8. Sınıf Matematik · Ünite 5
Şekillerin Dansı: Öteleme Dönüşümü
Koordinat sisteminde şekilleri döndürmeden veya boyutlarını değiştirmeden nasıl kaydıracağımızı ve öteleme dönüşümünün temel kurallarını keşfediyoruz.
Kazanım MAT.8.5.1 · 40 dk okuma
Öteleme Dönüşümü Nedir?
Odanızdaki çalışma masasının yerini değiştirmek istediğinizi düşünün. Onu döndürmeden, sadece iterek odanın başka bir köşesine taşıdığınızda aslında bir 'öteleme' yapmış olursunuz. Matematikte öteleme, bir şeklin yönünü, boyutlarını ve açılarını değiştirmeden sadece bir yerden başka bir yere kaydırılması hareketidir.
Koordinat Sisteminde Şekilleri Kaydırmak
Bir şekli ötelediğimizde, şeklin üzerindeki her bir köşe aynı yönde ve aynı miktarda yer değiştirir. Koordinat düzleminde sağa doğru hareket x değerini artırırken, sola hareket azaltır. Benzer şekilde yukarı hareket y değerini artırır, aşağı hareket ise azaltır. Bunu matematiksel olarak şöyle gösteririz:
Şimdi aşağıdaki etkileşimli tahtada kırmızı üçgenin nasıl ötelendiğini inceleyin. Asıl üçgen ile ötelenmiş görüntüsü olan mavi üçgenin açı ve kenar uzunlukları tamamen aynıdır, sadece yerleri farklıdır.
Görüntü ile İlk Şekil Arasındaki İlişkiler
İlk şekil ile ötelenmiş görüntüsü her zaman birbirine eşittir (eştir). Öteleme öncesi ve sonrası karşılıklı köşeleri birleştiren hayali çizgiler çizerseniz, bu çizgilerin hepsinin birbirine paralel ve eşit uzunlukta olduğunu görürsünüz. Aşağıdaki görselde kırmızı dikdörtgenin maviye doğru öteleme yolculuğunu ve köşelerin nasıl aynı miktarda hareket ettiğini görebilirsiniz.
Asansörlerin katlar arasında inip çıkması, satrançtaki kale taşının düz ilerlemesi veya tablet ekranında bir ikonu parmağımızla kaydırmamız günlük hayattaki öteleme hareketlerine harika örneklerdir.