ortamda paylaşma
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Metnin taslağını oluşturma ve planlama
Arda henüz metni yazmamış, amacı, yöntemi ve kullanacağı görselleri belirlemiştir. Bu eylemler planlama ve taslak oluşturma aşamasının bir parçasıdır.
2. Günümüzde yazdığımız bir metni sadece harflerle değil; aralarına videolar, ses kayıtları veya hareketli görseller ekleyerek zenginleştirebiliyoruz. Bu parçada bahsedilen ve dijital yazılara eklenen araçlara ne ad verilir?
- A) Basılı yayın materyalleri
- B) Çoklu ortam (multimedya) ögeleri
- C) Sözlü iletişim teknikleri
- D) Geleneksel iletişim araçları
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çoklu ortam (multimedya) ögeleri
Metni görsel, işitsel veya hareketli unsurlarla (video, ses, GIF vb.) desteklemeye çoklu ortam (multimedya) ögelerinin kullanımı denir.
3. Aşağıda bir öğrencinin yazdığı metinden bir bölüm verilmiştir: 'Ben, yıllardır bu eski caminin duvarını süsleyen küçük mavi bir lale deseniyim. Üzerime vuran güneş ışığıyla her sabah uyanır, içeri giren insanlara gülümserim.' Bu metin parçasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Çini sanatı teması etrafında yazıldığı
- B) Yaratıcı yazma tekniğinin kullanıldığı
- C) Nesnel ve bilimsel bir bilgi verme amacı taşıdığı
- D) Kişileştirme yapılarak farklı bir bakış açısı sunulduğu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Nesnel ve bilimsel bir bilgi verme amacı taşıdığı
Metin, bir çini deseninin ağzından kurgusal ve duygusal bir şekilde yazılmıştır (yaratıcı yazma). Bilimsel ve nesnel (kanıtsal) bir bilgi verme amacı taşımaz.
4. Zeynep, Hat sanatı hakkında yazacağı bir dijital deneme için daha önce görsel sanatlar dersinde öğrendiği 'kaligrafi' (güzel yazı) kavramını hatırlamış ve yazısına bu tanımla etkileyici bir giriş yapmıştır. Zeynep'in bu davranışı, yazma becerisine yönelik aşağıdaki kazanımlardan hangisini gösterir?
- A) Çoklu ortam ögelerinden tamamen kaçınma
- B) Yazılı üretiminde ön bilgilerinden yararlanabilme
- C) Yazısının içeriğinde sadece kurgusal bir yapı oluşturma
- D) Yazma sürecinde sadece başkalarının düşüncelerini kopyalama
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yazılı üretiminde ön bilgilerinden yararlanabilme
Zeynep'in daha önce başka bir derste öğrendiği bir bilgiyi hatırlayıp yeni yazısında kullanması, 'ön bilgilerinden yararlanabilme' becerisini gösterir.
5. Öğretmeni, Kerem'den 7. sınıf arkadaşlarına yönelik, ebru sanatının yapılışını anlatan, hem dikkat çekici hem de öğretici bir blog yazısı hazırlamasını istemiştir. Kerem'in okur kitlesi ve yazma amacı göz önüne alındığında, aşağıdaki yapısal seçimlerden hangisi bu metin için EN AZ uygun olur?
- A) Metni kısa paragraflara bölüp, aralara ebru yapım aşamalarını gösteren kısa videolar eklemesi
- B) Ebru sanatının tarihini, oldukça ağır ve anlaşılması zor ansiklopedik bir dille uzun uzun yazması
- C) Metnin girişinde 'Siz de suyun üzerinde renklerle dans etmek ister misiniz?' gibi dikkat çekici bir soru sorması
- D) Kendi resim dersi deneyimlerini arkadaşlarıyla samimi ve anlaşılır bir dille paylaşması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ebru sanatının tarihini, oldukça ağır ve anlaşılması zor ansiklopedik bir dille uzun uzun yazması
7. sınıf düzeyindeki öğrencilere yönelik, dikkat çekici ve öğretici bir blog yazısında ağır, anlaşılması zor ansiklopedik bir dil kullanmak içeriğin ve yapının yanlış yönetildiğini (hedef kitleye uygun olmadığını) gösterir.