7. Sınıf Türkçe · Türk Sanatı
Türk Sanatı Işığında Yaratıcı Konuşma
Türk sanatı teması üzerinden konuşma sürecini planlamayı, yaratıcı konuşma tekniklerini ve sunumlarda çoklu ortam ögelerini nasıl kullanacağımızı öğreniyoruz.
Kazanım TUR.7.4.K · 40 dk okuma
Türk Sanatının Renkli Dünyasında Söz Alıyoruz!
Merhaba sevgili gençler! Çini, ebru, hat veya minyatür... Türk sanatı, yüzyıllardır hem gözümüze hem de ruhumuza hitap eden muhteşem bir hazinedir. Peki, bu eşsiz hazineyi başkalarına anlatırken kelimelerimizle de bir sanat eseri ortaya koyabilir miyiz? Bugün, 'Türk Sanatı' teması etrafında konuşma becerilerimizi nasıl yöneteceğimizi, dinleyicilerimizi nasıl etkileyeceğimizi ve yaratıcı konuşmanın sırlarını öğreneceğiz.
1. Konuşma Sürecini ve İçeriği Yönetmek
Etkili bir konuşma, ağzımızı açtığımız an başlamaz; öncesindeki zihinsel hazırlıkla başlar. Diyelim ki konumuz 'Çini Sanatı'. Önce konuşmamızın amacını belirlemeliyiz. Amacımız dinleyicilere çininin tarihini anlatıp bilgi vermek mi, yoksa onları bir çini kursuna yazılmaya ikna etmek mi? Amacımızı belirledikten sonra içeriğimizi buna göre seçeriz. Gereksiz ve kafa karıştırıcı detaylardan kaçınır, sadece ana mesajımıza hizmet eden bilgileri kullanırız.
2. Ön Bilgilerden Yararlanmak
Bir konu hakkında konuşurken zihnimiz boş bir levha değildir. Geçmişte okuduğun bir kitap, okulda öğrendiğin bir ders, izlediğin bir belgesel veya ailenle gittiğin bir müze senin en büyük yardımcındır. Örneğin, 'Ebru Sanatı' hakkında konuşurken, daha önce fen bilimleri dersinde öğrendiğin 'suyun yoğunluğu' konusuna atıf yapman veya geçen yaz katıldığın bir atölyedeki heyecanını anlatman konuşmanı çok daha samimi ve ilgi çekici yapar.
3. Çoklu Ortam Ögeleriyle İçerik Oluşturmak
Sadece sözcükler bazen yetersiz kalabilir. Hele ki konu 'Sanat' ise! Bir hat sanatçısının kamış kalemiyle kâğıda dokunduğu o zarif anı kelimelerle anlatmak yerine, konuşman sırasında akıllı tahtada kısa bir video oynatabilirsin. Ya da Karagöz ve Hacivat'tan bahsederken bir gölge oyunu perdesi görseli (slayt) sunabilir, arka planda hafif bir ney veya tef sesi dinletebilirsin. Görsel, işitsel ve dijital araçların konuşmaya dâhil edilmesine 'çoklu ortam ögelerinden yararlanma' denir ve dinleyicinin ilgisini zirvede tutar.
4. Yaratıcı Konuşma Teknikleri
Ansiklopedik bilgileri kâğıttan okur gibi art arda sıralamak dinleyiciyi sıkar. Bunun yerine yaratıcılığını kullanmalısın! Örneğin, halı dokuma sanatını anlatırken doğrudan bilgi vermek yerine bir halı deseninin dilinden konuşabilirsin: 'Ben yüzyıllar önce bir Yörük çadırında ilmek ilmek dokunmuş, gökyüzünün mavisini taşıyan bir kilimim...' Bu tür farklı bakış açıları, canlandırmalar ve beklenmedik girişler, konuşmanı sıradanlıktan kurtararak akılda kalıcı olmasını sağlar.
Özet
Türk sanatının eşsiz güzelliklerini anlatırken; konuşma sürecini iyi planlamalı, amacımıza uygun içerik seçmeli, geçmiş deneyimlerimizden (ön bilgilerimizden) faydalanmalı, sunumumuzu görseller ve seslerle (çoklu ortam) desteklemeli ve en önemlisi yaratıcılığımızı konuşturmalıyız. Şimdi sahne sizin, kelimelerinizle sanat yapma vakti!
