Online Kolej
Kayıt Ol

10. Sınıf Fizik · Ünite 4

Rezonans ve Deprem Dalgalarının Gizemi

Diyapozonlar ve köprüler üzerinden rezonans kavramını keşfedecek; depremin odak noktası, merkez üssü, büyüklüğü ve şiddeti gibi temel kavramlarını öğreneceğiz.

Kazanım FİZ.10.4.6 · 40 dk okuma

Görünmez Titreşimlerin Gücü: Rezonans

Elinizde aynı frekansta ses üretebilen iki adet diyapozon olduğunu hayal edin. Birine vurup titreştirdiğinizde, diğerine hiç dokunmasanız bile onun da titreşmeye ve ses çıkarmaya başladığını görürsünüz. Ses dalgaları havada yayılarak ikinci diyapozona çarpar ve onun doğal frekansıyla eşleştiği için onu harekete geçirir. İşte fizikte bu muazzam olaya 'rezonans' adını veriyoruz.

Rezonans sadece ses dalgalarıyla sınırlı değildir. Rüzgarın esme frekansı, asma bir köprünün doğal titreşim frekansıyla eşleşirse, köprü gittikçe artan bir genlikle sallanmaya başlar. Tarihte Tacoma Narrows Köprüsü'nün rüzgarın etkisiyle devasa salınımlar yaparak çökmesi, rezonansın yıkıcı gücüne en çarpıcı örnektir.

Depremin Fiziği: Yeraltından Gelen Sarsıntı

Yer kabuğundaki fay hatlarında biriken devasa enerji aniden boşaldığında sismik dalgalar oluşur. Bu dalgaların kaynağına ve yeryüzüne ulaştığı noktalara özel isimler veririz.

Odak Noktasi (Ic Merkez)Merkez Ussu (Dis Merkez)
  • Odak Noktası (İç Merkez): Depremin yeraltında başladığı, enerjinin ilk açığa çıktığı noktadır. Merkez Üssü (Dış Merkez): Odak noktasının tam üzerinde bulunan ve depremin yeryüzünde en güçlü hissedildiği noktadır.

En Çok Karıştırılan İki Kavram: Büyüklük ve Şiddet

Haber bültenlerinde sıkça duyduğumuz '7.4 şiddetinde deprem oldu' ifadesi bilimsel olarak koca bir hatadır! Fizikte büyüklük ve şiddet bambaşka şeyleri ifade eder.

  • Büyüklük (Magnitude): Depremin kaynağında açığa çıkan toplam enerjinin bir ölçüsüdür. Sismografla ölçülür ve Richter ölçeği ile ifade edilir. Objektiftir, kişiden kişiye değişmez. Şiddet (Intensity): Depremin yeryüzündeki yapılara, doğaya ve insanlara olan etkisidir. Binanın sağlamlığına, zemin yapısına ve merkez üssüne uzaklığa göre değişir.
auto_awesome

Rezonans ve Deprem Dalgalarının Gizemi: Alıştırma Soruları

  1. Soru 1

    1. Frekansları aynı olan iki diyapozondan birine tokmakla vurulup titreştirildiğinde, hemen yanındaki diğer diyapozonun da herhangi bir müdahale olmadan titreşmeye başladığı gözlemleniyor. Bu olay fizikteki hangi kavramla açıklanır?

  2. Soru 2

    2. Depremin yeraltında enerjisini ilk olarak açığa çıkardığı odak noktasının, yeryüzündeki en kısa izdüşümüne (tam tepesindeki noktaya) ne ad verilir?

  3. Soru 3

    3. Aşağıda verilen durumlardan hangisi 'Şiddet' kavramını değil, depremin 'Büyüklüğü' kavramını doğru bir şekilde açıklar?

  4. Soru 4

    4. Mühendisler köprüleri inşa ederken, o bölgede esen rüzgarların köprüyü hangi frekansta titreştireceğini hesaplamak zorundadır. Eğer rüzgarın titreşim frekansı ile köprünün doğal frekansı eşitlenirse köprü şiddetle sallanıp yıkılabilir. Mühendisler köprüleri hangi fiziksel olaydan korumaya çalışmaktadır?

  5. Soru 5

    5. Bir öğrenci grubu depremle ilgili internette şu iddialara rastlıyor: I. 6.0 büyüklüğündeki bir depremin büyüklüğü, merkez üssünden 100 km uzaktaki bir şehirde 5.0 olarak ölçülür. II. Bir depremin şiddeti, binaların zemin yapısına ve inşaat kalitesine göre aynı mahallede bile değişiklik gösterebilir. III. Odak noktası yeryüzüne ne kadar yakınsa (sığ deprem), merkez üssündeki yıkıcı etki o kadar fazla olma eğilimindedir. Öğrenciler bilgileri doğruladıklarında hangi maddelerin doğru olduğunu göreceklerdir?

1 soru daha seni bekliyor

Ücretsiz kaydol; Rezonans ve Deprem Dalgalarının Gizemi testini puanlı çöz, XP kazan ve takıldığın yeri yapay zeka öğretmenine sor.

Ücretsiz Kaydol