7. Sınıf Türkçe · Türk Sanatı
Türk Sanatının Renkli Dünyasını Okumak
Ebru, çini ve hat gibi geleneksel Türk sanatları üzerinden okuma stratejilerimizi geliştiriyor, metinlerdeki gizli anlamları ve kelimeleri keşfediyoruz.
Kazanım TUR.7.4.O · 35 dk okuma
Türk Sanatının Renkli Dünyasına Yolculuk!
Merhaba sevgili öğrenci! Bugün seninle sadece kelimelerin değil, aynı zamanda renklerin, şekillerin ve yüzyıllık bir mirasın içinde harika bir okuma yolculuğuna çıkacağız. 'Türk Sanatı' dendiğinde aklına neler geliyor? Belki suyun üzerinde dans eden renklerle 'Ebru', belki camilerimizi süsleyen mavi-beyaz 'Çini', belki de kelimelerin adeta bir resme dönüştüğü 'Hat' sanatı... Bu metinleri okurken hem sanatı tanıyacak hem de okuma becerilerimizi birer usta gibi yöneteceğiz.
Okurken Strateji Belirleme ve Akıcılık
Bir metni okurken, tıpkı bir ebru ustasının fırçasını kullanması gibi, kendi okuma hızımızı ve yöntemimizi ayarlamalıyız. Bilgi veren (bilgilendirici) bir sanat metni okuyorsan, detayları kaçırmamak için daha yavaş ve dikkatli okumalısın. Eğer metni sesli okuyorsan, noktalama işaretlerine dikkat etmek, vurgu ve tonlamayı doğru yapmak senin 'akıcı okuma' becerini gösterir. Sesli okumaya geçmeden önce metne sessizce göz atmak (göz gezdirerek okuma), takılmadan okumanı sağlar.
Bilinmeyen Kelimelerin Gizemini Çözmek
Türk sanatlarıyla ilgili metinlerde daha önce hiç duymadığın bazı özel kelimeler (terimler) geçebilir. Hemen sözlüğe sarılmak yerine usta bir dedektif gibi ipuçlarını birleştir! Nasıl mı? Kelimenin içinde bulunduğu cümleye ve bir önceki/sonraki cümlelere bak. Örneğin: 'Ebru ustası, renklerin suyun dibine çökmemesi için suya öd kattı, ardından BİZ adı verilen ince uçlu metali kullanarak laleden bir şekil çizdi.' Bu cümlede 'biz' kelimesinin 'sen ve ben' anlamında değil, 'ebru yaparken şekil vermeye yarayan ince uçlu bir alet' anlamında kullanıldığını cümlenin gidişatından kolayca tahmin edebiliriz.
Görsellerle Birlikte Okumak
Sanatla ilgili metinlerde görseller, kelimelerin en yakın arkadaşıdır. Bazen yazar, çini sanatındaki 'Selçuklu Yıldızı'nın geometrik yapısını uzun uzun anlatır. Metnin yanındaki bir görsel ise o yıldızın nasıl birbiri içine geçmiş karelerden oluştuğunu bir saniyede zihnine kazır. Metnin yüzey (ilk ve en temel) anlamını kavrarken, görsellerin metne ne kattığına mutlaka dikkat etmelisin.
Yukarıdaki görseli incele. Bir metinde 'Türk sanatında karmaşık görünen ama aslında basit geometrik şekillerin (kare ve üçgenlerin) üst üste binmesinden oluşan motifler yaygındır' yazıyorsa, bu görsel o metnin doğrudan tamamlayıcısıdır. Görselle iletilen anlamı bulmak, metnin yüzey anlamını doğrulamamızı sağlar.