Türk Sanatı Işığında Yaratıcı Konuşma: Alıştırma Soruları
1. Konuşma sürecini yönetmek isteyen bir öğrencinin yapması gereken İLK adım aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Konuşma sırasında kullanacağı videoları indirmek
- B) Konuşmanın amacını ve konusunun sınırlarını belirlemek
- C) Dinleyicilere konuyla ilgili sorular sormak
- D) Beden dilini ayna karşısında çalışmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Konuşmanın amacını ve konusunun sınırlarını belirlemek
Konuşma sürecinin ilk ve en önemli adımı, ne hakkında (konu) ve niçin (amaç) konuşulacağının belirlenmesidir. Diğer adımlar bu amaca göre şekillenir.
2. Bir sunumda kelimelerin tek başına yetersiz kaldığı durumlarda dinleyicinin ilgisini çekmek için fotoğraf, video, slayt veya ses kayıtlarının kullanılmasına ne ad verilir?
- A) Hazırlıksız konuşma
- B) Ön bilgilerden yararlanma
- C) Çoklu ortam ögelerinden yararlanma
- D) Beden dili kullanımı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çoklu ortam ögelerinden yararlanma
Görsel, işitsel ve dijital teknolojik araçların sunumlara dahil edilmesi 'çoklu ortam ögelerinden yararlanma' olarak adlandırılır.
3. Elif, 'Geleneksel Türk Tiyatrosu' konulu konuşmasında şu ifadeleri kullanmıştır: 'Geçen yıl ailemle Bursa'ya gittiğimizde bir Karagöz müzesi gezmiştik. Oradaki tasvirlerin deriden yapıldığını gördüğümde çok şaşırmıştım.' Elif, bu cümlesiyle konuşma sürecindeki hangi beceriyi etkili bir şekilde sergilemiştir?
- A) Çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilme
- B) Ön bilgilerinden yararlanabilme
- C) Konuşmasında beden dilini yönetebilme
- D) Dinleyiciyi ikna etme stratejisi kurabilme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ön bilgilerinden yararlanabilme
Elif'in daha önce gittiği bir müzedeki deneyimini ve öğrendiklerini konuşmasına dahil etmesi, 'ön bilgilerinden yararlanabilme' becerisine örnektir.
4. Yaratıcı konuşma yapmak isteyen bir 7. sınıf öğrencisi 'Minyatür Sanatı'nı anlatırken aşağıdaki yöntemlerden hangisini seçerse amacına en uygun davranmış olur?
- A) Minyatür hakkındaki bir makaleyi baştan sona tek düze bir sesle okursa
- B) Minyatürün tarihçesini kronolojik sıralamayla, maddeler halinde tahtaya yazarsa
- C) Kendisini eski bir kitap sayfasındaki minyatür atı yerine koyup olayları onun ağzından anlatırsa
- D) Minyatür kelimesinin sözlük anlamını açıklayıp konuşmasını hemen bitirirse
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kendisini eski bir kitap sayfasındaki minyatür atı yerine koyup olayları onun ağzından anlatırsa
Bir nesnenin veya canlının yerine geçerek olayları farklı bir bakış açısıyla anlatmak (empati ve canlandırma), konuşmaya yaratıcılık katar ve sıradanlıktan kurtarır.
5. Konuşmasında amaç ve içeriğe yönelik seçimlerini doğru yönetebilen bir öğrencinin aşağıdakilerden hangisini yapması beklenmez?
- A) Dinleyici kitlesinin yaşını ve ilgi alanlarını dikkate alarak uygun örnekler seçmesi
- B) Konuşma süresini verimli kullanmak için konuyla ilgisi olmayan gereksiz detayları metinden çıkarması
- C) Konuşmasının amacını destekleyen en önemli bilgileri sunumunun merkezine alması
- D) Ne kadar çok bilgi verirse o kadar başarılı olacağını düşünerek bulduğu her rastgele bilgiyi konuşmasına eklemesi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ne kadar çok bilgi verirse o kadar başarılı olacağını düşünerek bulduğu her rastgele bilgiyi konuşmasına eklemesi
İçeriği yönetmek demek, amaca hizmet edenleri seçip, gereksiz ve konu dışı olanları elemektir. Her bilgiyi sunuma eklemek odak noktasını kaybettirir ve yanlış bir yöntemdir.