Online Kolej
Kayıt Ol

10. Sınıf Kimya · Ünite 2

Çözünürlüğün Sırları: Hangi Madde Ne Kadar Çözünür?

Katı maddelerin sudaki çözünme kapasitesini, çözünürlük kavramını ve sıcaklık ile madde cinsi gibi bu durumu etkileyen faktörleri tasarladığımız deneyler üzerinden keşfediyoruz.

Kazanım KİM.10.2.5 · 25 dk okuma

Çaya Çok Şeker Atarsak Ne Olur?

Sabah kahvaltısında çayınıza ardı ardına şeker attığınızı hayal edin. İlk attığınız şeker kaşıkla karıştırdığınızda hızla kaybolurken, dördüncü veya beşinci kaşığı attığınızda ne kadar karıştırırsanız karıştırın bardağın dibinde erimeden kaldığını görürsünüz. Peki, suyun bu şekeri artık daha fazla kabul edememesinin sebebi nedir? Suyun gizli bir sınırı mı var?

Çözünürlük Nedir?

Bilim insanları bu sınırı çok kesin bir ölçütle tanımlamıştır. Belirli bir sıcaklık ve basınçta, tam olarak 100 gram saf çözücüde (ki biz çoğunlukla suyu kullanırız) çözünebilen maksimum madde miktarına çözünürlük diyoruz. Yani çözünürlük, aslında suyun bir maddeye karşı sahip olduğu taşıma kapasitesidir.

C¸o¨zu¨nu¨rlu¨k=Maksimum C¸o¨zu¨nen Madde (gram)100 gram Su\text{Çözünürlük} = \frac{\text{Maksimum Çözünen Madde (gram)}}{100\text{ gram Su}}

Çözünürlüğü Neler Etkiler?

Sınıfta masanıza iki farklı kanıt kartı bırakıldığını düşünün. Kartın birinde '25 Santigrat derecede 100 gram suda en fazla 36 gram yemek tuzu çözünür' yazıyor. Diğerinde ise '25 Santigrat derecede 100 gram suda en fazla 204 gram şeker çözünür' yazıyor. Sıcaklık aynı, su miktarı aynı, ancak çözünen miktarlar devasa şekilde farklı! Neden mi?

  • Madde Cinsi: Her maddenin atom ve molekül yapısı benzersizdir. Su molekülleriyle kurdukları kimyasal bağlar ve etkileşimler birbirinden tamamen farklı olduğu için, her katının suda çözünme kapasitesi de kendine özgüdür.
  • Sıcaklık: Katıların sudaki çözünürlüğü genellikle sıcaklık arttıkça artar. Annelerimizin baklava şerbeti yaparken suyu ocakta kaynatmasının asıl sebebi budur. Soğuk suda asla çözünmeyecek olan o devasa miktardaki şeker, sıcak suyun artan kapasitesi sayesinde tamamen görünmez hale gelir.

Kendi Deneyimizi Tasarlayalım

Sizden bilinmeyen bir X katısının oda sıcaklığındaki çözünürlüğünü bulmanız istenseydi nasıl bir deney planlardınız? Çok basit! Bir kaba tam 100 gram oda sıcaklığında su koyardınız. Önceden tarttığınız X katısından azar azar ekleyip karıştırırdınız. Katı artık çözünmeyip dibe çökmeye başladığında deneyi durdururdunuz. Başlangıçta eklediğiniz toplam miktardan, dibe çöken fazlalığı çıkararak suyun tam olarak kaç gram madde kabul ettiğini bilimsel olarak ispatlamış olurdunuz.

auto_awesome

Çözünürlüğün Sırları: Hangi Madde Ne Kadar Çözünür?: Alıştırma Soruları

  1. Soru 1

    1. Bilimsel olarak çözünürlük ifade edilirken, standart bir ölçüt olması amacıyla referans alınan çözücü miktarı ne kadardır?

  2. Soru 2

    2. Günlük hayatta karşılaştığımız aşağıdaki olaylardan hangisi, sıcaklığın katıların çözünürlüğüne olan olumlu etkisini en iyi şekilde açıklar?

  3. Soru 3

    3. Laboratuvarda deney yapan bir öğrenci, 25°C'deki 100 gram suya tuz ekleyip doygun hale getirdiğinde 36 gram tuz çözebildiğini, aynı şartlarda başka bir 100 gram suya şeker eklediğinde ise 204 gram şeker çözebildiğini fark ediyor. Öğrencinin bu kanıt kartlarından çıkaracağı en doğru sonuç hangisidir?

  4. Soru 4

    4. Oda sıcaklığında bilinmeyen bir Z katısının çözünürlüğünü test eden bir öğrenci, 100 gram suya 60 gram Z katısı ekleyip uzun süre karıştırıyor. Daha sonra bardağın dibinde çözünmeden kalan 15 gram Z katısı tespit ediyor. Bu deneyin analiz sonucuna göre, Z katısının oda sıcaklığındaki çözünürlüğü kaç gram / 100 gram su olmalıdır?

  5. Soru 5

    5. Bir deney sırasında 50°C'de bulunan 50 gram su içerisine en fazla 20 gram Y katısı çözülebiliyor. Buna göre bilimsel çözünürlük tanımını dikkate aldığımızda, Y katısının 50°C'deki çözünürlüğü aşağıdakilerden hangisidir?

1 soru daha seni bekliyor

Ücretsiz kaydol; Çözünürlüğün Sırları: Hangi Madde Ne Kadar Çözünür? testini puanlı çöz, XP kazan ve takıldığın yeri yapay zeka öğretmenine sor.

Ücretsiz Kaydol