Online Kolej
Kayıt Ol

10. Sınıf Kimya · Ünite 2

Çözeltilerin Gizli Gücü: Kaynama ve Donma Noktası Değişimleri

Çözünen madde miktarının ve tanecik sayısının saf suyun kaynama ile donma noktasına olan etkisini günlük hayattan örnekler ve bilimsel değişkenlerle inceliyoruz.

Kazanım KİM.10.2.8 · 30 dk okuma

Kış aylarında kar yağdığında belediye işçilerinin yollara tuz döktüğünü veya makarna haşlarken annemizin suya tuz attığını hepimiz görmüşüzdür. Peki, bu sıradan hareketlerin arkasında yatan muazzam kimya kuralı nedir? Gelin, çözeltilerin bu 'gizli gücünü' birlikte keşfedelim.

Koligatif Özellikler Nelerdir?

Bir çözeltideki çözünen maddenin kimyasal türüne (tuz, şeker vs.) değil, sadece o maddenin çözeltiye verdiği tanecik sayısına (derişimine) bağlı olarak değişen özelliklere koligatif özellikler denir. 10. sınıfta en çok karşımıza çıkacak iki koligatif özellik vardır: Kaynama noktasının yükselmesi ve Donma noktasının alçalması.

Bilimsel Bir Araştırma Tasarlayalım

Saf su deniz seviyesinde 100 santigrat derecede kaynar ve 0 santigrat derecede donar. İçine tuz attığımızda neler olacağını test etmek için bilimsel bir deney tasarlayalım.

  • Araştırma Sorusu: Saf suya eklenen tuz miktarı, suyun kaynama noktasını nasıl etkiler?
  • Bağımsız Değişken (Bizim değiştirdiğimiz): Eklenen tuz miktarı.
  • Bağımlı Değişken (Sonuç): Çözeltinin kaynama noktası.
  • Kontrol Değişkeni (Sabit tutulan): Deneyin yapıldığı ortamın dış basıncı ve suyun başlangıç hacmi.

Neden Kaynama Noktası Yükselir?

Saf suyun içine uçucu olmayan bir katı (örneğin tuz) eklediğimizde, sıvı yüzeyindeki su moleküllerinin arasına giren tuz iyonları suyun buharlaşmasını zorlaştırır. Buharlaşma zorlaşınca buhar basıncı düşer. Kaynamanın gerçekleşmesi için buhar basıncının dış basınca eşitlenmesi gerektiğinden, suyun daha yüksek sıcaklıklara ısıtılması gerekir. İşte buna kaynama noktası yükselmesi denir.

SıcaklıkBuhar Basıncı1 atmSaf SuTuzlu Su100°C>100°C

Neden Donma Noktası Düşer?

Saf suyun donması için su moleküllerinin düzenli bir kristal yapı oluşturması gerekir. Ancak suya eklenen tuz, su moleküllerinin arasına girerek bu düzenli yapının oluşmasını engeller. Suyun donabilmesi için sıcaklığın 0 derecenin daha da altına inmesi, yani moleküllerin kinetik enerjisinin iyice düşmesi gerekir.

ΔT=K⋅m⋅i\Delta T = K \cdot m \cdot i

(Not: Üstteki formülde i harfi çözeltideki tanecik sayısını temsil eder. Matematiksel işlemlere girmeden şu kuralı bilmeniz yeterlidir: Çözünen maddenin tanecik sayısı arttıkça, kaynama noktasındaki yükselme ve donma noktasındaki alçalma da aynı oranda artar.)

auto_awesome

Çözeltilerin Gizli Gücü: Kaynama ve Donma Noktası Değişimleri: Alıştırma Soruları

  1. Soru 1

    1. Kışın buzlanmayı önlemek için yollara tuz dökülmesi, çözeltilerin hangi özelliği ile doğrudan ilgilidir?

  2. Soru 2

    2. 'Saf suya eklenen şeker miktarının kaynama noktasına etkisini' inceleyen bir öğrenci için aşağıdakilerden hangisi bağımsız değişkendir?

  3. Soru 3

    3. Eşit dış basınç altında bulunan aşağıdaki sulu çözeltilerin donmaya başlama sıcaklıkları (T1, T2, T3) arasındaki ilişki hangi seçenekte doğru verilmiştir? I. Saf su (T1) II. 100 mL suya 1 kaşık tuz eklenmiş çözelti (T2) III. 100 mL suya 3 kaşık tuz eklenmiş çözelti (T3)

  4. Soru 4

    4. Tuzlu suyun saf suya göre daha yüksek sıcaklıkta kaynamasının temel bilimsel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  5. Soru 5

    5. 'Çözünen maddenin suya verdiği tanecik sayısı, donma noktası düşüşünü doğrudan etkiler' hipotezini test etmek isteyen bir bilim insanı hangi iki durumu karşılaştırmalıdır?

1 soru daha seni bekliyor

Ücretsiz kaydol; Çözeltilerin Gizli Gücü: Kaynama ve Donma Noktası Değişimleri testini puanlı çöz, XP kazan ve takıldığın yeri yapay zeka öğretmenine sor.

Ücretsiz Kaydol